Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5841 K.2023/7670

Taraflar arasındaki (asıl ve birleşen) rücuan tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın, taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı Kurum ile davalı... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı asıl ve birleşen dava dilekçelerinde, yaralamalı iş kazası nedeniyle sigortalıya aylık bağlandığını tedavi gideri yapıldığını olayda davalı işverenin % 100 kusurlu olduğunu belirterek gelirin ilk peşin sermaye değeri, tedavi gideri ve geçici iş göremezlik ödeneğinin davalılardan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı... cevap dilekçesinde özetle, dava konusu iş kazasının meydana gelmesinden müvekkili şirketin kusuru olmadığını, kazanın işçinin kusuruyla meydana geldiğini, müvekkili şirket tarafından gereken tüm önlemlerin alınmış olduğunu, tüm eğitimlerin verilmiş olduğunu, müvekkili şirketin işçinin mağdur olmaması için kendisine ev aldığını, tedavi giderlerini karşıladığını, işçinin ağır kusuru nedeniyle uygun illiyet bağının da bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı...İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle, davadan bilirkişi ek raporunun tebliği ile haberdar olunduğunu, hukuki dinlenme haklarının elinden alındığın, diğer davalı şirket ile müvekkili şirket arasında makine kira sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmede makinenin ve operatörün çalışma koşullarının ayrıntılı olarak düzenlendiğini, bilirkişi raporlarının bu sözleşme ve hükümlerinden haberdar olunmadan hazırlandığını, makinenin ve operatörün çalışma alanının diğer davalı şirketin şantiye alanı olması sebebiyle bu alanda gerekli önlemlerin alınmasının diğer davalı şirketin yükümlülüğünde olduğunu, müvekkili şirketin müdahale yetkisinin olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile SGK müfettişlerince tanzim edilen raporda olayın iş kazası olarak nitelendirildiği, işverene %100 kusur biçildiği, sigortalıya kurum tarafından 242.968,39 TL ilk peşin sermaye değeri bağlandığı, 18.04.2011-24.02.2011 tarihlerinde iş göremezlik raporuna istinaden 20.918,40 TL geçici iş göremezlik ödeneği, 60.055,52 TL tedavi gideri yapıldığı; davalılardan... şirketi'nin yüksekte ve düşme riski olan yerde yapılan çalışma esnasında, yüksekten düşüme riskine karşı gerekli ve yeterli emniyet tedbirlerini almamış olması,

iş makinesi (kepçenin) imalat maksadı, kazıma ve küreme işi olmasına rağmen, imalat maksadı dışında bir işte (kaldırma taşıma işinde) kullanılmış olması ve kaldırma ve taşıma işinde özel olarak kullanılması gereken menflit adı verilen araçların kullanılması gerektiği halde kepçe kovasında insanın kaldırılmakta ve taşınmakta olması, iş makinesiyle yük kaldırma taşıma işinin yetkili bir kişinin denetimi ve gözetiminde yapılmamış olması, iş güvenliğinin işçilerin kendi inisiyatiflerine bırakılması , kazalı işçiye ve kepçe operatörüne, mesleki eğitim verilmemiş, iş sağlığı ve güvenliği hususunda gerekli bilgilendirmenin yapılmamış olması,

nedeni ile %60,...İnşaat Şirketi 'nin ise iş makinesi operatörünün iş güvenliği konusunda gereği gibi eğitmemesi, iş makinesi kepçesi ile yük kaldırma işinin yapılması, üstelik insan taşınmaması işinin öğretilmemesi, kepçe kovası ile yük ve insan taşınmasına engel olunmaması nedeni ile %25 oranında kusurlu olduğu, kazalı kurum sigortalısının ise dikkatsiz ve tedbirsiz davranmasından dolayı %15 oranında kusurlu olduğu tespiti yapılarak dosyada yer alan belgelerden iş makinesinin kira sözleşmesi ile... şirketi'nden İş kaya şirketi'ne verilmiş olduğu,

aralarında akdedilen sözleşme gereği iş güvenliği eğitimlerinin alınmasından... şirketi'nin sorumlu olduğu, sigortalının İş Kaya şirketi çalışanı, kepçe operatörünün ise...şirketi çalışanı olduğu; kusur bilirkişi raporundan sonra dosya aktüerya bilirkişisine tevdi edilerek hesap raporu alınmış, raporda işverenin teselsüle dayalı sorumluluğuna göre, ilk peşin sermaye değerinin işverenin kendi kusur oranına isabet eden tutar ile gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısının üçüncü kişinin kusur oranına isabet eden tutarı,

kurum tarafından ödenen geçici iş göremezlik ile tedavi giderlerinden işverenin kusuruna tekabül eden miktar hesaplanarak mahkemece de hüküm kurmaya ve denetime elverişli rapor doğrultusunda asıl davanın ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf başvurusunda; sigortalının iş kazasının meydana gelmesinde kusuru olmadığını ileri sürmüştür.

Davalı...İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda; yargılamadan ek bilirkişi raporunun tebliği ile haberdar olduklarını, hukuki dinlenilme hakkının elinden alındığını, İş-kaya ile müvekkili arasında yapılan sözleşme gereğince iş güvenliği eğitimlerinin verilmesinden İş-kaya'nın sorumlu olmasına rağmen müvekkiline kusur atfedilmesinin yerinde olmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla gelir yönünden müvekkilinin sorumlu olduğu tutar 103.152,08 TL olmasına rağmen, tedavi gideri, ve geçici iş göremezlik ödemelerinin tamamından sorumlu tutulmasının yerinde olmadığını ileri sürmüş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı... İnş. San. Tic. A.Ş. vekili istinaf başvurusunda; dava dilekçesinde hangi kalem için ne kadar istendiğinin belirsiz olduğunu, ıslah dilekçesi ile örtüşmediğini, kök ve ek raporlar arasındaki çelişkinin giderilmediğini, gerçek zarara ilişkin olarak %5 iskontolama yapılmasının yerinde olmadığını ileri sürmüş v e davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf edenin sıfatı ve istinaf sebeplerine göre yapılan incelemede; ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 21/1, 4 ve 76 ncı maddeleri olan davada, 18.04.2011 günü ...Organize Sanayi Bölgesi yol ve kanalizasyon işini yapan davalı... İnşaat Ltd.

Şti.'nde işçi olarak çalışan sigortalı tır dorsesi ile getirilen büzlerin kepçe ile indirilmesi sırasında ayağı kayarak 4 metre yüksekten düşerek yaralanması şeklinde gelişen iş kazasında birbiri ile uyumlu oluşa uygun görülen kusur raporlarına göre; davalı işveren...

İnş Ltd Şti'nin % 60, ...Ltd Şti'nin %25 ve sigortalının %15 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği,tazminatların peşin olarak hesaplanması, buna karşılık gelirin taksit taksit elde edilmesi, bu nedenle peşin belirlenen tazminatın her taksitte ödenen kısmın bakiyesinden faiz geliri elde edileceğinden sermayeye ekleneceği nazara alınarak, tazminata esas gelire artırım ve iskonto uygulandığı, peşin sermayeden elde edilecek yararın reel faiz kadar olması, buna göre önceki uygulamalardaki gibi %10 artırım ve iskonto oranı yerine, enflasyon dışlanarak,

değişen ekonomik koşullar ve reel faiz oranları nazara alınıp, Sosyal Güvenlik Kurumu ilk peşin sermaye değeri hesaplamalarına paralel olarak %5 oranının uygulanması hakkaniyete uygun olduğundan, yargısal içtihatlara uygun şekilde belirlenen Kurum zararı ile sorumluları hakkında davanın kabulüne dair mahkeme kararının vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla taraf vekillerinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı kurum ile davalı... İnş. Ltd. Şti. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı Kurum vekili, kusura itiraz ettiğini, davalıların zararın tamamından sorumlu olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. vekili, kusur ve hesap raporlarının çelişkili olduğunu, hangi hesap raporu ile hüküm kurulduğunun bilinemediğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, 18.04.2011 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu sürekli iş göremez hale gelen kazalıya bağlanan gelir, yapılan tedavi masrafları ile geçici iş göremezlik ödeneğinin rücuan tazmini istemine ilişkin olup davanın yasal dayanağı, olay tarihinde yürürlükte bulunan ve 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 21 inci maddesidir.

2. İlgili Hukuk

5510 sayılı Kanun'un “İş Kazası ve Meslek Hastalığı İle Hastalık Bakımından İşverenin ve Üçüncü Kişilerin Sorumluluğu” başlıklı 21 inci maddesine göre; İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir. Anılan madde ile davalıların Kurumun rücu alacağından sorumluğu ancak kusurunun varlığı halinde mümkündür.

Kusur raporlarının, 5510 sayılı Kanun'un 21 inci, 4857 sayılı Kanun'un 77 nci ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün 2 vd maddelerine uygun olarak düzenlenmesi gerekir. 4857 sayılı Kanun'un 77 nci maddesi. “İşverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler.

İşverenler, işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorundadırlar...” düzenlemesini içermektedir.

Anılan düzenleme, işçiyi gözetim ödevi ve insan yaşamının üstün değer olarak korunması gereğinden hareketle; salt mevzuatta öngörülen önlemlerle yetinilmeyip, bilimsel ve teknolojik gelişimin ulaştığı aşama uyarınca alınması gereken önlemlerin de işveren tarafından alınmasını zorunlu kılmaktadır.

İş kazasının oluşumuna etken kusur oranlarının saptanmasına yönelik incelemede; ihlal edilen mevzuat hükümleri, zararlı sonuçların önlenmesi için koşulların taraflara yüklediği özen ve dikkat yükümüne aykırı davranışın doğurduğu sonuçlar, ayrıntılı olarak irdelenip, kusur aidiyet ve oranları gerekçeleriyle ortaya konulmalıdır.

3. Değerlendirme Eldeki davada, 18.04.2011 günü ...Organize Sanayi Bölgesi yol ve kanalizasyon işini yapan davalı... İnşaat Ltd. Şti.'nde işçi olarak çalışan kazalının tır dorsesi ile getirilen büzlerin kepçe ile indirilmesi sırasında ayağı kayarak 4 metre yüksekten düşerek yaralanması şeklinde gelişen iş kazasında Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalı işveren... İnş. Ltd. Şti.'nin % 60, ...Ltd Şti'nin % 25 ve sigortalının % 15 oranında kusurlu olduğunun tespiti üzerine Mahkemece asıl ve birleşen davaların kabulüne karar verilmiş ise de verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup yapılan kusur incelemesi yetersiz bulunmuştur.

Kaza tarihinde kazalının 28 yaşında deneyimli bir işçi olduğu, iş makinelerinin ne amaçla kullanıldığını bilebilecek durumda olduğu ve bunların insan taşımada kullanılamayacağını bilmesi gerektiği, buna göre iş makinesinin kepçesinde malzeme olduğu halde binmek suretiyle anormal bir davranış sergilediği, kendi güvenliğini ciddi anlamda tehlikeye düşürdüğü, bu kuralsız davranışın olayın meydana gelmesinde doğrudan etkili olduğu dikkate alındığında kazalıya verilen kusur oranının az olduğu, raporun bu nedenle oluşa uygun olmadığı,

Mahkemece bu husus dikkate alınarak işçi sağlığı ve iş güvenliği ile iş kazasının vuku bulduğu iş kolunda uzman iş güvenliği uzmanlarından oluşan bilirkişi heyetinden; kusur oran ve aidiyeti konusunda yeniden rapor alınarak hasıl olacak sonuca göre hüküm kurulması gerekirken hatalı kusur raporuna dayanılarak hüküm tesisi hatalıdır.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3.Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,