Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6546 K.2023/6925

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen itibari hizmet süresi tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverene ait Uşak Şeker Fabrikasında geçen ve bildirilen çalışmalarından 01.10.2008 tarihine kadar kampanya döneminde geçen çalışmalarının 506 sayılı Kanun'un ek-5 inci maddesi kapsamında geçtiğinin tespiti ile bu sürelere itibari hizmet süresinin verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı işveren vekili, davacının bildirimlerinin usulüne uygun şekilde yapıldığını, işin itibari hizmet kapsamında olmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili, işveren tarafından yapılan bildirimlere göre Kurum kayıtlarının tutulduğunu, dava konusu işin itibari hizmet kapsamında olması gerektiğine dair bir tespitin bulunmadığını, yargılama sonucu kabul kararı verilmesi halinde davaya sebebiyet verilmediğinden müvekkili Kurum aleyhine yargılama giderlerine hükmedilmemesi gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 03.11.2020 tarihli ve 2019/300 Esas, 2020/328 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Daire kararında "...Davacının davalı işverene ait işyerinde 01.10.2008'e kadar geçen ve bildirilen çalışmalarından kampanya döneminde geçen hizmetleri için 506 sayılı Kanun'un ek 5 inci maddesi kapsamında itibari hizmet süresi verilmesini talep ettiği, davacının 15.07.2004-19.12.2004, 12.04.2005-22.12.2005, 13.02.2006-24.12.2006, 24.04.2007-24.12.2007, 01.01.2008-25.09.2008 tarihleri arasında Ağrı Şeker Fabrikasından 506 sayılı Kanun kapsamında bildirimlerinin bulunduğu, çalışmalarının fabrikanın makinistlik bölümünde geçtiği, Mahkemece Uşak Şeker Fabrikasının kampanya dönemine göre bildirilen çalışmalarına itibari hizmet süresi verildiği anlaşılmaktadır. Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Dosya kapsamında bulunan belgelerden çalışmaların Ağrı Şeker Fabrikasında geçtiği anlaşıldığından çalışmanın geçtiği yer kampanya dönemine göre karar verilmesi ..." gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, " ...Davanın Kabulü ile,

1-Davacının 15.07.2004-01.10.2008 tarihleri arasındaki davalı şirkete ait işyerinde geçen 258 gün çalışması karşılığı olarak x 0,25 formulü ile hesaplanan 258 x 0,25 = 65 gün "itibari hizmet süresi"nden yararlanması gerektiğinin ve belirlenen itibari hizmet süresinin 506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesinde öngörülen salt sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine,..." karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı işveren vekili, davacı çalışmalarının itibari hizmet süresi kapsamında geçmediğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

Davalı Kurum vekili, davanın ispatlanamadığını belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, itibari hizmet süresi verilmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi yönünden; basım ve gazetecilik işyerindeki çalışma koşulları nedeniyle itibari hizmet süresinden yararlanabilmek için, Yasada öngörülen iki koşulun birlikte gerçekleştiğinin belirlenmesi gereklidir. Bunlardan birinci koşul; sigortalının basım ve gazetecilik işyerinde çalışmış olmasıdır.

Ancak, bu koşulun araştırılıp saptanmasında; işyeri, dar anlamda muhakkak ve sadece gazete basımıyla uğraşan bir basımevi olarak düşünülmeyip, Yasanın açık amacı göz önünde bulundurularak söze değil, öze üstünlük tanıyan bir yorumla sonuca varılmalıdır. İkinci koşul ise, yine, aynı maddenin II. Alt Bendinin “a-f” işaretli alt bentlerinde yazılı fiziksel dış etkenlerden birinin olayda ayrıca gerçekleşmiş bulunmasıdır.

Davacının çalıştığı ve bildirimlerinin yapıldığı işyerlerinde keşif ve konusunda uzman bilirkişilerden oluşan heyetten rapor alınarak davacının 506 sayılı Kanun'un ek 5 inci maddesine göre itibari hizmet süresi kapsamında çalıştığı tespit edilmişse de itibari hizmet süresinin hesaplanmasında küsüratın tamamlanmayacağı gözetilmeksizin karar verilmiş olması usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

3. O halde, temyiz eden davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları ile HMK 369 uncu maddesi kapsamında kanunun açık hükmüne aykırılıklar da gözetilerek, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

4. Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının bu kısımlarının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; İlk Derece Mahkemesi Hükmünün 1 numaralı bendinde bulunan "65" rakamının silinerek yerine "64,5" rakamının yazılarak, DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,