Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5756 K.2023/5120

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkeme kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkili ...'ın İsviçre’de geçen sürelerini 3201 sayılı Kanuna borçlandığını ve bedellerini ödeyerek aylık bağlanması talebinde bulunduğunu, talebinin “İsviçre’deki çalışmaların (4) koduyla devam ettiğinden, yani hala prim ödenmeye devam ettiği” gerekçesiyle reddedildiğini, müvekkilin fiilen çalışmadığını, İsviçre sigorta mevzuatına göre, yaşlılık aylığı yaş şartını yerine getireceği 65 yaşına kadar adına İsviçre Devleti tarafından prim ödendiğini, bu çerçevede;

ödenen primlerin çalışma karşılığı olarak düşünülemeyeceği ve bu durumun “kesin dönüş” şartının yerine getirilmemesi ve de çalışma durumunun devam ettiği şeklinde değerlendirilemeyeceğini, davalı Kurumun çıkarmış olduğu Genelgede de “(Hollanda örneğiyle) yurt dışında yaşlılık aylığı bağlanması için yaş şartını bekleyenler için aylık bağlanmasında aranan yurt dışında çalışma şartını ortadan kaldıran bir durum söz konusu olmadığından,

sözleşmeli ülkelerde prim ödenen süreler için 3201 sayılı Kanuna göre Türkiye’deki aylık taleplerinin geçerli sayılarak aylık bağlandıktan sonra bu şekilde adlarına prim ödenmeye devam etmesi halinde de aylıklarının kesilmeyeceği” belirtilerek belli yaş şartının yerine getirilmesine kadar yapılan prim ödemelerinin yurda kesin dönüş olarak değerlendirilemeyeceği hususuna açıklık getirilmiş olduğunu, 3201 sayılı Kanun'un uygulanmasına yönelik olarak çıkarılan Yönetmelik’te de yurda kesin dönüşün, “Çalışmanın sona ermesi, çalışmaya bağlı ödenek ile ikamete dayalı gelir/aylık alınmaması” şartlarına bağlanmış olduğunu belirterek;

davacıya tahsis talep tarihi itibari ile yaşlılık sigortasından aylık almaya hak kazandığının tespitine, aksi yöndeki kurum işleminin iptaline, aylıkların ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; ikame edilen davanın usul ve yasalara aykırı olduğunu, reddedilmesi gerektiğini, İsviçre mevzuatına göre milliyet ayrımı yapılmaksızın ikamet eden herkesin zorunlu olarak yaşlılık ve ölüm sigortasına tabi olduğunu ve çalışılmayan süreler için de prim ödeme zorunluluğunun bulunduğunu, zira İsviçre makamlarından temin edilen belgede de “4-Çalışma kodu”nun, “Çalışma olmadan primler - Gelir elde edilmeden kayıtlı olunan sigorta” olarak tanımlanmış olduğunu, dolayısıyla, bu kapsamda ödenen primlerin “çalışılmış süre” olarak kabul edildiği,

“4” kodunun ikamete dayalı sosyal sigorta veya sosyal yardım niteliğinde olmadığını, kaldı ki, bu sürelerin, Türkiye - İsviçre Sosyal Güvenlik Sözleşmesi hükümlerine göre hizmet birleştirme ve borçlanma yoluyla aylığa hak kazanmada dikkate alındığını, davacının aylık talebinin reddedilmesinde hata bulunmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 17/12/2019 tarihli 2019/105 E.- 2019/354 K. sayılı kararıyla; davanın reddine, karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin 18.11.2021 tarihli 2020/650 - 2021/1772 sayılı kararıyla;

İsviçre’de çalışan sigortalıların İsviçre mevzuatına göre en az 65 yaşın ikmali tarihine kadar İsviçre sigorta merciine isteğe bağlı veya ikamete dayalı prim ödenmeye devam edildiğinin belirtilmesi karşısında, yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için ikamet yeri İsviçre olan davacının 3201 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinin aradığı kesin dönüş koşulunu sağlamadığı anlaşıldığından tahsis talebinin reddine dair kurum işleminin yerinde olduğu anlaşıldığından dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla; Davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge adliye mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 27.04.2022 tarihli 2022/1210 - 2022/6526 karar sayılı ilamıyla; 2.1. 07.12.2018 tarihinde yaşlılık aylığı tahsis talebinde bulunan davacının “4” kodunda yapılan prim ödemelerinin yukarıda yazılı mevzuat ve madde gerekçesi kapsamında aylık tahsisine engel olmadığı anlaşıldığından, davanın reddi yerine davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kabulüyle davacının tahsis talep tarihi olan 07.12.2018 tarihini takip aybaşı olan 01.01.2019 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almaya hak kazandığnın tespitiyle, ödenmeyen aylıkların yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitini, aksine kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı kurum vekili: kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu öne sürerek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacıya tahsis talep tarihi itibari ile yaşlılık sigortasından aylık almaya hak kazandığının tespitine, aksi yöndeki kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 7247 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3 üncü maddesi ile 3201 sayılı Yurtdışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurtdışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanunun 6 ncı maddesi ve ilgili maddeleri, 506 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle davalı kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,