Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5885 K.2023/8092

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelenmesinden geçen hizmet tespiti istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi Bilge Yalçınkaya Zeytin tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı işverenlikte, 10.10.2011 tarihinden... Termik Santrallerinin sigorta yaptırdığı 31.12.2011 tarihine,... Termik Santrallerinin sigorta çıkışı yaptığı 20.02.2012 tarihinden 23.06.2012 tarihine, tekrar işe başladığı 13.09.2012 tarihinden 04.01.2013 tarihine kadar çalıştığını, Kurum kayıtlarında gözükmediğini belirterek, davacının dava konusu tarihlerde davalı işveren şirkette çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde; davanın yasal dayanaktan yoksun olduğunu, kamu düzeni ile ilgili olması nedeniyle titizlikle araştırma yapılmasını, davacının davalı şirket yanında çalışmalarına ilişkin herhangi bir kaydın kurumda bulunmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; şirketin... Termik Santrallerinin plastik doğramaları ve montaj işlerini almadığı gibi bahsi geçen firma ile de hiçbir şekilde iş sözleşmesinin bulunmadığını, davacının firmada, dilekçesinde belirttiği şekildeki gibi bir çalışmasının bulunmadığını, kendisi ya da firması Kutay- Pen adına olan bir aracın da davacı tarafından kullanılmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 30.05.2019 tarihli ve 2017/311 Esas, 2019/369 Karar sayılı kararıyla; "Davanın kısmen kabulü ile, davacının davalıya ait işyerinde 17.10.2011-30.12.2011 ile 21.02.2012-01.05.2012 tarihleri arasında hizmet akdine tabi çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 09.02.2021 tarihli ve 2019/2066 Esas, 2021/213 Karar sayılı kararıyla; "Davacı, davalı ve fer'i müdahil vekillerinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine" karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 29.11.2021 tarihli ve 2021/4824 E. 2021/ 15037 K. sayılı ilamı ile.

"Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinde, Mahkemenin kısmen kabulüne konu 17.10.2011-31.12.2011 ve 21.01.2012-01.05.2012 tarihleri arasındaki dönemde aleyhine hüküm kurulan davalı işveren ... adına kayıtlı, metal kapı ve pencere imalatı mahiyetinde olan ...sicil sayılı dosyada işlem gören işyerinin 31.03.2011 tarihinde Kanun kapsamından çıktığına dair kayıtlar gözetilmek suretiyle, davalı işverenliğe ait çalışma izni ve ruhsat durumu ayrıca iddia olunan iş nedeniyle vergi mükellefiyet kaydı araştırılıp belirlenerek, kabule konu dönemde işyerinin varlığı ve faaliyet durumu tespit edilmelidir.

Yine kısmi kabule konu süreler dışında davacının, dava dışı ve 17.10.2011 tarihi itibariyle Kanun kapsamına alınan, 1051143.67 sicil sayılı dosyada işlem gören Ahmet Hazan adına kayıtlı, pvc doğrama imal-montaj, tadilat mahiyetli işyerinden bildirimleri olduğu hususu da gözetilerek,

davacı da dinlenip çalıştığı işyeri ve süresiyle çalıştıran işveren hakkındaki beyanı da açıklattırılıp, davalı işverenlik sıfatı açık ve net bir biçimde tespit edilmeli, davacı yanın çalışma iddiasına ilişkin talebinin aynı zamanda dava dışı işverenliklere yönelik olduğunun anlaşılması halinde sözkonusu işverenliklerin HMK 124 üncü madde uyarınca, davaya yöntemince katılımı sağlanıp, davacının hangi işverenlik nezdinde hangi tarihler arasında çalıştığı her türlü şüpheden uzak bir biçimde, açıkça belirlenmeli, toplanan deliller ışığında varılacak sonuca karar verilmelidir." hususlarına işaret edilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "Davanın reddine" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davalının tek başına bir kadın olarak kapı ve pencere montaj ve imalatı işini yapamayacağını, birinin sürekli işyerinde kalması gerektiğinden işçiye ihtiyaç olduğunu, bordro tanığı bulunmadığını, davalı tanığı da dahil olmak üzere dinlenen tüm tanıkların davacının çalıştığını beyan ettiğini, davanın ispatlanmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 7 nci maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanunun 86/9 uncu maddeleridir.

Anılan Kanunun 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Değerlendirme 1.Eldeki davada verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup bozma gereklerinin tam olarak yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

2. Dosyanın incelenmesinde, davalı işveren ... adına kayıtlı, "metal kapı ve pencere imalatı" mahiyetinde olan ...sicil sayılı dosyada işlem gören işyerinin 23.11.2005-31.03.2011 tarihleri arasında, kanun kapsamında olduğu, yine davalı ... adına,... sicil sayılı dosyada işlem gören, "Pvc doğrama" mahiyetli, iş yerinin 04.03.2011-31.12.2013 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, uyuşmazlık konusu dönemin bir kısmını kapsar şekilde 2011/01-03 dönemine ilişkin bordro verildiğinin anlaşılmasına karşın, bordroda kayıtlı kişilerin Mahkemece dinlenmediği,

bordro verilen dönem itibariyle kayıtlı bordro tanıkları dinlenmek suretiyle, yeniden inceleme yapılarak, iş yerinin faaliyet durumu, davacının, davalı işveren yanındaki çalışmalarının varlığı, niteliği, süresi konusunda araştırma genişletilmelidir.

Yine, davalı asilin eşi adına kayıtlı bulunan... plakalı araçta, 17.10.2011 tarihinde, davacı adına kesilen trafik cezasının bulunması karşısında, aracın ticari nitelikte bir araç olup olmadığı belirlenmeli, davacı yanın beyanı alınmak suretiyle, çalışmasının geçtiği iddia edilen işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinin sahipleri ve iş yeri çalışanları (bordrolara geçmiş kişiler) saptanarak somut bilgi ve görgülerine başvurulmalı, uyuşmazlık konusu husus hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

13.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.