Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7079 K.2023/9176

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... Ürünleri ve Soğuk Depolama Ticaret ve Sanayi A.Ş. ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Ürünleri ve Soğuk Depolama Ticaret ve Sanayi A.Ş. ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 2005 yılı 10.aydan 2006 yılı 12.ayına kadar davalı ... Ltd. Şti.'de, 2008 yılı 10.aydan 2010 yılı 10.ayına kadar aralıksız ve kesintisiz olarak çalıştığını, çalışmalarının eksik gösterildiğini, diğer davalı ... Ürünleri A.Ş.'de 2007 yılı Ocak ayından 2008 yılı 10.ayına kadar ve 2010 yılı 10.ayından 2015 yılı 7.aya kadar kesintisiz olarak çalıştığını, çalışmalarının Kuruma eksik bildirildiğini beyanla, yukarıda belirtilen tarihler arasında müvekkilinin davalı şirketler tarafından eksik ödenen günlerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Ürünleri ve Soğuk Depolama Tic. ve San. A.Ş. vekili, davacının salyangoz üretimi ile uğraşan işyerinde mevsimlik çalıştığını ve çalıştığı gün kadar bildirimlerinin yapıldığını, hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı Tasfiye Halinde ... Tarım Gıda Ürünleri İmalat İhracat İthalat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. tasfiye memuru ...'e dava dilekçesinin tebliğ edildiği, davaya cevap vermediği görülmüştür.

3.Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, hak düşürücü süre itirazında bulunarak, davacının iddiasını resmi ve yazılı belgelerle ispatlaması gerektiğini, davanın açılmasına Kurumun sebebiyet vermediğini, Kurumun yargılama gideri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmaması gerektiğini beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile açılan davanın kısmen kabul kısmen reddine, davacının davalı işveren ... Ltd. Şti. nezdinde; - 05.10.2005 - 01.12.2006 tarihleri arasında 205 gün, - 15.10.2008 - 05.10.2010 tarihleri arasında 272 gün olmak üzere hizmet akdi ile ve asgari ücretle çalıştığının tespitine, Davacının davalı işveren ... Ürünleri A.Ş. nezdinde ise - 18.04.2007 - 02.01.2008 tarihleri arasında 128 gün, - 06.10.2010 - 30.07.2015 tarihleri arasında 467 gün olmak üzere hizmet akdi ile ve asgari ücretle çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Ürünleri ve Soğuk Depolama Ticaret ve Sanayi A.Ş. ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri 1. Davalı ... Ürünleri ve Soğuk Depolama Ticaret ve Sanayi A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; hak düşürücü süre itirazında bulunarak kamu tanık beyanlarının iddialarını doğrular nitelikte olduğunu, davacının sigortaya bildirilmemiş eksik günü bulunmadığını beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir

2.Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalılar arasında mecburi ve ihtiyari dava arkadaşlığı olmadığından davaların ayrılması gerektiğini, kamu tanıklarının çalışmaların devamlı olmadığına yönelik beyanları ve bilirkişi raporuna karşı itirazlarının dikkate alınmadığını, eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporuna itibar edildiğini beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... Ürünleri ve Soğuk Depolama Ticaret ve Sanayi A.Ş. vekili ile fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekilinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Ürünleri ve Soğuk Depolama Ticaret ve Sanayi A.Ş. ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ... Ürünleri ve Soğuk Depolama Ticaret ve Sanayi A.Ş. vekili; hak düşürücü süre yönünden itiraz ettiklerini, davacının sigortaya bildirilmeyen çalışmasının olmadığını beyanla kararın bozulmasını istemiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; hükme esas alınan bilirkişi raporuna itirazları değerlendirilmeden karar verildiğini, bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu, davacının sürekli ve kesintisiz çalıştığı iddiasını ispatlayamadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme 1.Davacının hizmet bildirimlerinin eksik yapıldığı ve buna dayalı olarak açılan hizmet tespiti davasında, Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

2.Tüm dosya kapsamı incelendiğinde; davacının 18.04.2007 tarihinden itibaren başlamak üzere, davalılara ait iş yerlerinden 25.08.2015 tarihine kadar birden fazla işe giriş ve işten ayrılış bildirgesinin Kuruma verildiği, işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri ile uyumlu olarak hizmet bildirimlerinin yapıldığı, davalı Tasfiye Halinde ... Tarım Ürünleri Ltd. Şti.'nin, su ürünleri temizleme ve ayıklanması işinde, diğer davalı ... Ürünleri Ltd.

Şti.nin salyangoz ve kurbağa işleme iş konusunda faaliyette bulunduğu, dosyaya ibraz edilen 2013/ Ekim ile 2015/Temmuz arasındaki döneme ilişkin, puantaj kayıtları ve maaş bordrolarının, davacıya ait sigortalı hizmet dökümünde yer alan bildirimlerle örtüştüğü, dava konusu edilen diğer sürelere ilişkin herhangi bir kayıt ve belgeye rastlanılmadığı, davacı yanın talebine konu dönemde bir kısım bildirimlerinin eksik ya da hiç yapılmamış olduğu görülmektedir.

3. Mahkemece davacının davalı iş yerleri arasında giriş çıkışlarla iş değiştirdiği sırada oluşan boşluklar hariç bırakılmak suretiyle, davacının hizmet dökümünde eksik gün bildirim kodu olarak belirtilen mazeretleri kanıtlayıcı belgelerin dosyaya sunulmadığı gözetilerek, eksik bildirilen sürelerin tamamlanması kaydıyla, davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmışsa da dosya kapsamında dinlenen tanık beyanlarında ağırlıklı olarak, davacının davalılara ait iş yerinde, mevsimlik yevmiye ile çalışan işçi olduğu, hava koşullarına göre fabrikadaki çalışmalara ara verildiği,

fabrikada sürekli olarak çalışan kesimin bekçi, tekniker, muhasebeci, kazancısı ve müdürü olduğu, üretim faaliyetlerinin kesintisiz bir şekilde gerçekleşmediği yönündeki ifadelerin yer alması, yine davacının işe giriş çıkış kayıtları, işe giriş kayıtları ile uyumlu hizmet bildirimlerinin varlığı karşısında Mahkemece, davalı iş yerlerinin niteliği gereği, faaliyet durumları ve zamanları açık ve net bir şekilde belirlenerek davacının beden işçisi olarak salyangoz ayıklama ve temizle işinde, yılın hangi dönemlerinde çalıştığı, ara verme zamanları açık ve net bir şekilde belirlenmeli,

bu suretle davacı yanın davalılar nezdinde işe giriş ve çıkışı yapılan dönemler kapsamında eksik bildirimlerinin olup olmadığı somut ve net bir şekilde ortaya konulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,