Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6927 K.2024/5166

Taraflar arasındaki usta öğretici olarak tam gün (otuzar gün) esasıyla çalıştığını belirterek Kuruma eksik olarak bildirilen hizmetlerinin tespiti istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından temyizi üzerine 21.Hukuk Dairesince bozulmuş, bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin ... nezdinde usta öğretici olarak tam gün (otuzar gün) esasıyla çalıştığını belirterek Kuruma eksik olarak bildirilen hizmetlerinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı işveren vekili, davacının hizmetlerinin usulüne uygun şekilde tam ve süresinde bildirildiğini, davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu belirterek reddini savunmuştur. Davalı Kurum vekili, bildrilmeyen hizmetinin bulunmadığını, talebin hak düşürücü süre kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 14.07.2015 tarihli ve 2010/1078 Esas, 2015/496 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne, davacının 02.10.1989 ile 03.01.2011 tarihleri arasında davalı ... bünyesinde aralıklı olarak çalıştığının, ve çalıştığı bu sürelerde 1989/3.dönemde 36 gün, 1990/2.dönemde 90 gün, 1990/3.dönemde 23 gün, 1991/1.dönemde 40 gün, 1991/3.dönemde 25 gün, 1992/1.dönemde 55 gün, 1992/3.dönemde 22 gün, 1993/1.dönemde 46 gün, 1993/2.dönemde 9 gün, 1994/1.dönemde 37 gün, 1994/2.dönemde 3 gün, 1994/3.dönemde 4 gün, 1995/1.dönemde 36 gün, 1995/2.dönemde 13 gün, 1996/1.dönemde 46 gün, 1996/2.dönemde 27 gün, 1997/1.dönemde 49 gün, 1998/1.dönemde 72 gün,

1998/2.dönemde 23 gün, 1999/1.dönemde 33 gün, 1999/2.dönemde 3 gün, 2001/1.dönemde 52 gün, 2001/2.dönemde 7 gün, 2003/1.dönemde 7 gün, 2003/2.dönemde 13 gün, 2004/12.ayda 6 gün, 2005/1.ayda 18 gün, 2005/2.ayda 15 gün, 2005/3.ayda 9 gün, 2005/4.ayda 10 gün, 2005/5.ayda 4 gün, 2005/11.ayda 3 gün, 2005/12.ayda 1 gün, 2006/1.ayda 25 gün, 2006/2.ayda 14 gün, 2006/3.ayda 8 gün, 2006/4.ayda 11 gün, 2006/5.ayda 3 gün, 2006/12.ayda 11 gün, 2007/1.ayda 14 gün, 2007/2.ayda 17 gün, 2007/3.ayda 9 gün, 2007/4.ayda 2 gün, 2008/1.ayda 13 gün, 2008/2.ayda 16 gün, 2008/3.ayda 10 gün, 2008/4.ayda 10 gün, 2008/5.ayda 3 gün,

olmak üzere toplam 1003 günlük hizmetinin diğer davalı SGK ya eksik bildirildiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. 21.Hukuk Dairesinin bozma ilamında, "...Dosyadaki kayıt ve belgelerden, kesintili çalışmaları gösterir birden fazla işe giriş bildirgelerinin Milli Eğitim Bakanlığınca davacı adına düzenlenip Kurum kayıtlarına intikal ettiği, davacının 02.10.1989-03.01.2011 tarihleri arasında giriş ve çıkışlarla birlikte Diyarbakır Hazro, Hani ve Dicle Halk Eğitim Merkez Müdürlüklerinde geçici usta öğretici olarak Kurum'a hizmet bildiriminin yapıldığı, bir kısım ücret bordro ve listeleri ile puantaj cetvellerinin bulunduğu, alınan bilirkişi kök raporu ve ek raporlarının dosyaya sunulduğu, duruşmalarda davacı tanıkları ile kamu tanıklarının dinlendiği ve davacının ihtilaf konusu tüm dönem içerisinde tam gün çalıştığının kabulü ile yazılı şekilde sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

İnceleme konusu olayda, davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü işyeri bir kamu kuruluşuna aittir. Kamu kuruluşlarında çalışanların kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıldır. Nitekim, davacıya ait çalışmaların resmi kayıtlara intikal ettirildiği de tartışmasızdır. Öte yandan, davacının davalı işyerinde hizmet akdine bağlı olarak çalıştığı konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Uyuşmazlık, davacının davalı işyerinde geçen çalışmalarının kısmi veya tam süreli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Hal böyle olunca, davacının günlük mesaisinin tamamını bu işe ayırıp ayırmadığının ve aynı işyerinde tam gün süreli çalışan emsal çalışanlarla aynı işi yapıp yapmadığının ya da tam gün süreli çalışan emsal çalışanlara göre önemli ölçüde daha az çalışıp çalışmadığını belirlemek için davalı işyerlerinden davacı adına düzenlenen ders programları, özlük dosyası, puantaj kayıtları, tüm talep dönemini kapsar imzalı ücret ödeme belgeleri devam-devamsızlık çizelgesi ve kursa geliş ayrılış saatlerini gösterir belgelerin de getirtilerek,

dosyada bulunan diğer belgeler ile birlikte değerlendirilmek suretiyle, okula geliş ve ayrılış saatleri de göz önüne alınarak, davacının günlük girilen ders saati itibariyle mesaisini tam gün olarak davalı işverenler nezdinde geçirip geçirmediği,

diğer bir anlatımla, bir günlük çalışma mesaisinin tümünü davalı işyerlerine hasredip etmediği saptanmalı, davacı ile birlikte çalışan müdür, şef, hizmetli, kadrolu öğretmen ve usta öğretici gibi beyanları belgelerle denetlenebilecek tanık beyanlarına başvurulup ders saati, mesai, tam-kısmi çalışma hususları sorulmalı, tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirilerek davacının çalışmalarının tam süreli mi yoksa kısmi süreli mi olduğu netliğe kavuşturulmalı, daha az saat derse girilen günlerde tam gün mesaisinin davalı işverenler nezdinde geçtiği kabul edilemeyeceğine göre,

7,5 saatlik çalışmanın 1 gün kabul edilmek suretiyle hesaplama yapılarak sonucuna göre Mahkemece bir karar vermek ..." gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının 22.01.1997-27.06.2003 tarihleri arasında, kararda tablo olarak belirtildiği üzere, ... bünyesinde 1105 gün çalışmanın olduğu, bu çalışmanın 637 gününün Kuruma bildirildiği, 468 gününün eksik bildirildiğinin ve bildirilmeyen 468 günlük hizmet süresinin Kuruma bildirilmesi gerektiğinin tespitine, fazlaya dair taleplerin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek, temyiz başvurusunda bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, usta öğretici olarak tam gün (otuzar gün) esasıyla çalıştığını belirterek Kuruma eksik olarak bildirilen hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı HMK Geçici 3 üncü maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 HUMK’un 427 ilâ 444 üncü maddeleri,

3. Değerlendirme

1.Davanın 5510 sayılı Kanun'un 4/I-a bendi kapsamındaki sigortalılara ilişkin olduğu, geçiş hükümlerini içeren aynı Kanun'un Geçici 7 nci maddesi hükmünde “Bu Kanun'un yürürlük tarihine kadar 17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı, 02.09.1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17.10.1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga 17.10.1983 tarihli ve 2926 sayılı, 08.06.1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunlar ile 17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı Kanun'un geçici 20 nci maddesine göre sandıklara tâbi sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiilî hizmet süresi zammı, itibarî hizmet süreleri,

borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık süreleri tabi oldukları Kanun hükümlerine göre değerlendirilirler” hükmü gözetildiğinde, eldeki somut uyuşmazlığın dayandığı mevzuat hükümlerinin 506 sayılı Kanun'un 79 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleri ile 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nun 47 nci maddesidir.

Milli Eğitim Temel Kanunu’nun 47 nci maddesi hükmüne göre örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ve hizmetiçi yetiştirme kurs, seminer ve konferanslarında uzman ve usta öğreticiler de geçici veya sürekli olarak görevlendirilebilir. Öğretim tür ve seviyelerine göre uzman ve usta öğreticilerin seçimlerinde aranacak şartlar, görev ve yetkileri, yönetmeliklerle tespit edilir.

Bu yasal düzenleme uyarınca çıkarılan Yönetmeliğin 5 inci maddesi, “Uzman ve usta öğreticiler aşağıdaki şekillerde görevlendirilirler.

Geçici personel olarak: Geçici personel olarak görevlendirilecek uzman ve usta öğreticiler ile yapılacak sözleşme esasları 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 15.05.1975 gün ve 1897 sayılı Kanun'un 1 inci maddesi ile değiştirilen 4 üncü maddesine göre Bakanlıkça hazırlanır.Ek ders görevi verilmek yoluyla: 4 üncü maddede belirtilen esaslara göre ek ders görevi verilmesi yoluyla görevlendirilecek uzman ve usta öğreticilere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89 uncu maddesi uyarınca 02.12.1998 tarihli ve 98/12120 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan ...

Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslarda belirtilen miktarda ek ders görevi verilebilir. ”; aynı Yönetmeliğin 8 inci maddesi, “geçici sözleşmeli olarak görevlendirilen uzman ve usta öğreticilerin haftalık çalışma süresi 40 saattir”; aynı yönetmeliğin 9 uncu maddesi ise“uzman ve usta öğreticilerin günlük çalışma süresi en fazla 8 saattir.

Kurum müdürü, cumartesi, pazar günleri de dahil olmak üzere, uzman ve usta öğreticilere günün 08.00-23.00 saatleri arasında görev verebilir.” hükümlerini içermektedir.

Kaldı ki 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 80 inci maddesi (j) bendinde de ...’na bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında ilgili mevzuatı çerçevesinde uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların prim ödeme gün sayısı 30 günü aşmamak kaydıyla, bir takvim ayı içerisinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu bulunacağı, bu şekilde yapılacak hesaplamalarda tam sayıdan sonraki küsuratların dikkate alınamayacağı hükmü ile,

usta öğreticilerin çalışmalarının tam süreli olmadığı açık olarak belirtilmiştir.

Bu konuda ortaya çıkan uyuşmazlık sonucu Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca verilen 17.09.2008 gün 2008/10-555 Esas 2008/530 sayılı Kararda da “dinlenen tanıkların da aynı davacı gibi başka köylerde usta öğretici olarak çalışan kişiler olduğu, resmi belgeler ve davacının imzasını taşıyan belgelerle çelişkili tanık beyanlarına itibar edilemeyeceği anlaşıldığından; tam gün esası ve aylık karşılığı olmayan çalışmaların, günlük çalışma saatine göre ve kısmi zamanlı çalışma olması nedeniyle bu çerçevede değerlendirme yapılarak sonucuna göre karar verilmek gerektiği” belirtilmiştir.

4857 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşmenin kısmî süreli iş sözleşmesi olduğu belirtilmiş, 63 üncü maddesinde, genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı açıklanmıştır.

2.İnceleme konusu davada davacının, davalı ... Bakanlığına ait Halk Eğitim Merkezlerinde geçen çalışmalarının her ay 30 gün şekilde, aralıksız ve sürekli olduğunu, ancak eksik bildirildiğini belirterek bildirilmeyen hizmetlerinin tespitini talep etmiş, Mahkemece bozmaya uyularak davacının haftalık 35 saat olarak yaptığı çalışmaların ayda 30 gün olarak bildirilmesi gerektiğinin kabulü ile bildirilmeyen sürelerin tespitine karar verilmiştir. Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Bu kapsamda Mahkemece, dosyada varsa eksik olan sözleşmeler, ek ders ücret bordroları, davacının günlük ve haftalık girdiği ders saatlerini gösteren puantaj kayıtları celp edilerek tespite konu dönemde hangi aylar kaç saat çalıştığı tespit edilmeli ve yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere uyuşmalık konusu dönemin tamamını karşılayacak şekilde puantaj, ücret bodroları vs kayıtlardan her ay girilen ek ders süresi belirlenerek, davalı Kuruma yapılan bildirimlerde gözetilerek eksik veya fazla bildirimlerin ay be ay tespit edildiği denetime elverişli rapor alınarak varılacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,