Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6002 K.2023/7402

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcı tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı müvekkilinin TCDD meslek lisesini bitirip 1987 yılında mezun olduğunu, davalıya ait ... revizörlük müdürlüğünde 2326 sicille çalışmaya başladığını, ... il SGK ya ilk başlangıcının yapıldığını, Temmuz ve Ekim ayları arasında prim yatırıldığını, 17.08.1987 tarihinde iş başı yaptığını, ardından üniversite sınavını kazandığını 15.10.1987 tarihinde işten ayrıldığını, bu arada TCDD nin SGK lı çalışanları 657 sayılı Kanun hükmünde çalışan emekli sandığı hizmetine aldığını, kendisi üniversiteyi bitirince 12.01.1993 de başka bir yerde SGK’lı olarak çalışmaya başladığını 34074199301230 sicil nosu ile prim yatırıldığını belirterek, davacının sigortalılığın 17.08.1987 de başladığının tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; emekli sandığı primlerinin yatırıldığını, kurumca yapılan işlemlerde bir hata bulunmadığını beyanla, davanın reddini istemiştir.

İşveren vekili cevap dilekçesinde özetle: davacının 17.08.1987- 15.10.1987 döneminde çalıştığını, emekli sandığı primlerinin yatırıldığını, eksik ve hata bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava öncesinde davacıya ait sigorta priminin kesildiğini, işlemin tamamlanması için evraklar gönderilmiş olmasına rağmen davacının davaya konu çalışma süresi diğer davalı tarafından hizmet cetveline işlenmediğini, davanın açılması diğer davalının kusurundan kaynaklandığını, tarafımızca bu anlamda bir sorumluluğu bulunmadığını, hal böyleyken yargılama giderleri ve vekalet ücretinden diğer davalıyla müteselsil olarak sorumluluğumuza hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı işveren tarafından kuruma hiçbir bilgi ve belge verilmediğinden davacının taleplerinin dava açılmadan yerine getirilmesinin mümkün olmadığını, işverence gerekli evraklar ve belgeler müvekkil kuruma verilmek ve toplu ödeme yapılmak suretiyle işlemlerin gerçekleştiği gözönüne alındığında kurum aleyhine masraf ve vekalet ücretine hükmolunmasının hatalı olduğunu belirterek, mahkeme kararının müvekkil kurum lehine kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekili dilekçesinde özetle; dava öncesinde davacıya ait sigorta priminin kesildiğini, işlemin tamamlanması için evraklar gönderilmiş olmasına rağmen davacının davaya konu çalışma süresi diğer davalı tarafından hizmet cetveline işlenmediğini, davanın açılması diğer davalının kusurundan kaynaklandığını, tarafımızca bu anlamda bir sorumluluğu bulunmadığını, hal böyleyken yargılama giderleri ve vekalet ücretinden diğer davalıyla müteselsil olarak sorumluluğumuza hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı SGK vekili dilekçesinde özetle; davalı işveren tarafından kuruma hiçbir bilgi ve belge verilmediğinden davacının taleplerinin dava açılmadan yerine getirilmesinin mümkün olmadığını, işverence gerekli evraklar ve belgeler müvekkil kuruma verilmek ve toplu ödeme yapılmak suretiyle işlemlerin gerçekleştiği gözönüne alındığında kurum aleyhine masraf ve vekalet ücretine hükmolunmasının hatalı olduğunu belirterek, mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sigorta başlangıcı tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

11.09.2014 tarihli Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun'un 64 üncü maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinin üçüncü fıkra olarak “31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile diğer sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklarda, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talepleri hariç olmak üzere, dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat edilmesi zorunludur.

Diğer kanunlarda öngörülen süreler saklı kalmak kaydıyla yapılan müracaata altmış gün içinde Kurumca cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. Kuruma karşı dava açılabilmesi için taleplerin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması şarttır. Kuruma başvuruda geçirilecek süre zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz.” hükmü eklenmiştir.

Dava şartları, mahkemenin davanın esası hakkında yargılamanın devamı için gerekli olan şartlardır. Diğer bir anlatımla; dava şartları, dava açılabilmesi için değil mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan kamu düzeni ile ilgili zorunlu koşullardır.

HMK.’nun 115/2 nci maddesindeki kurala göre, “Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder”. Düzenleme gereğince, eksik olan bir dava şartı, belirli bir süre verilerek giderilebilecek ise hâkim tarafından eksikliğin giderilmesi için kesin süre verilmesi gerekir. Bu süre içinde dava şartı eksikliği tamamlanmaz ise dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmelidir.

3. Değerlendirme

İlk Derece Mahkemesince dava açmadan önce 12.11.2009 ve 20.10.2009 tarihlerinde kuruma iki kez başvurdu belirtilmiş ise de bu başvurunun 11.09.2014 tarihinden önce olması ve eldeki davada ise 06.09.2019 tarihli dava açılış tarihi dikkate alındığında ve münhasıran davacının sigorta başlangıcı tespiti istemine ilişkin uyuşmazlığın, 11.09.2014 sayılı Kanun'un 64 üncü maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7 nci maddesine eklenen 2 nci fıkradaki, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti niteliğinde bulunmadığı gözetildiğinde,

11.09.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun'un 64 üncü maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7 nci maddesine 3 üncü fıkra olarak eklenen düzenleme gereği, dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaatın olması ve Kurumca müracaata konu istemin zımnen ya da açıkça reddedilmesi gerektiği dava şartı olarak düzenlenmiş olup, eldeki davada, öncelikle dava açmadan önce 6552 düzenlemesi kapsamında başvurusu olup olmadığı sorularak,

5521 sayılı Kanun'un 7/3 maddesine uygun bir şekilde, Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat ve Kurum tarafından bu müracaata konu istemin reddine ilişkin bir işlem veya eylem bulunmadığında, mahkemece, davacı tarafa 6100 sayılı HMK.'nun 115/2 nci maddesi uyarınca, 6552 sayılı Kanun'un 64 üncü maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7 nci maddesine üçüncü fıkra olarak eklenen düzenleme doğrultusunda, davaya konu istemi hakkında Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat etmesi ve bu müracaat hakkında anılan yasal düzenleme uyarınca Kurumun red iradesini gösterir işlem veya eyleminin olduğunun belgelenmesi için kesin, ihtaratlı önel verilmeli;

bu süre içerisinde dava şartı eksikliğinin tamamlanmaması halinde, dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmeli. Kuruma müracaat ve müracaatın reddine dair Kurum işlem veya eylemine ilişkin dava şartının tamamlanması halinde ise davanın esasına girilerek, varılacak sonuca göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. Sair hususlar incelenmeksizin İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,