Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/655 K.2023/799

vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ : 13.12.2019

HÜKÜM/KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ

... 3. İş Mahkemesi

SAYISI

2019/344 E., 2020/141 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ile eşinden ölüm aylığı bağlanan davacıya babasından dolayıda ölüm aylığı bağlanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkiline 31.01.2017 tarihinde vefat eden 5510 sayılı Kanun kapsamında 4/B sigortalı eşi ... nedeniyle dul aylığı bağlandığını, müvekkilin SSK işçisi olan babası ...'ın 02.07.1990 tarihinde vefat ettiğini, müvekkilinin babasının vefatı nedeniyle yetim aylığına hak kazandığını, müvekkilinin kuruma başvuruda bulunduğunu ancak kurum tarafından talebin reddine karar verildiğini belirterek müvekkilinin ölen eşinden dolayı aldığı ölüm aylığı yanında babasından dolayı da ölüm aylığına hak kazandığının tespitine ve hak kazandığı her bir aylığın ödenmesi gerektiği tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Davacının hem eşinden hem de babasından ölüm aylığı alamayacağı kanaatine varıldığından kurum işleminde hata olmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

31.01.2017 tarihine kadar müvekkilin evlilik birliği devam ettiği için, babasından dolayı hak kazandığı yetim aylığına müracaat etme imkanı olmamıştır. Bu nedenle bu tarihe kadar bir müracaatta bulunamamıştır. 5510 sayılı Yasa’nın 34/b-3 maddesi kapsamında yapılan düzenlemeye göre müvekkil eşinden dul aylığı almakta olsa bile evliliğinin ölün nedeniyle son bulmasından sonra babasından da yetim aylığı talep etme hakkı bulunmaktadır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2018/427 E., 2018/949 K. Numaralı kararı da benzer durumda olan davacının çift maaş alabileceğine hükmetmiştir. Dava dilekçemizde belirtmiş olmamıza rağmen söz konusu Hukuk Genel Kurulu kararı dikkate alınmamış ve davanın reddine karar verilmiştir. Söz konusu kararda da belirtildiği üzere müvekkilin hem eşinden hem de babasından maaş alabilmesi gerekmektedir." şeklinde belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Somut olayda; davacının eşi ve babasının ölüm tarihleri ile tabi bulundukları sigorta kolları nazara alındığında; eşinden dolayı aylık alan davacının babasından da aylık alma talebinin Kurum tarafından 5510 sayılı Yasanın 54. maddesi gereği aynı anda birden fazla aylık bağlanmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle reddedilmiş olup; belirtilen açık yasa hükmü - içtihat uyarınca, hak sahibinin tercihine göre ana/baba veya eşe ait dosyaların birinden aylık bağlanacağı açıkça düzenlenmiş bulunmakla, davacının ölen babasından dolayı da aylığa hak kazanamadığı belirgin olduğundan davacının istinaf isteminin yerinde olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu halde davacı vekilince ileri sürülen tüm istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri yerinde olmayıp, incelenen kararın; dava dosyası kapsamında mevcut maddi delillere uygun, yasal ve hukuksal gerekçelere dayandığı, delillerin takdirinde herhangi bir isabetsizlik ve kamu düzenine aykırı bir halin varlığının tespit edilemediği dikkate alınmak sureti ile yapılan istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1-b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine karar vermiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

5510 sayılı Yasa’nın 34/b-3 maddesi kapsamında yapılan düzenlemeye göre müvekkil eşinden dul aylığı almakta olsa bile evliliğinin ölün nedeniyle son bulmasından sonra babasından da yetim aylığı talep etme hakkı bulunmaktadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2018/427 E., 2018/949 K. Numaralı kararı da benzer durumda olan davacının çift maaş alabileceğine hükmetmiştir. Dava dilekçemizde belirtmiş olmamıza rağmen söz konusu Hukuk Genel Kurulu kararı dikkate alınmamış ve davanın reddine karar verilmiştir. Söz konusu kararda da belirtildiği üzere müvekkilin hem eşinden hem de babasından maaş alabilmesi gerektiği beyanla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eşinden ve babasından çift ölüm aylığı bağlanması ile kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

5510 sayılı Kanunun 01.10.2008 günü yürürlüğe giren ve “Ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılması” başlığını taşıyan 34. maddesinde, sigortalının evli olmayan, boşanan, dul kalan kızlarına ölüm aylığı bağlanabilmesi, bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmama veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olma koşullarına bağlanmış, “Aylık ve gelirlerin birleşmesi” başlıklı 54. maddede ise bu Kanuna göre bağlanacak aylık ve gelirlerin birleşmesi durumunda, hem eşinden, hem de ana ve/veya babasından ölüm aylığına hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak aylığının bağlanacağı hüküm altına alınmıştır.

Yaşamını yitiren sigortalının eş, çocuk, anne, babasına ölüm sigortasından aylık tahsisi yapılabilmesi için öncelikle hak sahipliği sıfatının kazanılması gerekmekte, bunun için hak sahiplerine ilişkin aylık bağlama koşullarının sağlanıp sağlanmadığına bakılmakta, başka anlatımla bu koşulları tümüyle yerine getiren kişi hak sahipliği sıfatını kazanmakta, anılan sıfata sahip kişilere, sigortalıya ait tahsis şartları da gerçekleşmişse aylık bağlanabilmektedir.

Şu durumda yukarıda sıralanan maddeler ve sosyal güvenlik hukuku ilkeleri dikkate alındığında yasal mevzuat ve aylık bağlama koşulları kendi içerisinde ayrıştırılmalı, sigortalıya ait şartlar sigortalının ölüm günü itibarıyla yürürlükte olan yasal mevzuat kapsamında değerlendirilmeli, hak sahiplerine ilişkin koşullar ise hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihte yürürlükte olan yasal düzenlemeler çerçevesinde irdelemeye tabi tutulmalıdır.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Davacının babadan dolayı hak sahipliği sıfatı, 01/10/2008 tarihi sonrası, 31.01.2017 tarihinde kocasının ölümüyle kazanıldığından hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihte yürürlükteki mevzuat gereği, özellikle 5510 sayılı Yasanın 54. maddesi kapsamında davacının hem eşinden hem de babasından ölüm aylığı alamayacağı bu bağlamda kararın isabetli olduğu anlaşılmaktadır.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

...