Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6102 K.2023/6569

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının aralarında 24 yıl yaş farkı bulunan ... ile daha önce evlenip boşandığını, çocukları olduğu için yeniden evlenmişse de tekrar boşandığını, müvekkilinin ikametgahının İl Jandarma Komutanlığınca araştırıldığını ve 14.11.2011 Tarih ve 8361 sayılı Tahkikatla müvekkilinin boşandığı ... ile aynı evde yaşamadığının tespit edildiğini, aile içi bir tartışma nedeniyle kız kardeşinin kendisini zorda bırakmak amacıyla maaş almasını engellemek için şikayet ettiğini düşündüğünü, müvekkilinin oğlu ... ile birlikte yaşadığını,

müvekkilinin davalı İdareden maaş almakta iken bu kez Davalı SGK tarafından maaşının kesildiğini öğrendiğini, haksız yere maaşı kesilen müvekkilenin SGK'dan Yetim Maaşı almaya hakkı olduğunu belirterek, dava konusu kurum işleminin iptalini, kesilen maaşının yeniden bağlanmasını, maaşların faiziyle birlikte ödenmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalının muvazaalı boşandığı eşi ile birlikte yaşadığı tespit edildiğinden yetim aylığının kesilerek, yersiz ödenen ölüm aylıkları ve ek ödemeler toplamının ödemesi konusunda kurumca yazı gönderildiğini, davanın haksız ve yasal dayanaktan yoksun olduğunu beyanla, reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile başvuru tarihinden itibaren davacının boşandığı eşiyle fiilen beraber yaşamaya devam edip etmediği noktasında yapılan araştırma ve dinlenen tanıkların beyanları doğrultusunda, davacının eski ...'ün Hasan dede köyünden hiç ayrılmadığı ve davacı ile birlikte yaşamadıkları, davacının kardeşi ...'in yurt dışında yaşıyor olması ve Türkiye'ye gelmesine rağmen tanıklık yapmaması da nazara alınarak davacı ile eski eşi arasında fiili bir birlikteliğin olmadığı anlaşılmış olup, davacının davasının kabulü ile; davacının yetim aylığının kesilmesi ve kendisine 18.10.2011 - 17.02.2018 tarihleri arasında ödenen aylıkların tahsiline ilişkin kurum işlemlerinin iptaline, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde; 1-Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu, 2-Yerel mahkemece maddi ve hukuki vakıaların yeterince değerlendirilmediği, 3-Davacı tarafın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak ikame edilen davanın reddinin gerektiği, Gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda dinlenen tanıklar davacının boşandığı eşinden ayrı yaşadığını belirtmiş olup, dosya kapsamına göre mahkemece verilen karar yerinde olduğu, bu nedenlerle dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarlamıştır.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, yetim aylığını kesen Kurum işleminin iptali ile aylığın yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 56/son fıkrasıdır. Maddenin başlığı gelir ve aylık bağlanamayacak haller olup, maddeye göre; "ölen sigortalının hak sahiplerinden; ... eşinden boşandığı halde eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır. ",

Madde 96 hükmüne göre "Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;

a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,

...itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır..."

Aynı Kanun'un 59 uncu maddesinin başlığı kurumun denetleme ve kontrol yetkisi olup maddeye göre; "bu kanunun uygulanmasına yönelik işlemlerin denetimi, kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları eli ile yürütülür ...", maddenin 2 inci fıkrasında "kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarına görevleri sırasında tesbit ettikleri kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemler, yemin hariç her türlü delile dayandırılabilir. Bunlar tarafından düzenlenen tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir..." şeklinde düzenlenmiştir.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,