Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5754 K.2023/7608

Taraflar arasında görülen sigortalılık başlangıcının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda Yargıtay 21.Hukuk Dairesince (Kapatılan) Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 4400350132 sicilli işyerinde 01/03/1986 tarihinde 1 günlük çalışma süresinin sigortalılık başlangıç tarihi olarak tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı S.S. Özgüneş Yapı Kooperatifi Başkanlığı davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 02.08.2012 tarihli ve 2012/1151-2019/125 E.K. sayılı kararı ile "davanın kısmen kabulüne, davacının 01.03.1986 tarihinde bir gün süre ile çalıştığının tespitine, davalılardan .....,Yapı Kooperatif Başkanlığı aleyhine açılan davanın vazgeçme nedeni ile reddine" karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 21.Hukuk Dairesi'nin (kapatılan) 15.11.2012 tarihli, 2012/18501 Esas ve 2012/20236 Karar sayılı ilamı ile. "Yapılacak iş.

01.03.1986 tarihli bildirgenin verildiği işyerinin 506 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi gereğince, Kanun kapsamında olan bir işyeri olduğu nazara alınarak ile bu işyerinden bildirge tarihinde Kuruma verilen dönem bordroları işveren verilmediğine göre, vergi dairesi, belediye, muhtarlık ve zabıta marifetiyle tespit edilecek işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde bildirge tarihinde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanlarının;

çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, bildirge tarihinde işveren kooperatif çalışanlarını (başkan, sekreter, muhasip gibi) tespit ederek dinlemek, dinlenen tanıkların SGK özlük dosyaları getirtilerek bu işyerinde davacı ile çalışıp çalışmadıklarını denetlemek, gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Kanun'un 2, 6, 9 ve 79/10 uncu maddeleri gereğince kanıtladıktan sonra,

ayrıca 01.01.1971 doğumlu olan davacının sigortalılık başlangıcının diğer şartların gerçekleşmesi durumunda 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca, ancak 01.01.1989 tarihi olabileceği unutulmaksızın sonucuna göre karar vermekten ibarettir" denilmek suretiyle kurulan hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Birinci Karar

Mahkemenin 11.02.2019 tarihli ve 2012/1151-2019/125 E.K. sayılı kararı ile uyulan bozma kararı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapmak suretiyle davacının sübut bulmayan davasının reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 21.Hukuk Dairesi'nin (kapatılan) 25.02.2020 tarihli, 2019/2350 Esas ve 2020/1126 sayılı ilamı ile;

"2.1. Somut olayda, davacının çalıştığını söylediği 50131 sicil numaralı işyerinin 01/10/1985-31/01/1991 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, 1986 yılında Kuruma bordro verilmediğinin bildirildiği, ancak 1985 ve 1987 dönem bordrolarının Kurumdan istenmediği, taanık ...'in tahsise esas cetveline 1985-1989 yıllarında çalışmalarının bildirildiği 50534 sicil numaralı işyerinin davalı kooperatife ait olup olmadığının araştırılmadığı,

davalı kooperatifin 2. başkanı olarak 10 yıl çalıştığını belirten tanık ...'ın beyanında davacının kooperatifin inşaatlarında çalışmadığını, ancak tanık olarak dinlenen ......, ve ......,'ın kooperatifte bekçi olarak çalıştıklarını, davacının bu çalışanların yanına gelip gittiğini bu sebeple davacıyı tanıdığını, kooperatifin 1. Başkanı ...'nın başka inşaatları da olduğunu ve davacının bu inşaatlarda çalışmış olabileceğini beyan ettiği, kooperatifin diğer yöneticilerinin tanık olarak dinlenilmediği, kooperatifin 1. başkanı olarak belirtilen ... adına herhangi bir işyeri kaydı olup olmadığının araştırılmadığı,

eksik inceleme ve araştırma ile sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

2.2.

Yapılacak iş, davacının çalıştığını söylediği 50131 sicil numaralı işyerinin 1985 ve 1987 dönem bordrolarını Kurumdan istemek, bordrolarda kayıtlı çalışanların beyanlarını almak, tanık ...'in tahsise esas cetveline 1985-1989 yıllarında çalışmalarının bildirildiği 50534 sicil numaralı işyerinin davalı kooperatife ait olup olmadığını araştırmak, davalı kooperatifin 1. başkanı olduğu beyan edilen ...'nın kendisi ya da ortağı olduğu bir şirket adına işyeri kaydı olup olmadığını araştırmak ve var ise bu işyerinin uyuşmazlık konusu döneme ilişkin bordrolarını getirtip bildirimi yapılan tanıkların beyanlarına başvurmak,

davalı kooperatifin diğer yöneticilerinin de tespit edilerek tanık olarak dinlemek ve yapılan araştırmalar sonucunda dosyadaki diğer bilgi ve belgelerin ve önceki bozma ilamının da bir arada değerlendirilmesi suretiyle sonucuna göre karar vermektir" gerekçesine dayalı olarak kurulan hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulan bozma kararı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapmak suretiyle"Yapılan yargılama sonunda toplanan deliller, Yargıtay bozma ilamları ve dosyadaki bilgi ve belgeler ile yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; davacı, 01.03.1986 tarihinde 4400350132 sicilli işyerinde çalıştığının tespitini talep etmişse de davacının dava konusu dönemde davalı iş yerinde çalıştığına ilişkin herhangi bir kayda ve belgeye rastlanmadığı gibi uyuşmazlık konusu günde çalışmaya dair herhangi bir tanık ya da beyanına rastlanmamıştır" gerekçesine dayalı olarak açılan davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacı müvekkilinin çalışmasına şahit olan tanıkların dava dosyasında dinlendiğini, müvekkilinin bekçilik yaptığı yerin inşaat alanı olup bekçilik yaptığı dönemde etrafının boş olduğunu, bu sebeple müvekkilinin çalışmasına tanıklık edecek komşu iş yeri tanığının mevcut olmadığını, dinlettikleri tanıklardan ...ın kendisinin de bu inşaatta çalıştığını, aynı iş yerinde çalışan tanık olduğunu, Mahkemece bu durumun dikkate alınmadığını ve müvekkil lehine olan delilerin aleyhine yorumlandığını, davacının...Kooperatifi'nin huzurevlerinde bulunan inşaatında çalıştığını,

müvekkil ile aynı dönemde orada çalışan tanıkların mahkemece bozmadan önce dinlendiğini, davacının 01.03.1986 tarihinde davalı işyerinde çalışmaya başladığı ve bu çalışmanın işyeri bildirgesi ile kuruma bildirildiğinin de ortada olduğunu, davacının fiilen çalıştığı için bu durumun bildirildiğini, bu hususun Mahkemece dikkate alınmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti konusunda Mahkemece yapılan inceleme ve araştırmanın hükme yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme

1. Somut olayda, Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir. Ancak bozmaya uyulduğu halde, bozma gereği yerine getirilmemiştir. 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bozma kararına uyan Mahkeme artık bozma kararı gereğince işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır.

Gerçekten bozma ilamı ile işe giriş bildirgesinin düzenlendiği kooperatif işyerince 1986 yılı dönem bordroları Kuruma verilmediğinden 1985 ve 1987 dönem bordrolarında davacının çalışmalarını bilebilecek nitelikteki tanıkların dinlenmesi gerektiği belirtilmiş, bozma sonrası Kurum tarafından 1987 dönem bordrosu dosyaya sunulmuş ise de ilgili dönemin bordrolu çalışanlarının beyanına başvurulmadan sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

Öte yandan yine bozma ilamında kooperatif yöneticisi ... ile ilgili yapılması gereken araştırmanın ...'nın TC Kimlik numarasına ulaşılamadığından bahisle yapılmaması isabetsiz bulunmuştur.

2- Bu durumda Mahkemece yapılması gereken iş, 1987 dönem bordrosunda adı geçen ve davacının çalışmalarını bilebilecek nitelikteki kayıtlı çalışanların tanık olarak beyanına başvurulmalı, kooperatifin ticaret sicil dosyasında yer alan ve noterlikçe düzenlenmiş, 31.01.1979 tarihinde Adıyaman nüfusundan verilme, 133015 sayılı belge üzerinde 1942 doğumlu ... oğlu olduğu anlaşılan ...'ın TC Kimlik numarası ilgili nüfus müdürlüğünden sorulmalı, buna göre şahsın ihtilaf konusu dönemde faal olan işyerinin bulunup bulunmadığı SGK'dan araştırılmalı,

bulunması halinde ihtilaf konusu dönem bordrolarında yer alan çalışanlarının davacının çalışması hakkında tanık olarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp gerektiğinde araştırma genişletilerek tüm soruşturmalar yapılmalı, uyuşmazlık konusu husus hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle, Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,