Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6224 K.2023/6543

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 99667.16 iş yeri sicil numaralı İnegöl Hilmiye Eğitime ve Sanata Yardım Derneği unvanlı iş yerinde 20.05.1990 tarihinde hizmetli olarak işe alındığını, işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiğini ve bunun üzerine davacıya sigorta sicil numarası verilerek tescilinin yapıldığını ancak anılan tarihin Kurumca sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabul edilmediğini belirtmek sureti ile; davacının 20.05.1990 tarihinde 99667.16 sicil numaralı İnegöl Hilmiye Eğitime ve Sanata Yardım Derneği unvanlı iş yerinde 1 gün çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 20.05.1990 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı kurum vekili, kurum işleminde bir hata bulunmadığını beyanla, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davanın kabulü ile; davacının, dava dışı 99667 sicil numaralı iş yerinde sigorta başlangıç tarihinin 20.05.1990 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, tanık ifadelerinin hükme esas alınmaması gerektiğini, davanın sadece tanık beyanları ile ispatının da mümkün olmadığını, 06.04.2021 tarihli bilirkişi raporunda işe giriş bildirgesindeki imzanın davacıya ait olmadığı kanaatine varıldığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 20.05.1990 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 6 'ıncı, 9 uncu, 79 uncu,108 inci, maddesi hükümleridir.

506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79/10 uncu maddesi kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

Sigortalılığın tespitinde, yöntemince düzenlenerek yasal hak düşürücü süre içerisinde Kuruma verilen sigortalı işe giriş bildirgesi, ilgilinin işe alındığını gösteren yazılı delil niteliğinde ise de sigortalılığın kabulü açısından tek başına yeterli kabul edilemez ve bu kapsamda çalışma olgusunun da inandırıcı ve yeterli delillerle ispatlanması gerekmektedir. Bu amaçla; sigortalı işe giriş bildirgesinin Kuruma veriliş tarihi, bildirgedeki kimlik bilgilerinin, varsa imza ve fotoğrafın davacıya ait olup olmadığı, davacıya verilen sigorta sicil numarasının hangi yılın serilerinden olup sonraki dönemde gerçekleşen hizmetlerinde kullanılıp kullanılmadığı saptanmalıdır.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece tarafların sunduğu deliller ile yetinilmeyerek, kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmek suretiyle, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Bu amaçla hizmeti ortaya koyabilecek belgeler, varsa Kurum görevlileri tarafından düzenlenen rapor ve tutanaklar getirtilmeli, yine davalı iş yerinde aynı dönemde bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, gerektiğinde aynı çevrede faaliyet yürüten işverenler ve bunların çalıştırdığı kimseler yeniden Kurum ve Kolluk marifetiyle yöntemince belirlenerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle iddianın somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde kanıtlanıp kanıtlanmadığı değerlendirilmelidir. (HGK 29.06.2005 gün ve 2005/21-409- 413, 23.12.2009 gün ve 2009/10-581-619, 10.02.2010 gün ve 2010/10-72-72, 21.09.2011 gün ve 2011/10-527– 552)

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Eldeki davada, davacı adına dava dışı "Hilmiye Köyü Kurs ve Okul Talebelerine Yardım Derneği" tarafından 995 sicil nolu işyeri üzerinden 20/05/1990 tarihli sigortalı işe ilk giriş bildirgesinin verildiği,

ancak dosya kapsamına anılan işveren adına iş yeri tescil bilgileri istendiğinde İnegöl Hilmiye Eğitim ve Sanata Yardım Derneği unvalı işverenin 667 sicil no.lu iş yerinin bilgilerinin geldiği,bu iş yerinin öğrenci pansiyonu mahiyetli olduğu 01.12.1988 tarihinden itibaren kanun kapsamına alındığı ve mahkemece davacının işe giriş bildirgesindeki belirtilen 995 sicil nolu işyeri yerine 667 no.lu iş yerinde çalışmasının tespitine karar verildiği dava dışı işveren süresi içerisinde 04.06.1990 tarihinde kurum kayıtlarına intikal ettirildiği,

Kurum tarafından Mahkememize gönderilen yazı cevabında ise, 20.05.1990 tarihli sigortalı işe ilk giriş bildirgesinin 99667 sicil numaralı İnegöl Hilmiye Eğitim ve Sanata Yardım Derneği unvanlı iş yerinden verildiğinin belirtildiği, dosya kapsamında işe giriş bildirgesi verildiğinden hak düşürücü süreden bahsedilemeyeceği, dava dışı işyerinin 01.12.1988 tarihinde kanun kapsamına alındığının bildirildiği,gerçek işveren ve iş yerinin tespit edilmeden eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2. Mahkemece,evveliyatla davacının gerçek işvereni ve işyeri tereddütsüz şekilde belirlenmeli,bu kapsamda işe giriş bildirgesinde işveren olarak belirtilen Hilmiye Köyü Kurs ve Okul Talebelerine Yardım Derneğinin başkaca adına kayıtlı işyeri olup olmadığı Kurumdan sorulmalı ve varsa ilgili işyeri kayıtları ile dava konusu dönem bordroları getirtilmeli, belirlenen iş yerinden dava konusu dönemde verilmiş işyeri bordroları celbedilerek bordro tanıkları resen dinlenmeli, öte taraftan yöntemince komşu/komşu işyeri ve çalışanları emniyet, vergi, SGK aracılığıyla tespit edilerek çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenmeli,

davacının askerlik durumunun da ilgili askerlik şubesinden istenmek suretiyle belirlenmeli beyanı alınmak suretiyle,iş verenin kim olduğu, çalıştığını belirttiği imalathanenin hangi adreste olduğu belirlenmeli, 185 sicil no.lu iş yerinden verilmiş dönem bordroları varsa getirtilmek suretiyle bordro tanıkları dinlenmeli, davacının birlikte çalıştığını beyan ettiği kişilerin çalışma kayıtları getirtilerek beyanları alınmalı, imalathane adresine dava konusu dönemde komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanları yöntemince SGK, belediye, vergi ve emniyet aracılığıyla belirlenmek suretiyle dinlenmeli,

böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,