Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6236 K.2023/6779

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 01.01.2011-01.01.2013 tarihleri arasında Kurumca iptal edilen çalışma sürelerinin tespitini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, Kurum tarafından düzenlenen 31.01.2013 tarihli raporda, işyerinin gayrifaal olduğunun tespit edildiğini, işyerinin 22.02.2011 tarihi itibariyle kanun kapsamından çıkarıldığı, sonraki bildirimlerin Kurum tarafından re'sen iptal edildiğini, davacının iddia ettiği dönemlerde çalışmasının bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 31.10.2016 tarihli ve 2013/325-2016/410 sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 01.11.2017 tarih ve 2017/746-2017/994 sayılı kararı ile;"...Davalı Kurum’un istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, Babaeski Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/325 Esas 2016/410 Karar sayılı 31.10.2016 tarihli kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne, davacının 01.01.2011 - 22.02.2011 tarihleri arası sigortalılığı iptal edilmediğinden bu döneme ilişkin tespit talebinin hukuki menfaat yokluğu nedeniyle reddine, davacının 22.02.2011-31.01.2012 tarihleri arasında 1006597 sicil numaralı davalı işyerinde çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir. .. "karar verilmiştir..

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce, 02.12.2019 tarih ve 2018/982 Esas, 2019/9319 Karar sayılı kararı ile ; " ..davalı gösterilen Remar Mak. ve Yedek Parça San. Tic. Ltd. Şti.‘ne usulüne uygun hiç tebligat yapılmaksızın şirketin yetkilisi sıfatıyla ... adlı kişinin mernis adresine tebligat yapıldığı ve davaya bu şekilde bakıldığı anlaşılmaktadır.

Davalı şirketin, ticaret sicil kaydının araştırılarak, terkin edilmiş olması halinde şirketin ihya edilmesi için yasal prosedür işletilmek suretiyle dava dilekçesi ve usulü işlemlere ilişkin tebliğatların davalı şirkete yöntemince tebliği ve taraf teşkili sağlanmalıdır.

Mahkemece, usulüne uygun olarak davalı şirkete tebligat yapmaksızın davalının cevap ve savunma hakkı kısıtlanarak davanın esasına girilip hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. .. " gerekçesi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "1-Davanın kısmen kabulüne, 2-Davacının 01.01.2011 - 22.02.2011 tarihleri arası sigortalılığı iptal edilmediğinden bu döneme ilişkin tespit talebinin hukuki menfaat yokluğu nedeniyle reddine, 3-Davacının 22.02.2011-31.01.2012 tarihleri arasında 1006597 sicil numaralı davalı işyerinde çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine," karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, kurum işlemlerinin yerinde olup davanın reddi gerektiği gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iptal edilen sigortalılığın sahte olup olmadığı ,kurumca iptale konu olan çalışmanın fiili olduğu noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ıncı madde hükümleri.

3. Değerlendirme

1. Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2. Bölge Adliye Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmişse de verilen karar yukarıda yazılı kanun hükmüne aykırıdır. Mahkemece, davacı ...'in kurum denetimi sırasında, denetmene verdiği beyandan meydancı olduğunu ve 2011 yılı 20 Ağustos tarihinde çıktığını belirtmesi kapsamında, bu beyan değerlendirilmeli ve oluşacak sonuca göre bu tarihe kadar kısmi kabul kararı verilmelidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

2. Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,