Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6554 K.2023/8420

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen iş kazası tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkeme kararı davacı vekili tarafından tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalıya ait kiraz bahçesinde bedel karşılığında kiraz toplamak için işçi olarak çalıştığı, davacının verilen talimat doğrultusunda 30.06.2011 tarihinde bahçede kiraz toplamak için ağaca çıktığı, dengesini kaybederek kiraz ağacından düştüğü, düşme sonrasında davacıda herhangi bir bayılmanın olmadığı, bilincinin yerinde olduğu, düştükten sonra davalı ...'in davacının yanına geldiği, davacının baygın olduğunu düşünerek yüzüne su attığı, davacının da "bilincinin yerinde olduğunu, baygın olmadığını bel bölgesinin iyi olmadığını, ambulans çağrılması istediğini" söylediği,

...'in diğer davalı ...'in yanına gittiği, iki davalının daha sonra davacının yanına gelerek "bizim sigortamız yok, işçilerinde sigortası yok, bizi mahvederler, ambulansa gerek yok, ben kendi arabam ile götürürüm" dediği, davacının ise "beni yerimden oynatmayın, benim için ne olur ambulans çağırın, taksi ile götürmeyin" demesine rağmen, davalıların davacıyı kol ve bacaklarından tutarak,

arabaya bindirdikleri, aracın arka koltuğuna davacının bacakları sığmayınca davalı ... tarafından ayak bölgesinden içeri doğru iterek sığdırmaya çalıştığı, diğer davalı ...'inde davacının boyun bölgesinde tutarak belini büküp arabaya zorla yerleştirmeye çalıştığı, davacının yapmayın diye ısrar ettiği, davalıların davacıyı dinlemedikleri, bu yapılanlardan sonra davacının kaburgalarının akciğerlerine battığı ve bel omuriliğinin dengesiz bükülmelerden dolayı zarar gördüğü, davacının uzun zamandan beri hastanelerde tedavi gördüğü, yürüyemediği ve ne zaman yürüyeceğinin belli olmadığı,

davalıların söz konusu bahçede davacı ve diğer işçiler için emniyet ve iş güvenlik tedbirlerini almadığı, Senirkent Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinde 2016/52 Esas sayılı dosya ile maddi ve manevi tazminat dosyasında Kurumdan gelen 25.04.2018 tarihli yazı cevabında söz konusu kazanın iş kazası olmadığının beyan edildiği, davacının yaşadığı kazanın iş kazası olduğu ve 2016/52 Esas sayılı dosyanın 06.02.2019 tarihli celsesinde iş kazasının tespiti davasını açmaları için bir aylık kesin süre verildiğini belirterek davacının 30.06.2011 tarihinde yaşamış olduğu kazanın iş kazası niteliğinde olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davasında haklılığını doğrulama kabiliyetini haiz herhangi bir yasal mevzuatın söz konusu olmadığını, Kurum kayıtları incelendiğinde ve konuya ilişkin mevzuat hükümleri nazara alındığında açılan davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunun görüleceğini kesinlikle kabul manasına gelmemekle birlikte şayet böyle bir durum var ise dahi, Kuruma bildirilmeyen bir olaydan Kurumun sorumluluğu cihetine gidilmesinin hukuken mümkün olmadığını, bu itibarla davacının haksız davasının dinlenilme kabiliyeti bulunmadığından bahisle reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 01.07.2020 tarihli ve 2019/10 Esas, 2020/30 Karar sayılı kararıyla, olayın meydana geldiği yerin 5510 ve 4857 sayılı Kanun kapsamında da yer almadığı davacı ... sigortalı bir çalışan olmadığı nedenleri ile olayın bir iş kazası sayılamayacağından bahisle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararının davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine; ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 18.02.2021 tarih, 2021/411 Esas, 2020/30 Karar sayılı kararı ile dosya kapsamı, delil durumu itibariyle, Senirkent Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi 2019/10 Esas 2020/30 Karar sayılı kararında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesi bakımından usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Mahkemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 22.12.2021 tarihli ve 2021/4512 Esas, 2021/16371

Karar sayılı bozma ilamında;

2.1.Mahkemece, davacı ile davalıya ait kiraz bahçesinde işçi olarak çalıştığını beyan eden davacı tanıklarının çalışma kayıt ve hizmet döküm cetvelleri getirtilmeli, davalıların iş yeri kayıtlarının olup olmadığı hususu araştırılarak varsa iş yeri sicil kayıtları getirtilmeli, davacının ve davalıların şahsi sicil dosyaları getirtilmeli, yine davalıların vergi kayıtları celbedilmeli, komşu iş yeri tanık araştırması yapılarak beyanlarına başvurulmalı, varsa ilgili ceza dosyası ve hastane kayıtları da araştırılmak suretiyle tüm bu deliller bir arada değerlendirilerek olayın iş kazası olup olmadığı tam olarak belirlenmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafından birlikte çalıştığı belirtilen tanıkların ve davacının hizmet döküm cetvelleri, çalışma kayıtlarının dosya arasına alındığı ve kaza yaşanan kiraz bahçesinde çalıştıklarına ilişkin bir kaydın bulunmadığı, yine davalıların iş yeri kayıtlarının ve vergi kayıtlarının bulunmadığının Kurumunun müzekkere cevapları ile tespit edildiği,

komşu iş yeri tanıklarının araştırması yapılarak beyanlarının alındığı ve beyanlarında olayın nasıl meydana geldiğini görmedikleri, sadece duydukları, yörede genellikle kiraz ve kayısı bahçelerinde günlük yevmiyeli işçiler çalıştığını, tanıkların da kendi bahçesinde de günlük yevmiyeli işçi çalıştırdığını, yörede günlük yevmiyeli çalışan işçilere genellikle sigorta kaydı yapılmadığını, işçilerin günlük olarak belirlendiği için de genel olarak yörede hiç kimsenin sigorta girişi yapmadığını beyan ettikleri, dava konusu kazaya ilişkin ceza dava dosyasının bulunmadığının tespit edildiği ve hastane kayıtlarının dosya arasına alındığı,

tüm bu tespitler ve belgelerin celbi sonucu yapılan değerlendirmede davacının 30.06.2011 tarihinde davalılara ait bahçede kiraz toplamak için çıktığı ağaçtan düşmesine ilişkin kazanın meydana geldiği yerin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında da yer almadığı ve davacı ...'ın sigortalı olmadığı ve Kanunen sigortalı sayılanlar arasında bulunmadığı, bu haliyle meydana gelen kazanın 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesine göre iş kazası sayılamayacağı anlaşıldığından davanın reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davanın kabulünün gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 30.06.2011 tarihinde davalılara ait kiraz bahçesinde davacının kiraz toplama işinde çalışırken ağaçtan düşmesi şeklindeki gerçekleşen olayın iş kazası olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Kaza tarihinde yürürlükte bulunan 5510 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında iş kazası,

a- Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

b-(Değişik bend:17.04.2008-5754 S.K./8.mad) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,

c-Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,

d-(Değişik bend:17.04.2008-5754 S.K./8.mad) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,

e-Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır.” şeklinde tanımlanmıştır.

3. Değerlendirme 1-5510 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi kapsamında sigortalılık kayıt ve tescili bulunmadığı anlaşılan davacı; iş bu davayı maddi-manevi tazminat dosyasında verilen mehil üzerine açması ve giderek; davalıya ait kiraz bahçesinde kiraz toplama işi yaptığı sırada düşmesi sonucu meydana gelen zararlandırıcı sigorta olayının 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca hizmet akdi kapsamında iş kazası olduğunun tespitini istemiş olması karşısında davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasıdır.

Mahkemece uyulan bozma ilamı doğrultusunda yazılı gerekçelerle önceki gibi davanın reddine karar verilmiş ise de; bozma gereği yerine getirilmemiş olup hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Yapılacak iş; Dairemiz önceki bozma kararı çerçevesinde yapılacak araştırma ile, davalılara ait olan kiraz bahçelerine ilişkin tapu kayıtlarının celbi ile arazinin yüz ölçümü, çapı, miktarı v.s. araştırılmalı; kiraz toplama işinin niteliği ile aylık 30 günü aşan bir faaliyet irdelenmeli; sürekli iş olduğunun anlaşılması halinde davaya konu iş kazası tespiti istemi anılan yasal dayanaklar gözetilerek yapılacak inceleme ve değerlendirmeye göre; aksi halde şimdiki gibi ret kararı verileceği gözetilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,