Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6019 K.2023/7258

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen Kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece kararının ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; dahili davalının davacıya ait işyerinde çalışmadığının tespitine ve itirazlarını reddeden davalı Kurum’un 02.08.2018 tarih ve 206 sayılı Kayıt Dışı İstihdam ile Mücadele İşlemlerine ilişkin Komisyon kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili sunmuş olduğu cevap dilekçesi ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Dahili davalı davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 14.09.2020 tarih, 2018/331 Esas ve 2020/282 Karar sayılı ilamı ile davanın kabulüne, davalı kurumca, davacı hakkında düzenlenen 206 sayı 02.08.2018 tarihli komisyon kararının iptaline, Lütfi Gültekin'in davacı işyerinde çalışmadığının tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 03.06.2021 tarihli ve 2020/1697 Esas ve 2021/1813 Karar sayılı kararı ile; İlk Derece Mahkemesinin kararının yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayanağı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığından 6100 sayılı HMK'nun madde 353/1-b.1 hükmü gereğince davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 27.01.2022 tarihli ve 2021/8535 Esas ve 2022/1269 Karar sayılı ilamı ile "somut olayda; dahili davalının davacı nezdinde ihtilaf konusu dönemde çalışmadığının kabulü ile hüküm kurulmuş ise de Mahkemece yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir.

Yapılması gereken iş, rehber personel çalıştırma zorunluluğu bulunan davacıya ihtilaf konusu dönem içerisinde 55 C 0270 plakalı araç ile hangi kurum ve kuruluşlara servis hizmeti verdiğini tekrardan açıklatarak buna göre tespit edilecek velilerin tanık olarak beyanlarına başvurmak suretiyle davacı nezdinde çalışan rehber personel belirlenmeli,

dava konusu dönem içerisinde dahili davalının 01.12.2017 tarihinde trafik cezası almış olduğu da gözetilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir" denilmek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulan bozma kararı doğrultusunda yapılan araştırma ve değerlendirme neticesinde "Yargıtay bozma ilamında, 01.12.2017 tarihinde trafik cezasının dahili davalı adına düzenlenmiş olduğu belirtilerek, davacıya hangi kurum ve kuruluşlara taşımacılık yaptığı sorulması gerektiği belirtilmiş; dahili davalı taşımacılık yapmadığını beyan etmiştir.

Mahkememiz tarafından resen tespit edilen öğrenci velileri dinlenilmiş ancak rehber personelin çalışıp çalışmadığı bilgisine ulaşmak mümkün olamamıştır. 01.12.2017 tarihinde dahili davalıya trafik cezası uygulanmışsa da; mahkememiz tarafından dahili davalının çalıştığına dair bu para cezası dışında herhangi bir delile ulaşmak mümkün olamamıştır.

Dahili davalının köye servis yaptığını beyan etmesi, okullardan gelen yazı cevabında da; dahili davalının çalışmasının doğrulanamaması, öğrenci velilerinin de davacı ve dahili davalıyı tanımaması nazara alınarak dahili davalının rehber personel olarak çalışmadığı kanaatine varılarak davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir" gerekçesine dayalı olarak; "davanın kabulüne, davalı Kurumca, davacı hakkında düzenlenen 206 sayı, 02.08.2018 tarihli Komisyon kararının iptaline, Lütfi Gültekin'in davacı işyerinde çalışmadığının tespitine," karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili sunmuş olduğu temyiz dilekçesi ile davacının "Servis Aracı Özel İzin Formundaki" yazılı kişileri sırf prosedür gereği belgeyi alabilmek için yazdığını ve gerçekte çalışmadıklarını beyan ettiğini, söz konusu belgenin kendileri tarafından beyan esasına dayanılarak doldurulduğunu ve resmi makamlara sunulduğunu, bu nedenle aksi sabit oluncaya kadar belgeye itibar edilmesinin gerektiğini, kişinin gerçeğe aykırı beyanından faydalanmasının hukuka aykırı olacağını, ayrıca davacının iddia ettiği şekilde sadece belge alabilmek için gerçeğe aykırı beyanda bulunmasının TCK kapsamında suç teşkil edeceğini,

Kurumun bu saikle davacının itirazını haklı olarak reddettiğini, 5510 sayılı Kanun'un 11, 8, 9 ve 86 ncı maddeleri gereği işverenden talep edilenlerin verilmemesi nedeniyle bu belgelerin re'sen düzenlenmesi ve yine 5510 sayılı Kanun'un 102 inci maddesi ilgili fıkraları uyarınca işlem yapılması gerektiği kanaatine varıldığını, açıklanan nedenlerle davanın reddinin gerektiğini beyan ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, somut olayda Kurum işleminin iptali konusunda, İlk Derece Mahkemesince yapılan inceleme ve araştırmanın hükme yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 5510 sayılı Kanun’un 59 ve 86 ıncı maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,