Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6611 K.2023/7036

Taraflar arasında görülen kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi Kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... Bşk. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı gerekçesiyle ölüm aylığını kesen kurum işleminin iptaliyle aylığın kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanarak ödenmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince; Davacının davasının kabülü ile,

Davalı kurumdan davacının yetim aylığı kesme işleminin iptaline, davacının yetim aylığının 19.04.2013 tarihinden itibaren yeniden bağlanmasına karar verilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararının süresi içerisinde davalı vekili tarafından istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Daire kararında; "Bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ve taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu dönem yönünden ortaya konulması önem arz ettiğinden, yukarıda açıklanan ilkeler gereğince; her ne kadar davacının oğluyla birlikte yaşadığı kabul edilerek davanın kabulüne karar verilmişse dedavacı ve eski eşinin fiilen nerede oturdukları tespit edilmemiş, bu adreslerdeki tanıklar tespit edilip dinlenmemiştir.

Davacı ve boşandığı eşinin adres geri izleme belgeleriyle seçmen geri izleme belgeleri de celbedilerek bu adreslerde detaylı araştırma yapılmalı, adreslerdeki komşu, kapıcı, yönetici, muhtar ve azalar tespit edilerek dinlenmeli, eski eşin tanık beyanında geçen Işıklar köyünde oturup oturmadığı araştırılmalı, köyde kolluk marifetiyle araştırma yapılarak, muhtar, aza, köy imamı gibi kişiler tanık olarak dinlenmeli, oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir" gerekçeleriyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının davasının kabulü ile,

Davalı kurumdan davacının yetim aylığı kesme işleminin iptaline, davacının yetim aylığının 19.04.2013 tarihinden itibaren yeniden bağlanmasına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Bşk. vekili, kurumca boşanan eşlerin birlikte yaşadıklarının tespit edildiği, tanıkların davacıyı koruma gayesiyle beyan verdikleri ve beyanlarının çelişkili olduğu, emniyet araştırmasının davacının geliniyle görüşmeye dayalı olup itibar edilemeyeceği, komşuların eşleri evli olarak bildiklerini beyan ettikleri gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşayıp yaşamadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 56 ncı madde hükümleridir.

3. Değerlendirme

1. Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı).

2. Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. Baki Kuru, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e Armağan, ... Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 ..., 1974, sayfa 395 vd.)

3. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

4. Eldeki davada ise, bozmaya uyulmuş ise de bozma gerekleri yerine getirilmemiştir.

5. Bozma ilamında, "Davacı ve boşandığı eşinin adres geri izleme belgeleriyle seçmen geri izleme belgeleri de celbedilerek bu adreslerde detaylı araştırma yapılmalı, adreslerdeki komşu, kaapıcı, yönetici, muhtar ve azalar tespit edilerek dinlenmeli" şeklindeki bozma gereği yerine getirilmeyerek, sadece beyanda geçen Işıklar köyündeki muhtar, aza, imam gibi kişiler dinlenerek karar verilmiştir.

6. Mahkemece bozma ilamı gereği, boşanan eşlerin adres geri izleme belgeleriyle seçmen geri izleme belgeleri de celbedilerek bu adreslerde detaylı araştırma yapılmalı, adreslerdeki komşu, kapıcı, yönetici, muhtar ve azalar tespit edilerek dinlenmeli, tüm deliller birlikte değerlendirilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,