Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5869 K.2023/7445

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın konusuz kalması sebebiyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacıya 01.07.1979 tarihinde bağlanan yaşlılık aylığının iptaline ilişkin Kurum işlemin iptaline ve aylığının devamına karar verilmesini, davacıdan yersiz ödeme olarak tahsil edilen 174.117,00 TL'nin faizi ile davacıya iadesine karar verilmesini talep etmiştir. Ayrıca, bu talebin kabul edilmemesi halinde, yersiz ödemenin iadesinde 5510 sayılı Kanun'un 96 ncı (b) bendi hükmünün uygulanması gerektiğinin tespitini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, dosya istinaf incelemesinde iken davacının 01.06.2020 tarihli dilekçesi ile; mahkeme tarafından verilen kabul kararına istinaden davalı kurumun 05.05.2020 tarihinde dava konusu alacağı kendisine ödediğini bildirdiği, davaya konu alacağın 05.05.2020 tarihinde davacıya davalı kurum tarafından ödendiği gerekçesi ile hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken, davacının davasının hukuki yarar yokluğundan reddine karar verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ...'in Bölge Adliye Mahkemesinin geri çevirme kararından önce dosya kapsamına sunduğu 01.06.2020 tarihli dilekçesinde belirttiği gibi ...

20. İş Mahkemesi'nin vermiş olduğu karar ile tarafına iadesine karar verilmiş bulunan meblağın SGK Başkanlığınca 05.05.2020 tarihinde banka hesabına ödenmiş olduğunun tespit edildiği, dava tarihinin 15.10.2018 tarihi olduğu dikkate alındığında, gelen yazı cevabına göre, davanın konusuz kaldığının ve davanın açılmasına davacının yaşlılık aylığını iptal eden davalı kurumun sebebiyet verdiğinin anlaşılması karşısında, ilk derece mahkemesince davacının davasının hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesi ile davacının istinaf başvurusunun kabulüne,

İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ,davanın konusuz kalması sebebiyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davacının Türkiye İş Bankası AŞ Mensupları Emekli Sandığı Vakfında geçen 01.06.1962-04.06.1979 tarihleri arasındaki hizmetlerinin yaşlılık aylığında dikkate alınmasının mümkün olmadığını, bu nedenle 506 sayılı Kanun'un 60/A maddesinde öngörülen yaşlılık aylığı koşullarını taşımayan davacıya 01.07.1979 tarihinden bağlanan yaşlılık aylığının iptaline ve yersiz ödemenin iadesine dair Kurum işleminin doğru olduğunu, davacıya yapılan ödemenin ise İlk Derece Mahkemesinin 2018/435 Esas 2019/360 Karar sayılı dosyasında mahkeme kararının yerine getirilmesi gereği ile yapılmış bir ödeme olduğunu, uyuşmazlığın devam ettiğini ,davanın reddi gerektiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davanın konusuz kalıp kalmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 331 nci maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri HMK 331 inci maddesi

3. Değerlendirme Eldeki dosyada, Bölge Adliye Mahkemesinin 14.10.2021 tarihli 2020/646 Esas 2021/1323 Karar sayılı kaldırma ilamından sonra, Mahkemece Türkiye İş Bankası Şubesine yazılan müzekkereye verilen cevap ekinde bulunan dekontta, ödeme açıklaması olarak "SGK ... 20 İş Mahkemesi 07.11.2019-2019/360 " yazılarak, davacıya 05.05.2020 tarihinde 198.160,26 TL'lik ödeme yapıldığı görülmektedir. Davacı vekili de 23.02.2022 tarihli celsede, davacıya maaş bağlandığını, davanın konusu kalmadığını beyan etmiştir.

Ancak, ödemeye ilişkin dekontta, ödeme açıklaması olarak, Bölge Adliye Mahkemesi'nin kaldırma kararından önce İlk Derece Mahkemesi'nin 07.11.2019 tarihli 2018/435 Esas 2019/360 Karar sayılı "Davacıya bağlanan yaşlılık aylığının kesilmesine ilişkin kurum işleminin iptaline, iadesi gereken 174.117,31 TL' nin dava tarihinden başlayacak yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, " yönündeki kararına istinaden ödeme yapıldığının belirtilmesi, dosya kapsamında Kurumun söz konusu işlemi iptal ettiğine ve davacının kesilen aylığının açıldığına, uyuşmazlığın bu kapsamda sona erdiğine dair bir Kurum yazısının bulunmaması,

Mahkemece Kuruma bu konuda müzekkere yazılarak durumun araştırılmadığının anlaşılması karşısında, davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddianın araştırılması gerekli görülmüştür.

Bu nedenle, Kurumdan, davacıya 05.05.2020 tarihinde yapılan ödemenin ...

20 İş Mahkemesinin kesinleşmemiş 2018/435 Esas 2019/360 Karar sayılı kararının yerine getirilmesi amacıyla yapılan bir ödeme mi olduğu, yoksa davacıya 01.07.1979 tarihinde 506 sayılı Kanun'un 60/A maddesi kapsamında bağlanan yaşlılık aylığının iptal edilmesine dair Kurum işlemlerinin Kurum tarafından geri alınması ve aylığın baştan itibaren geçerli sayılarak, davacıya çıkarılmış yersiz ödeme borcunun da silinmesi nedeniyle mi ödeme yapıldığı, davaya konu işlemin iptal edilip edilmediği sorularak,

davacının tahsis dosyası ile Kurumun işlemlerine dayanak belgelerin ,ayrıca yargılama sırasında davacının iptalden sonra mevcut hizmetleri tekrar değerlendirilerek, yaşlılık aylığı 2. Karar ile bağlanmışsa buna ilişkin belgelerin de dosyaya celbedilmesinden sonra, davanın konusuz kalıp kalmadığı yönünde değerlendirme yapılmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,