Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5595 K.2023/5696

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ödeme emrinin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı Gemta Genel Elektrik Makine San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketine bağlı ...

12. İletim Tesis İşletme Müdürlüğü bünyesinde bulunan trafo merkezlerinin güvenlik hizmetleri hariç işletilmesi işine ilişkin aldığı ihale kapsamında götürü bedelli hizmet alım sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye göre grup mühendisi olarak çalıştırılması öngörülen personelin işyerlerinde sürekli bulunmaları gerekmeyip ayda en az bir defa trafo merkezlerini dolaşmak, ziyaret sırasında tespit ettiklerini işyeri defterine yazmak, çağrıldığında trafo merkezinde hazır bulunmak ve ay sonunda rapor düzenleyerek işverene teslim etmek ile görevli olduklarını,

bu çalışma düzenine göre ay içindeki toplam fiili çalışma süresi 7,5 saate bölünerek bulunan gün sayısı üzerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirim yapıldığını, grup mühendislerinin emekli olmaları ve başka işlerde çalışmaları nedeniyle kısmı süreli çalışmayı tercih ettiklerini, buna rağmen Kurum tarafından gönderilen 15.08.2007 tarihli ve 481115 sayılı yazıda ...’ın 2006 yılı 2, 3, 4, 5; ...’ın 2006 yılı 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12; 2007 yılı 1, 2, 3 ve 4; ...’ın 2005 yılı 7, 8, 9, 10, 11, 12 ve 2006 yılı 1 inci aylarında çalışmalarının eksik bildirildiği,

bildirimin ayda 30 gün üzerinden yapılması gerektiğinin belirtildiğini, yapılan itirazların reddine karar verilerek 27.02.2008 tarihli ve 12218 sayılı işlem ile davacı şirkete mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun (506 sayılı Kanun) 140 ıncı maddesinin (A) bendine göre 36.474,00TL idari para cezası uygulandığını, idare mahkemesinde açılan dava devam ederken Kurumun bu sefer takip başlatarak ödeme emirleri gönderdiğini, bu uygulama ve işlemlerin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek 03.11.2008 tarihli ve 69076, 69077, 69078, 69079, 69085, 69098, 69099, 69100, 69103, 69104, 69105, 69106,

69107 ve 69108 sayılı toplam 27.069,62 TL meblağlı 14 adet ödeme emrinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde; davacı Şirketin..., ... ve ... isimli sigortalıları 30 gün çalıştırmasına rağmen ay içerisinde sadece 4 veya 5 gün çalışıyor gibi gösterdiğini, yapılan araştırmalar ve ihale makamı ile gerçekleştirilen yazışmalar sonucunda bu durum tespit edilerek gerekli yaptırımların uygulandığını, bu nedenle kurum işleminin kanuna uygun olduğunu ileri sürerek davanın reddi gerektiği savunmuş ayrıca davacının haksız çıkması hâlinde %10 haksız çıkma tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 17.04.2013 tarihli ve 2009/168 E., 2013/295 K. sayılı kararı ile; davacı Şirket tarafından idari para cezasının iptali istemiyle Diyarbakır 1. İdare Mahkemesinde açılan 2008/1201 Esas sayılı davada dava konusu işlemin iptaline karar verilirken karar gerekçesinde grup mühendisleri ....., ....ve .....’ün fiili olarak ayda 30 gün çalıştırıldığına dair somut belge bulunmadığı, varsayıma dayalı olarak ek aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmemesi üzerine davacı şirketin idari para cezasıyla cezalandırılmasının hukuka uygun olmadığının belirtildiği,

görülmekte olan bu davada ise davalı Kurum tarafından..., .... ve .....ün ayda 30 gün çalıştırıldıkları hâlde 4 veya 5 gün çalıştırılıyor gibi gösterildiği gerekçesi ile prim aslı ve gecikme zammı tahakkuk ettirilerek davacı şirkete ödeme emri gönderildiği ancak idare mahkemesi dosyasından anlaşılacağı üzere söz konusu grup mühendislerinin fiilen 30 gün çalıştıklarına ilişkin somut bilgi ve belge bulunmadığı, davalı Kurumca varsayıma dayalı olarak prim ve gecikme zammı tahakkuk ettirilip takip başlatılmasının hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 24.02.2014 tarihli ve 2014/1664 E., 2014/2922 K. sayılı kararı ile; " idari para cezası kararının davacı şirkete tebliğ edilip edilmediği, edilmiş ise itiraz hakkının kullanılıp kullanılmadığı, itiraz edilmiş ise itiraz hakkında karar verilip verilmediği, komisyon kararının tebliği hususları araştırılmamıştır.

Öte yandan davacı şirket hakkında 3 ayrı idari para cezasının düzenlendiği, 12222 sayılı Kurum işleminin iptaline dair İdare Mahkemesi kararının Danıştay’ca onandığı ancak 12213 ve 12218 sayılı işlemlerin iptaline dair İdare Mahkemesi kararlarının kesinleşip kesinleşmediğine dair dosyada aydınlatıcı bir belge bulunmadığı gibi davaya konu 14 adet ödeme emrinin (tamamı 22.391,00 TL) idari para cezasına ilişkin olmasına karşın İdare Mahkemesince iptaline karar verilen idari para cazaları ile takibe konu edilen idari para cezalarının tamamen veya kısmen aynı olup olmadığının araştırılmadığı anlaşılmaktadır.

Ayrıca 2008/12574 sayılı ödeme emrinde muhatap olarak ... ismi yazılı olup işyeri sicil numarası aynı olmakla birlikte aynı takip dosyasından davacı şirket hakkında düzenlenmiş ödeme emri dosyada bulunmamaktadır.

Yapılacak iş, idari para cezası kararının davacı şirkete tebliğ edilip edilmediğini, edilmiş ise itiraz hakkının kullanılıp kullanılmadığını, itiraz edilmiş ise itiraz hakkında bir karar verilip verilmediğini ve idari para cezalarının bu aşamada takibinin mümkün olup olmadığını araştırmak, takibe konu edilen idari para cezalarının İdare Mahkemesince iptaline karar verilen idari para cazaları ile tamamen veya kısmen aynı olup olmadığını, başkaca bir iptal davası olup olmadığını ve kararın kesinleşip kesinleşmediğini araştırmak,

2008/12574 sayılı takip dosyasından davacı şirket hakkında düzenlenmiş ödeme emri olup olmadığını Kurumdan sormak ve sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir." gerekçesi ile karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesinin Direnme Kararı

İlk Derece Mahkemesinin 14.05.2015 tarihli ve 2014/1243 E., 2015/847 K. sayılı kararı ile; Diyarbakır 2. İş Mahkemesi tarafından benzer konuda verilen 26.09.2012 tarihli ve 2008/544 E., 2012/624 K. ile 2008/546 ve 2012/625 K. sayılı kararların Yargıtay 21. ve 10. Hukuk Daireleri tarafından onandığı gerekçesiyle önceki kararda direnilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

Direnme kararının süresi içinde davalı Kurum vekilince temyizi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08.04.2021 tarihli 2016/10(21)-1065 Esas 2021/450 Karar sayılı kararı ile ; " öncelikle icra takiplerinin dayanağını oluşturan idari para cezası kararının davacı şirkete tebliğ edilip edilmediği, edilmiş ise davacı şirketin idari para cezasına itiraz edip etmediği, itiraz hakkını kullanmış ise komisyonca karar verilip verilmediği ve komisyon kararının tebliğ edilip edilmediği araştırılarak bunlara ilişkin belgeler getirtilmelidir.

Öte yandan davacı şirkete 27.02.2008 tarihli ve 12222, 12213 ve 12218 sayılı Kurum işlemleri ile 3 adet idari para cezası verildiği, bunlardan 12222 sayılı Kurum işleminin iptaline ilişkin idare mahkemesi kararının kesinleştiği, diğer iki idari para cezası ile ilgili idare mahkemesi iptal kararlarının kesinleşip kesinleşmediği konusunda dosya içinde bilgi ve belge bulunmadığı dikkate alındığında; bu kararların kesinleşip kesinleşmediği araştırılarak ilgili evrakın dosyaya kazandırılması sağlanmalıdır.

Bundan başka dava konusu edilen 14 adet ödeme emrinin tamamının 22.391 TL idari para cezasına ilişkin olması, idare mahkemesindeki davalara konu edilen idari para cezalarının miktarlarının farklılık arzetmesi karşısında idare mahkemesince iptaline karar verilen idari para cezaları ile ödeme emirlerine konu idari para cezalarının tamamen veya kısmen aynı olup olmadığı belirlenmelidir. Son olarak.

2008/12574 takip nolu ödeme emrinde muhatabın ... olduğu gözönüne alınarak aynı takip dosyasından davacı şirket hakkında düzenlenmiş ödeme emri olup olmadığı tespit edilmelidir "gerekçesi ile karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ,Yargıtay HGK kararı sonrasında yapılan yargılamada davalı Kurum tarafından verilen 07.10.2022 tarihli cevabi yazının incelenmesinde uyuşmazlığa konu icra takip dosyalarında tahsil işleminin bulunmadığı, davacı şirketin kayıtlarının ... SGK İl Müdürlüğü'ne aktarılması sebebiyle icra takiplerinin iptaline dair verilen 11.04.2018 tarih ve 2603050 sayılı yazıda mevcut talimat sebebiyle icra takip dosyalarının iptal edildiği, uyuşmazlığa konu edilen takip dosyalarının halihazırda derdest olmadıkları ve eldeki davanın konusuz kaldığı gerekçesi ile konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davanın 2 defa takipsiz bırakılması nedeniyle açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerektiği, kararın yerinde olduğu kabul edilse bile kurum aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ödeme emrinin iptali istemine ilişkin davanın konusuz kalıp kalmadığı, yargılama giderlerinin ne suretle takdir edileceğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79, 140, 80 inci maddeleri, 6183 sayılı Kanun'un 58 ve HMK nın 331 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 6100 sayılı HMK’nın 331 inci maddesinin 1 inci fıkrası, “Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder.” hükmüne amir olup, dava açıldıktan sonra meydana gelen bir olay nedeniyle dava konusunun ortadan kalkması; eş söyleyişle tarafların, davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmaması halinde, bu olayın hükümde göz önüne alınması ve mahkemenin, davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.

Eldeki dosyada, SGK'nın 09.02.2022 tarihli yazısı ile borçlu şirketin 12.04.2018 tarihinde tüm borcunu ödediği ve dosyanın kapandığını bildirdiği. 11.04.2022 tarihli yazısında borçlu şirketin 7143 sayılı Kanun ile borcunu yapılandırarak ödediğini ifade ettiği. 07.10.2022 tarihli yazıda ise , dava konusu işyerine ait borçların daha önceki yazılarında sehven ödenerek kapandığı bilgisinin verildiği belirtilerek, işyeri sicil dosyalarının ...

Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne naklinin yapıldığı, bu sebeple işyeri dosyalarının naklinin yapılabilmesi için icra iptali yapıldığı, ancak ilgili dosyaların tahsil edilerek kapanmasının söz konusu olmadığı, işyeri dosyası ile ilgili icra dosyalarında yapılandırma başvurusu bulunmadığı, işverence sunulan teminat mektubunun ise söz konusu idari para cezalarına ilişkin olarak çözdürülmediği, işveren şirketin diğer prim borçlarına mahsup edildiği bilgisinin verildiği görülmektedir.

Mahkemece, Kurumun dosyada mevcut yazıları arasındaki çelişki giderilerek, iş bu davada iptali talep edilen ödeme emirlerine konu borçların Kurum tarafından tahsil edilip edilmediği açık ve net olarak belirlenmeli, davanın konusuz kalıp kalmadığı bu yönde irdelenerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,