Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6741 K.2023/7569

Taraflar arasındaki kurum işlemi iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın, davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 16.03.2018 tarihli 2018/407031/58 sayılı denetmenlik yazısına dayanarak müvekkilinin 2015/01 ile 2017/06 arası çalışma dönemine ait son aylık net 4.500,00 TL maaşın brütü üzerinden sigortalılık kaydı işleminin yapılmamasına dair kurum işleminin iptali ile anılan döneme ait sigortalılık kaydının yapılmasına karar verilmesini, talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde; müvekkili Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kabulüne, davalı Beşliktaş SGM’nin 16.03.2018 tarih ve 2018/407031/58 sayılı denetmenlik raporuna istinaden gerçekleştirdiği kurum işleminin iptaline, davacının ... unvanlı işyerinde fiili ve eylemli olarak 2015/01-2017/06 döneminde 4.500,00 TL prime esas kazançla çalıştığını tespitine ve bu şekilde için sigortalılık kaydının yapılması gerektiğinin tespitine , karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum istinaf dilekçesinde, müvekkili Kurum tarafından yapılan işlemler yasal olup, işlemlerde bir hata bulunmadığı, re’sen araştırma ilkesi geçerli olduğunu, hak düşürücü süre ve zaman aşımı itirazı olduğunu, prime esas kazancın işveren tarafından bildirilenden yüksek olduğu iddiası var ise bunun her türlü şüpheden uzak yazılı delille kanıtlanması gerektiğini, Kurum dava açılmasına sebebiyet vermediğinden, davanın kabulü halinde aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini, mahkemece verilen kurum işleminin iptali kararı usûl ve yasaya aykırı olduğu ve davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalı Kurum temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sigorta kaydı işleminin yapılmamasına dair kurum işlemi iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayıl Kanun'un 86 ıncı maddesi.

2. Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3. Değerlendirme

1.Dosya kapsamı incelendiğinde, davanın hizmet tespiti davası olarak görülmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Somut dosya kapsamında, ... 36. İş Mahkemesi'nin 2017/309 Esas, 2018/39 Karar sayılı dosyasında, 13.01.2015 tarihinden 20.06.2017 tarihine kadar en son 4500 TL ücret üzerinden çalıştığının ve sigortalılığının tespitine karar verilmesi istenilmiş olup, tahakkuk ettirilen miktarın davalı tarafından ödendiği anlaşılmakla, hizmet tespiti davaları niteliği gereği kamu düzenini ilgilendirdiğinden, re'sen araştırılmak suretiyle tereddütsüz şekilde ortaya konulması gerektiği olgusu ortadan kaldırılamaz.

2. Bu kapsamda, bahsi geçen dava dosyasında davanın konusuz kalmasına yönelik karar hatalı olmakla, davacı tarafından iş bu dava, kurum işlemi iptali olarak açılmasına karşın niteliği itibari ile hizmet tespiti davası olup işveren HMK 124 kapsamında davaya dahil edilmek suretiyle, yukarıda belirtilen mevzuat ve yargılama yöntemi kullanılarak, hizmet tespitine yönelik araştırma yapılarak; istem hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,