Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5809 K.2023/6078

Taraflar arasında görülen asgari işçilik oranının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacı müvekkil şirket tarafından yapılıp bitirilen ihale konusu Esenler Çinçin Deresi Islahı 2. kısım inşaatı işi için uygulanmak istenilen işçilik oranın davalı kurum tarafından ilgili yönetmelik ve tebliğlere aykırı bir şekilde belirlendiğini, yapılan işin mahiyetine uymadığını, bu iş için uygulanması gereken işçilik oranını SGK asgari işçilik tespit komisyonun çalışma usul ve esasları hakkında yönetmelikte gösterildiği şekilde tespit edilmesi gerektiğini, asgari işçilik oranın %3,10 olarak uygulanması gerektiğini, ayrıca işin yürütümü için bildirilmesi gereken işçilik miktarının %25 eksiği ile hesaplanması gerektiğini belirterek, tespit davasının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, Prim Tahsilat Daire Başkanlığı tarafından saptanan asgari işçilik oranının doğru olduğunun ve değişmemesi gerektiğinin bildirildiğini, bu durumun işyerine 26.04.2010 tarihinde tebliğ edildiğini, kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 04.06.2013 tarihli ve 2010/392 E. 2013/525 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 09.09.2014 tarihli ve 2013/17019 E. 2014/16985 K. sayılı ilamında; asgari işçilik tutarının hesaplanmasında, ihale konusu işlerde müteahhide ödenen toplam istihkak tutarının işin yapımı tarihinde yürürlükte olan asgari işçilik oranı ile çarpımı sonucu bulunacak asgari işçilik miktarına itibar edilmesi gerekir.

Aynı şekilde ihaleli işlerde proje, ihale, sözleşme, keşif özeti, hak ediş raporları ve sair belgeler getirtilerek incelenmeli, Kurum ve bilirkişiler tarafından esas alınan istihkak tutarları arasındaki miktar farkı araştırılıp çelişki giderilmeli, yazılı ve bir kısmı da resmi nitelikteki bu belgelerin aksini ispat külfetinin işverene ait olduğu ve aksinin aynı güç nitelikte belge ve kayıtlarla ispat olunabileceği, soyut nitelikteki tanık beyanlarına dayanılarak karar verilemeyeceği göz önünde tutulmalı, öte yandan, çeşitli tarihlerde Kurumca çıkarılan genelge ve genel tebliğlere ekli listelerde asgari işçilik oranları belirlendiğinden,

işin yapıldığı dönemde yürürlükteki asgari işçilik oranlarının dikkate alınması gerekir. Listede açıklanan işi bölümlere ayırıp her biri için ayrı işçilik oranları alınması da mümkün değildir. Ancak, ihaleli işlerde bölümler halinde keşif özetine bağlanmış farklı ihale konuları varsa her biri için listede belirlenen asgari işçilik oranının esas alınması gerektiği kabul edilmelidir yönlerinden bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 28.06.2018 tarihli ve 2015/50 E. 2018/372 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; karara karşı taraf vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Dairemizin 16.06.2020 tarihli,2018/6832E. 2020/3283 K. sayılı ilamında; Mahkemece, asgari işçilik oranının % 6 olarak alınmasında ve buna göre hesaplama yapılmasında bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak, taraflar arasındaki uyuşmazlığın varlığı karşısında, % 6 olan işçilik oranından % 25 oranında eksiltme yapılmaması gerektiği nazara alınıp, bildirilmesi gereken asgari işçilik tutarının % 6 işçilik oranı uygulanarak belirlenmesi ve tarafların hak ve borcunun buna göre tespit edilmesi gerektiği yönlerinden bozulmuştur.

C. Üçüncü Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 18.06.2021 tarihli ve 2020/408 E. 2021/401 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; karara karşı davalı kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Dairemizin 13.12.2021 tarihli, 2021/11711 E. 2021/15900 K. sayılı ilamında; Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılamada yeniden rapor alındığı ve ihaleli işte uygulanması gereken asgari işçilik oranını %3.10 olarak belirleyen, bu orana göre hesaplama yapılan bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır. Uyulan bozma ilamı gereğince, asgari işçilik tutarının %6 işçilik oranı uygulanarak belirlenmesi ve tarafların hak ve borcunun buna göre tespit edilmesi gerekirken, bozma gereğine uygun olmayan rapor alınarak yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğu yönünden bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davaya konu ihaleli işte uygulanması gereken asgari işçilik oranı %6 olarak kabul edilerek davanın kısmen kabulü ile; davalı kurum tarafından davaya konu ihaleli işte uygulanması gereken asgari işçilik oranının %6 olarak kabulü ile bu esaslara göre tespit edilen toplam 2.544,117,88 TL toplam işçilik tutarından davacı tarafça bildirilmiş olan işçilik tutarının tenzili ile davacının yükümlü olduğu fark işçilik tutarının 1.740.352,66 TL olarak tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tara ından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı ve davalı kurum vekilleri yeterli araştırma ve değerlendirme yapılmadığını belirterek mahkemece verilen kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asgari işçilik oranının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 ncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası ve 506 sayılı Kanun'un 79 ncu maddesidir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; taraf vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,