Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5520 K.2023/5546

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davalı işyerinde 506 sayılı Kanun kapsamında 12.05.1989 tarihinden itibaren 1 ay çalıştığını, sigortalı işe giriş bildirgesinin yasal süresi içinde ... SGK İl Müdürlüğü'ne verildiğini, tarafına sigorta sicil kartı verilerek sigortalılığının tescil edildiğini, kuruma müracaat ettiğinde işe başlama tarihinin 03.04.1990 olarak gözüktüğünü, bu durumun hakkının kaybına neden olduğunu belirterek, davanın kabulü ile sigortalı hizmetinin başlangıç tarihinin 12.05.1989 olduğunun tespiti ile bu süre içinde yatırılmayan sigorta primlerinin davalı tarafından yatırılmasına, bu hizmetlerinin diğer hizmetler ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde,Müvekkili kurumun hizmet tespiti davalarında 6552 sayılı Kanun ile birlikte fer'i müdahil olduğunu, bu sebeple davalı olarak gösterilmesinin hatalı olduğunu, bu nedenle davanın usulden reddi gerektiğini, Kurum kayıtlarının incelenmesinde dönem bordrolarında davacının 1989 yılına ait çalışmasına rastlanılmadığını, davacının başvurusuna istinaden bu hususun kendisine bildirildiğini, 506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesi uyarınca sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti yönünde, salt işe giriş bildirgesinin verilmiş olmasının yeterli olmayıp,

ayrıca aynı Kanun'un 2 nci ve 6 ncı maddeleri uyarınca hizmet akdine dayalı olarak eylemli bir şekilde çalışmanın da varlığı şartının gerektiğini belirterek, öncelikle davanın usulden reddine, aksi halde davacının haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının dava dışı Ulusoy Turizm İşletmeleri A.ş'ye ait 46395 sicil numaralı iş yerinde 12.05.1989 tarihinde hizmet akdine tabi olarak asgari ücretle 1 gün çalıştığının, sigortalılık başlangıç tarihinin 12.05.1989 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, tek tanık beyanıyla kabul kararı verildiğini, diğer tanık beyanlarına göre çalışma iddiasının ispatlanamadığını, mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 12.05.1989 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada,mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Davacı adına 12.05.1989 tarihli işe giriş bildirgesinin dava dışı Ulusoy Tur. İşl. A.Ş. unvanlı işverene ait inşaat konulu 395 sicil no.lu işyerinden verildiği,dinlenen tanık beyanlarına göre işin ... Kemer'de Ulusoy tatil köyü inşaatı olduğunu beyan ettikleri,anılan işyerinin 1989/2. Dönem bordrosunun dosya kapsamına alındığı, 119 kişinin bildiriminin bu dönem içinde yapıldığı,bunlardan 7 adedinin mahkemece bordro tanığı olarak dinlendiği,6 sının davacıyı tanımadıklarını beyan ettikleri sadece ...'ın davacıyı tanıdığını ve çalıştığı yönünde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.

2.Mahkemece davacının beyanı alınarak inşaatın hangi kısmında çalıştığı belirlenmeli yine davacıyı tanıyabilecek ve 1989/2. Dönem bordrosunda bildirimi yapılmış olan olanları belirlenmek suretiyle dinlenmeli,öte yandan dinlenen bordro tanığı ...'ın işin başında durduğunu beyan ettiği "Ali Bey"ifadesi ile davacıyı mı yoksa başka bir kişiyi mi kimin kastettiği kendisine sorulmak suretiyle açıklığa kavuşturulmalı böylelikle, davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,