Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/552 K.2023/958

vekili Avukat ...

FER'Î MÜDAHİL

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ : 31.08.2016

HÜKÜM/KARAR : Esastan red

İLK DERECE MAHKEMESİ

... 1. İş Mahkemesi

SAYISI

2016/261 E., 2019/105 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ile feri müdahil vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili ile feri müdahil vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili; davacının, davalı iş yerine 17.05.2014 tarihinde girdiğini, hemen sigortasının yapıldığını, işverenin davacının haberi olmaksızın 06.04.2015 tarihinde çıkışını yaptığını, 15.06.2016 tarihine kadar sigortasız çalıştırdıktan sonra hiçbir sebep olmadan işten çıkarıldığını, işçilik alacaklarının hiçbirini alamadığını beyan ederek, adli yardım taleplerinin kabulüne, hizmet sürelerinin tespiti ile sigortasız gösterilen 06.04.2015 - 15.06.2016 tarihleri arasındaki günlerin sigortalı olarak sayılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı vekili tarafından; davalının Türkiye genelinde eski yapıların restorasyonu işi ile uğraştığını, davalının işi gereği bir çok ilde çalışma yaptığını, davacının kurum kayıtlarından da anlaşılacağı üzere davalı yanında çalışmışlığı bulunduğunu, davalının inşaat işi ile uğraşması sebebiyle işçiler ile anlaşmasının şantiye üzerine olup şantiye bittiğinde işçilerin işine son verildiğini, yeni bir şantiye olduğunda yeniden işe başladığını, davacının, davalı yanında kurum kayıtlarındaki gibi çalıştığını, herhangi bir hak ve alacağı da bulunmadığını beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; kurum kayıtları incelendiğinde, davalı adına kayıtlı ... sicil sayılı iş yerinde 17.05.2014 tarihinde işe başladığını, 06.04.2015 tarihinde işten ayrıldığını, bu çalışmalarının düzenli olarak kuruma bildirildiğini, sonra 1112500 sicil nolu iş yerinde 07.04.2015 tarihinde işe başladığını, 19.04.2015 tarihinde işten ayrıldığını, bu sürelerin kuruma bildirildiğini, daha sonra davacının 1112498 sicil sayılı iş yerinde 20.04.2015 tarihinde işe başladığını, 04.05.2015 tarihinde işten ayrıldığını, bu çalışmalarının da kuruma bildirildiğini,

davacının bundan sonra ise 1112500 sicil numaralı iş yerinde 05.05.2015 tarihinde yeniden işe başladığını, 16.05.2016 tarihinde işten ayrıldığını, bu çalışmalarının da kuruma tam bildirildiğini, kuruma bildirilen günlerin tespitinde hukuki yarar bulunmadığını, kurum kayıtlarının resmi belge olması nedeniyle davacının resmi kayıtlarda görülmeyen hizmetinin varlığını kanıtlamasının ancak aynı güçte deliller ile mümkün olduğunu, bu iddianın tanık beyanları ile ispatının mümkün olmadığını, davacının davalı işverene ait işyerinde kuruma bildirilen günler dışında çalıştığını gösterir bir tespit ve belge bulunmadığını beyan ederek,

davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Somut olayda, davacının talebi, davalıya ait işyerlerinde, kuruma bildirilen günler haricinde, 06.04.2015 - 15.06.2016 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak sigorta primine esas kazancın alt sınırından çalıştığının tespitine ilişkin olup, dava açılış tarihi gözetildiğinde, 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi uyarınca, davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığının anlaşıldığı,

Davacının, 06.04.2015 tarihinde davalı ...'e ait 1038458 sicil nolu işyerinde çalışmasının bulunduğu, 07.04.2015 - 19.04.2015 tarihinde davalı ...'e ait 1112500 sicil nolu işyerinde çalışmasının bulunduğu, 20.04.2015 - 04.05.2015 tarihinde davalı ...'e ait 1112498 sicil nolu işyerinde çalışmasının bulunduğu, 05.05.2015 - 16.05.2016 tarihinde davalı ...'e ait 1112500 sicil nolu işyerinde çalışmasının bulunduğu, 17.05.2016 - 15.06.2016 tarihleri arasında davalıya ait işyerlerinde ya da farklı herhangi bir işyerinde çalışmasının bulunmadığı dikkate alındığında, asıl ihtilafın, davacının davalıya ait işyerlerinde 17.05.2016 - 15.06.2016 tarihleri arasında fiili çalışması olup olmadığı noktasında toplandığı,

Dinlenen tüm tanık beyanlarından, davacının davalıya ait işyerlerinde 2013 yılında çalışmaya başladığı sonucuna varıldığı, kurum kayıtlarında da davacının ihtilaflı dönemi kapsamasa dahi 26.04.2013 tarihinde davalıya ait 1051289 sicil nolu işyerinde çalışmaya başladığı, mahkememizden talep edilen dönemin 2015 ve 2016 yıllarını kapsadığı,

tanık beyanlarından anlaşıldığı üzere, davacının takriben 3 yıl kadar davalıya ait işyerlerinde çalıştığı birlikte değerlendirildiğinde, özellikle yargıtay içtihatları gereğince aranan kriterlere uygun nitelikte kamu tanığı vasfındaki ... ve ...'in beyanlarından, davacının, davalıya ait işyerlerinde, kuruma bildirilen günler haricinde, 06.04.2015 - 15.06.2016 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak sigorta primine esas kazancın alt sınırından çalıştığı sonucuna varıldığı ve ihtilaflı olan dönem yönünden, dinlenen tanık beyanları ile yine davalıya ait işyerlerinde çalışmalarının bulunduğunun kabulü gerektiği, davalıya ait işyerlerinde,

kuruma bildirilen günler haricinde, 06.04.2015 - 15.06.2016 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak sigorta primine esas kazancın alt sınırından çalıştığı anlaşıldığı gerekçesiyle;

Davanın kabulü ile, Davacının, davalıya ait işyerlerinde, kuruma bildirilen günler haricinde, 06.04.2015 - 15.06.2016 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak sigorta primine esas kazancın alt sınırından çalıştığının tespitine, karar vermiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1.Davalı Vekilinin İstinaf Sebepleri Mahkemece eksik araştırma ve incelemeye dayalı karar verildiğini, davalının inşaat işi yapması nedeniyle işin bitiminde iş akdine son verildiği, kurum kayıtlarının gerçeği yansıttığından bahisle istinaf dilekçesinin kabulüne karar verilmesini istemektedir.

2.Feri Müdahil Kurum Vekilinin İstinaf Sebepleri Kuruma bildirilen hizmetler bakımından hüküm kurulmaması gerektiğini, kurum kayıtlarının esas olduğunu ve aksinin ispatlanması gerektiğinden bahisle istinaf talebinin kabulüne karar verilmesini istemektedir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Davacıya ait hizmet döküm cetvelinde yer alan 06.04.2015 - 15.06.2016 tarihleri arasındaki Kuruma bildirilmeyen dönemin 17.05.2016 - 15.06.2016 tarihleri arasında yer alan hizmetlere ait dönem olduğu, mahkemece davalıya ait iş yerinin 5510 sayılı Kanun kapsamında olduğu ve işverenin vergi mükellefi olduğu dönemlere ilişkin bilgilere ve davacı tanıkları olan ... ile ...’ nın komşu işyeri tanığı olup olmadığı bilgisine ulaşmak amacıyla araştırma yapıldığı görülmekle, ihtilaflı dönem yönünden komşu işyeri tanığı mahiyetinde olan tanıkların ve bordro tanığı sıfatıyla dinlenen ...’in beyanları ile tüm dosya içeriğinin değerlendirilmesi neticesinde, mahkemece yeterli araştırma yapılarak verilen kararın yerinde olduğu kanaatine varıldığı gerekçesiyle;

Fer'i Müdahil SGK vekili ve davalı ... vekilinin, ... 1. İş Mahkemesinin 05.02.2019 tarih 2016/261 E., 2019/105 K., sayılı ilamına yönelik istinaf başvurusunun, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi nin 1 numaralı alt bendi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

Feri müdahil Kurum vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının davalıya ait işyerlerinde, kuruma bildirilen günler haricinde, 06.04.2015 - 15.06.2016 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak sigorta primine esas kazancın alt sınırından çalışıp çalışmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 5510 sayılı Kanun'un 86 ıncı maddesinde; aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları kurum tarafından tespit edilemeyen sigortalıların, çalıştıklarını, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilam ile ispatlamaları halinde, mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayılarının dikkate alınacağı düzenlenmiştir.

3.Değerlendirme

İlgili Kanunlarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

Mahkemece; 17.05.2016 - 15.06.2016 döneminde davalı adına tescilli veya faal bir iş yeri olup olmadığı araştırılarak, varsa bu iş yerinden kayıtlı dönem bodro tanıklarının beyanlarına başvurulmalı; faaliyet araştırması sonucu bir iş yerinin tespit edilememesi halinde de, mahkemece dosya kapsamında dinlenilen tanıkların dönem bodroları getirtilmeli,

Tüm bu eksiklikler giderildikten sonra da; hüküm infaza elverişli olacak şekilde, davacının çalışmalarının hangi iş yerinde geçtiğinin ilgili iş yeri sicil numarası da belirtilmek suretiyle tesis edilmeli, bu kapsamda olmak üzere gerekirse iş yeri adresinin tespiti için davacının beyanına başvurulmak suretiyle talebi açıklattırılmalı; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

...