Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6695 K.2023/7682

Taraflar arasındaki prime esas kazancın tespiti istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı şirket ve davalı Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı şirket ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı işveren yanında 16.11.2007 tarihinden 27.08.2014 tarihine kadar İç Anadolu Bölge Müdürü olarak çalıştığını, 2010 yılı Şubat ayına kadar kuruma sigorta priminin eksik bildirildiğini, bu nedenle davacının Kurum'a bildirilenler dışında 16.11.2007-31.01.2010 tarihleri arası gerçek ücretine göre eksik yatırılan sigorta primine esas kazancının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1-Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının çalıştığı tüm dönem boyunca bildirimlerinin gerçek ücret üzerinden yapıldığını, ücretin banka aracılığıyla ödendiğini, kasadan ödenen tutar olarak bildirilen rakamların şirketçe ücret ödemesi olduğunun ispatı gerektiğini, aynı dönemdeki ücretlerin tavan ücret tutarında olduğunu, iddianın yazılı belgeyle ispatı gerektiğini, dava dilekçesinde belirtilen hususların yersiz olup, davanın reddi gerektiğini bildirmiştir.

2-Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; iddianın usulünce ispatlanması gerektiğini, kurum işlemlerinin yerinde ve yasal mevzuata uygun olup, davanın reddi gerektiğini bildirmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "emsal nitelikli Yargıtay 10. H. D. 'nin 2017/5855, 2018/1400 K sayılı kararında da belirtildiği üzere HMK'daki senetle ispat düzenlemesine göre banka kayıtları, hesap hareketleri, SGK kayıtları birlikte değerlendirildiğinde davacıya yapılan ödemelerin ve sigorta primine esas kazançların uzaman bilirkişi raporunda ek 1 olarak tablo halinde gösterildiği,

buna göre talep konusu ayların bir kısmında sigorta primine esas kazanç tavanı aşılma durumu olup, sadece tavan ücreti aşılmayan aylar için eksik sigorta primi esas kazanç tespiti yapılabileceği, buna göre davacıya 2008/1-2, 2009/1,2,3,4,5,6,7 aylarında kuruma bildirilen sigorta primine esas kazanç miktarlarının üstünde ödeme yapıldığı, bu dönemler itibarıyla davacı iddiasının banka kayıtlarına göre yazılı delille ispatlandığı, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde uzman bilirkişi raporu ek 1 tabloya göre eksik bildirilen prime esas kazanç tutarları çizelgesinde gösterilen şekilde olduğu..

" gerekçeleriyle Davanın kısmen kabulü ile, Davacı için bildirilmesi gereken aylık prime esas kazançlar açısından, 2008/1. Dönemde 46,72 TL, 2008/2. Dönemde 46,72 TL 2009/1. Dönemde 421,12 TL 2009/2. Dönemde 421,12 TL 2009/3. Dönemde 327,26 TL 2009/4. Dönemde 174,70 TL 2009/5. Dönemde 174,70 TL 2009/6. Dönemde 174,70 TL 2009/7. Dönemde 103,06 TL eksik bildirimde bulunulduğunun tespitine, Fazla istemin reddine, 31.05.2019 tarihli uzman bilirkişi raporu ekindeki eksik bildirilen prime esas kazanç tutarları çizelgesinin hükmün eki olarak alınmasına, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili ve davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı şirket vekili, usul ve yasaya aykırı olan ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili; tespiti talep edilen prime esas gerçek ücret miktarlarının HMK 200 üncü maddesinde belirlenen senetle ispat sınırı miktarının üzerinde olduğunu, davacının belirtilen yasa ve Yargıtay emsal içtihatları gereğince ücret iddiasını ancak yazılı delille ispatlayabileceğini, tanık veya emsal ücret araştırması ile ispatlayamayacağını, dosyaya ispata dair yazılı bir delil veya yazılı delil başlangıcı sayılabilecek bir belge sunulmadığından davanın ispatlanamadığını, reddi yerine kabulüne karar verilmesinin doğru olmadığını belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından, anılan yasal düzenlemeler ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, dosyadaki bilgi ve belgelere göre somut olayda, davalı işveren tarafından davacıya banka kanalıyla yapılan ücret ödemeleri ışığında hesap yapan denetime ve hükme esas almaya elverişli bilirkişi raporuna göre hüküm kuran mahkeme kararının vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalı Kurum vekilinin ve davalı ... Kozmetik Pazarlama ve Tic.A.Ş.vekilinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı şirket vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2-Davanın Yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanun'un “Prime esas ücretler” başlığını taşıyan 77 inci maddesinin 1 inci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “Prime esas kazançlar” başlıklı 80 inci maddesinin birinci fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır.

Diğer taraftan 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 ıncı maddelerine dayalı olarak açılan bu tür hizmet tespiti davalarında kesinleşen mahkeme ilamı, işverence Kuruma verilmeyen belgelerin yerine geçecek nitelikte olduğundan hükümde ayrıca 77 ve 80 inci maddelere göre hesaplanacak olan 1 günlük ücretin belirtilmesi de gerekmektedir. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun.

288 inci maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belir bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belirli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, 289 uncu maddesinde, 288 inci madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 292 inci maddesinde de,

senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça verilen kağıt ve belgeler olduğu belirtilmiştir. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 200 ve 202 inci maddelerinde de bu düzenlemeler korunmuştur.

Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır.

Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür.

Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 E., - 2010/523 K., 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 E., - 2010/524 K., 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 E., - 2010/525 K., 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 E., - 2011/649 K., 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 E., - 2013/850 K., sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2- Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurulları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı vekili ve davalı Kurum vekili tarafından ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,