Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6138 K.2023/9060

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen menfi tespit, ödeme emrinin iptali ve istirdat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl davada, davacı şirkete ait restoran işletmesinde yapılan müfettiş incelemesi sonucu, eksik işçilik bildirimine dayalı olarak tahakkuk ettirilen prim ve gecikme zammı borcunun iptalini, davacı şirketin borçlu olmadığının tespitini, itirazi kayıtla ödenen 12.633,78 TL 'nin ödeme tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili talep etmiş; davacı vekili birleşen davada ise, Kurum'un 05.02.2007 tarih ve 39084 sayılı ödeme emri ile icra tehdidi altında ödemek zorunda kaldığı 5.846,36 TL'nin ödeme tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 11.11.2009 tarihli 159 Esas 506Karar sayılı kararıyla; davalı Kurumun 30.10.2006 tarih, 319381 sayılı işleminin (borç tahakkuku işleminin) iptali ile davacı tarafından ihtirazi kayıtla ödendiği anlaşılan 12.633,78 TL nin 09.01.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan tahsili ile davacıya verilmesine, davacı tarafından davalı Kurum aleyhine açılan birleşen davanın kabulü ile davalı Kurumun 05.02.2007 tarih, 39084 sayılı ödeme emrinin iptaline, davacı tarafından ihtirazi kayıtla ödendiği anlaşılan 5.846,36 TL nin 13.02.2007 ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı Kurumdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece, davacı şirket tarafından yürütülen otel ve restoran işletmeciliği nedeniyle eksik işçilik bildiriminde bulunulduğu gerekçesiyle resen tahakkuk ettirilen prim ve gecikme zammının iptali ve itirazi kayıtla ödenen miktarın istirdadı istemli davada, anılan işin yürütülmesi için gerekli oranda işçilik bildirimi yapılıp yapılmadığının tespiti yönünden gerekli inceleme yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiş olmasının bozma nedeni olduğu, birleşen davaya konu istem bakımından ise davanın yasal dayanağını teşkil eden 506 sayılı Kanunun 140. Maddesinde açıklanan şekilde, dava konusu idari para cezasının kesinleşip kesinleşmediği araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

B.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin 02.04.2021 tarihli 2011/512 Esas 2021/157 Karar sayılı kararı ile ile, asıl dava yönünden davalı Kurumun 30.10.2006 tarih 319381 sayılı işleminin iptali ile davacı tarafından ihtirazi kayıt ile ödendiği anlaşılan 12.633,78 TL bedelin 09.01.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, birleşen dava yönünden, davalı Kurumun 05.02.2007 tarih 39084 sayılı ödeme emrinin iptali ve 5.846,36 TL bedelin istirdatı talebinin reddine karar verilmiştir.

C. 2'nci Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece, uyulan bozma ilamı gereği, işin yürütülmesi için gerekli oranda işçilik bildirimi yapılıp yapılmadığının tespiti yönünden gerekli incelemenin yapılması ve idari para cezasının kesinleşip kesinleşmediğinin araştırılması, varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, idari yargıda kesinleşmiş mahkeme kararı bulunması, aradan geçen uzun zaman sebebi ile sağlıklı bir tespitin yapılmasının mümkün olmaması, Yargıtay bozma ilamı sonrasında işyerinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi ile işyerinde 2004 yılında çalışan 12 personelin bu işyeri için yeterli olduğu, civardaki diğer benzer işletmelerde de olduğu gibi dağlık bir bölgede bulunduğu, yılın belli aylarında yoğun olarak hizmet verebildiği, sürekli olarak doluluk ve müşteri yoğunluğu bulunmadığı,

dolayısı ile tesisin bulunduğu yerin, 2004 yılındaki yoğunluk ve diğer konular düşünüldüğünde firma tarafından 2 dosya ile yapılan işçilik bildirimlerinin makul olduğu tespitleri ile idare mahkemesi kararlarındaki tespitler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, hukuk birliği ve güvenliği ilkesi, usul ekonomisi uyarınca, davalı SGK tarafından yapılan 30.10.2006 tarih 319381 sayılı işlemin hukuka uygun olmadığı sonucuna varıldığı,

davalı Kurumun 05.02.2007 tarih 39084 sayılı ödeme emrinin iptali yönünden veya bu işlemin dayanağını oluşturan 30.10.2006 tarih 319381 sayılı işlemin iptali yönünden davacı şirket tarafından idari yargıda açılmış bir iptal davası bulunmadığı anlaşılmış olup idari para cezasının kesinleşmiş olması karşısında birleşen davanın reddine karar vermek gerektiği gerekçeleriyle, esas dava yönünden, davalı Kurumun 30.10.2006 tarih 319381 sayılı işleminin iptali ile davacı tarafından ihtirazi kayıt ile ödendiği anlaşılan 12.633,78 TL bedelin 09.01.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

birleşen dava yönünden davalı Kurumun 05.02.2007 tarih 39084 sayılı ödeme emrinin iptali ve 5.846,36 TL bedelin istirdatı talebinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, hem otel hem de restoran işyerine ilişkin olarak davalı Kurum tarafından tahakkuk ettirilen tüm prim borçları ve idari para cezalarına karşı başvuruda bulunulduğunu,ödeme emrinin iptali ile ihtirazi kayıtla ödenen 5.846,36 TL'nin iadesi yönünde karar verilmesi gerektiğini belirterek temyzi yoluna başvurmuştur.

Davalı Kurum vekili, Kurum müfettişinin düzenlediği durum tespit tutanağının aksi sabit oluncaya kadar geçerli kabul edilmesi ve davanın reddi gerektiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacıya ait işyerinden eksik işçilik bildiriminde bulunulduğu tespitine dayanılarak tahakkuk ettirilen prim borçlarının iptali, davacının borçlu olmadığının tespiti ve ihtirazi kayıtla yapılan ödemelerin iadesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79, 130 ve 140 ncı maddeleri ile 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 85 inci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekili ile davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,