Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/704 K.2023/1712

Taraflar arasındaki Bağ-Kur Sigortalılığının Tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 04.10.2000 tarihinde davalı kuruma tescilinin yapıldığını, ancak 23.03.1990 tarihinden 10.07.1991 tarihine kadar Bandırma Vergi Dairesi mükellefi olarak dış giyim perakende satışı, 12.02.1993 tarihinden 02.10.1994 tarihine kadar Manyas Vergi Dairesi mükellefi olarak dış giyim perakende satışı, 03.10.1994 ten 31.10.2017 tarihine kadar Bandırma Vergi Dairesi mükellefi olarak ayakkabı perakende satışı, bakkal ve market işletmeciliği, otel ve konaklama işletmeciliği yaptığını,

1479 sayılı Kanuna göre sigortalı sayılanların sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren 3 ay içerisinde kuruma başvurarak kayıt ve tescil yaptırmalarının zorunlu olduğunu aksi durumda kurum tarafından resen tescil işleminin yapılacağının hükme bağlandığını, yine tescil tarihini 04.10.2000 tarihinden geriye götürülemeyeceği hükmünü içeren 619 sayılı KHK ise Anayasa Mahkemesinin 08.08.2001 tarihinde yürürlüğe giren 26.10.2000 günlü kararı ile iptal edildiğini, bunun yanında, 22.03.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Kanun ile 1479 sayılı Kanunda yapılan değişiklikte de.

“Gerçek ve götürü usulde gelir vergisi mükellefi olanlar, Esnaf ve Sanatkarlar Siciline kayıtlı bulunanlar veya kanunla kurulu meslek kuruluşuna usulüne uygun kayıtlı bulunanlar” dan, gelir vergisi mükellefi olanlar mükellefiyetin başlangıç tarihinden, gelir vergisinden muaf olanlar ile vergi kaydı bulunmayanların da Esnaf ve Sanatkarlar Siciline veya kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı oldukları tarihten itibaren kendiliğinden sigortalı sayıldıklarını,

davacının 23.03.1990 tarihinden itibaren vergi mükellefiyeti bulunduğundan ilgili mevzuat hükümleri uyarınca davacının sigorta başlangıcının vergi mükellefiyetinin başladığı tarih olan 23.03.1990 tarihi olarak tescilini, 23.03.1990- 04.10.2000 tarihleri arasında çalışmasının Bağ- Kur sigortalısı olarak tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davalının sigortalılığının tespiti talep tarihi 1990-2000 yılları arası olup, 5 yıllık hak düşürücü süre geçmiş olduğunu, 619 sayılı Kanun Hükmünde Kararname 04.10.2000 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, KHK’nin yürürlüğe girdiği tarihe kadar kayıt ve tescilini yaptırmadığı için geriye dönük tescilin mümkün olmadığı, bu tarihten önce ödenen primlerin yersiz ödeme olarak iade edileceği, Bağkur Genel Müdürlüğünce yayımlanan 03.08.2006 tarihli ve 97248 sayılı talimatında.

İl Müdürlüklerince sigortalıya tescil veya resen tescil edildiklerine dair gönderilen ve muhtevasında tescilin yapıldığı, basamağı, prim borcu ve ödeyeceği aylık prim tutarı belirtilen ve tarih sayısı bulunan, İl müdürlüğü yetkililerinin adı soyadı imzaları bulunan bildirge koçanlarının ibraz edilmesi giriş bildirgesinin Kurum kayıtlarına intikal ettirildiğinin karinesi olarak kabul edileceği ve bu durumda olanların sigoralılıklarının geçerli olacağı belirtildiğini, ayrıca 5510 sayılı Kanunun geçici 8 inci maddesinde.

Bu kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi hariç diğer alt bentlerine göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde bu Kanunun yürürlülük tarihine kadar kayıt ve tescillerini yaptırmayanların sigortalılık hak ve yükümlülüğü bu Kanunun yürürlülük tarihinden başlayacağı belirtildiğini, bu nedenle 04.10.2000 tarihi öncesindeki vergi mükellefiyetine istinaden geriye dönük 4/b (Bağ-Kur) sigortalısı olması hukuken mümkün olmamakla, kurum işleminde herhangi bir hata ve hukuka aykırılık bulunmadığını beyanla haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının gerekli başvuruları ve ilgili Kanun yürürlüğe girene kadar prim ödemesi yaptığı anlaşıldığından davacının davasının kabulü ile sigorta başlangıcının 23.03.1990 tarihi olarak tesciline, 23.03.1990 - 04.10.2000 tarihleri arasındaki çalışmasının Bağkur Sigortalısı olarak tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde, davacının 04.10.2000 tarihi öncesi vergi kayıtlarına istinaden geriye dönük olarak Bağ-Kur sigortalısı olmasının hukuken mümkün bulunmadığını, talebin 1990-2000 yılları arasında olması sebebiyle hak düşürücü sürenin de geçtiğini, davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 11.07.1991 - 11.02.1993 tarihleri arasındaki dönemde vergi, esnaf sicili veya meslek kuruluşu kaydı bulunmadığından belirtilen dönemler yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken bu dönemde de sigortalı olduğunun tespitine karar verilmesi hatalı bulunarak "Davalı Kurumun istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile Bandırma İş Mahkemesinin 03.06.2022 tarih ve 2021/210 E. 2022/132 K. sayılı kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile; davacının 23.03.1990 - 10.07.1991 ve 12.02.1993- 03.10.2000 tarihleri arasında da 1479 sayılı Kanun kapsamında zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesi ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 23.03.1990- 04.10.2000 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanun kapsamında zorunlu Bağ-Kur sigortalılık süresinin tespiti istemine hususlarına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 69 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 344 üncü maddesi, 370 ve 371 inci maddeleri ve 1479 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde davalı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

...