Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7203 K.2023/8411

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkeme kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının eşi ...ün 27.02.2014 tarihinde vefat ettiğini, müvekkilinin eşinin 2010 yılının Mart ayından itibaren davalı şirketlerin inşaat işlerinde çalıştığını, her yıl Mart ayı başında işe başlayıp, Aralık ayının sonuna kadar (inşaat sezonunda ) davalılara ait işyerinde çalıştığını, bu çalışmalarının bir kısmının sigorta kayıtlarında gösterildiğini, bir kısmının ise gösterilmediğini, müvekkilinin dul aylığı almak için müracaat ettiğinde yasal zorunlu çalışma süresinin eşi tarafından tamamlanmadığından bahisle kendisine dul aylığı bağlanmadığını beyan ederek davacının murisi ...ün 01 Mart 2010 ile 12 Aralık 2013 tarihleri arasında Mart-Aralık dönemlerindeki (inşaat sezonunda) hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı şirket vekili vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle; davacının eşi olan ...ün boyacı vasfı ile 2012-2013 yılları arasında belirli dönemlerde müvekkili şirkette çalıştığını, ...ün çalıştığı dönemlerde fiili çalışmasının SGK'ya bildirildiğini ve sigorta primlerinin aksatılmadan yatırıldığını, çalışma dönemleri haricinde kesinlikle çalışmadığını, boyacı olan bir işçinin tüm yıl boyunca çalıştırılmasının düşünülemeyeceğini, davacının eşinin çalıştığı iddia edilen dönemde müvekkili firmada değil diğer davalı ...'in yanında çalışmış olduğunu, müvekkili firmanın bir kısım boya işlerinin de götürü usulü olarak ...'e verildiğini,

boya işinin inşaatın bitimi aşamasında başlayıp en fazla 1-2 ay süren bir iş olduğunu ve 2 aylık bir iş için bir işçiyi firma bünyesinde çalıştırmanın hayatın olağan akışına aykırı olduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...'in dava dosyasında bulunan kabul beyanı başlıklı belgede "...ün 01 Mart 2010 ile 12 Aralık 2013 tarihleri arasında Mart-Aralık dönemlerinde (inşaat sezonunda) boyacı olarak yanımızda çalıştığını, benim emrimde çalıştığını, ücretini benden aldığını, son ücretinin asgari ücret olduğunu kabul ve beyan ederim." şeklinde beyanı olduğu ve 19.11.2015 tarihli duruşmada beyan altındaki imzanın kendisine ait olduğunu kabul ettiği görülmüştür.

III. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.09.2021 tarihli ve 2019/552 Esas, 2021/418 Karar sayılı kararıyla, davalı ...'e ait işyeri tescil kaydı olmaması, davacı murisi ...’ün talep konusu dönemde davalı şirketlere ait iş yerlerinden çalışması bildirilen hizmetleri dışında çalışma kaydı olmaması, davalı ...' in sadece davacının murisinin sigortalı hizmetleri bildirilmeyen dönemde 01.04.2013-22.07.2013 tarihleri dışında davalı şirkete ait ve dava dışı şirketlere ait iş yerlerinde çalışma kaydının bulunmaması göz önüne alındığında;

davacı murisinin davalı ...'e ait tescilsiz işyerinde 01.04.2013 - 22.07.2013 tarihleri arasında hizmet akdi ile boyacı olarak 5510 sayılı Kanun' a tabi olarak günlük brüt asgari ücret üzerinden hizmeti olduğu anlaşılmakla bu süre yönünden davanın kabulüne, 21.03.2012-20.07.2012 tarihleri arasında 1012597.68 sicil sayılı, 21.07.2012-13.09.2012 tarihleri arasında 1015262.68 sicil sayılı, 14.09.2012-30.09.2012 tarihleri arasında 1014883.68 sicil sayılı, 05.10.2012-05.11.2012 tarihleri arasında 1014609.68 sicil sayılı, 23.07.2013- 04.09.2013 tarihleri arasında 1016774.68 sicil sayılı,

04.09.2013-17.12.2013 tarihleri arasında 1015299.68 sicil sayılı davalı şirketlere ait işyerleri tarafından 5510 sayılı Kanun 4/1-a kapsamında davacı murisi için diğer davalı Kuruma hizmet bildirimi yapıldığından, bu sürelerin tespitinde hukuki yarar bulunmadığı' gerekçesiyle;

davanın kısmen kabulü ile davacı murisi ...' ün davalı ...'e ait tescilsiz iş yerinde 01.04.2013-22.07.2013 tarihleri arasında hizmet akdi ile boyacı olarak 5510 sayılı Kanun'a tabi olarak günlük brüt asgari ücret üzerinden hizmeti olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, 21.03.2012-20.07.2012 tarihleri arasında 1012597.68 sicil sayılı, 21.07.2012-13.09.2012 tarihleri arasında 1015262.68 sicil sayılı, 14.09.2012-30.09.2012 tarihleri arasında 1014883.68 sicil sayılı, 05.10.2012-05.11.2012 tarihleri arasında 1014609.68 sicil sayılı, 23.07.2013-04.09.2013 tarihleri arasında 1016774.68 sicil sayılı,

04.09.2013-17.12.2013 tarihleri arasında 1015299.68 sicil sayılı davalı şirketlere ait iş yerleri tarafından 5510 sayılı Kanun 4/1-a kapsamında davacı murisi için diğer davalı kuruma bildirim yapıldığından bu süreler yönünden davanın hukuki yarar yönünden reddine, davalı ... ... İnşaat Mimarlık ve Mühendislik Emlak San. Tic. Ltd. Şti. hakkında açılan davanın reddine karar vermiştir.

IV. İSTİNAF KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararının davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine; davalı ... vekili ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 22.06.2022 tarihli ve 2022/3195 Esas, 2022/9558 Karar sayılı bozma ilamında;

2.1.Davacının murisi ...ün 01 Mart 2010 ile 12 Aralık 2013 tarihleri arasında Mart-Aralık dönemlerindeki (inşaat sezonunda) hizmetlerinin tespiti istemiyle açılan eldeki davada, davacı murisinin çalışma olgusu sabit ise de; dosya kapsamına göre bu çalışmaların davalı ... ... Ltd. Şti.nin emir ve talimatı altnda mı, yoksa diğer davalı ...'e ait bağımsız bir iş yerinde davalı ...'in emir ve talimatıyla mı gerçekleştiği hususu açığa kavuşturulmalı; bu kapsamda; davalı ... ...

Ltd. Şti.nin dönem bordro tanıkları dinlenilmek suretiyle gerçek işveren belirlenmeli, yine davalı Necet Er'in oda kaydı olup olmadığı hususu da araştırılarak çalışmanın hangi işveren nezdinde geçtiği hususu hiçbir duraksamaya yol açmaksızın belirlenmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkememizin istinaf öncesinde verilen kararında davacı murisi ...ün davalı ...'e ait tescilsiz iş yerinde 01.04.2013-22.07.2013 tarihleri arasında hizmet akdi ile boyacı olarak 5510 sayılı Kanun'a tabi olarak günlük brüt asgari ücret üzerinden hizmeti olduğunun tespitine, 21.03.2012-20.07.2012 tarihleri arasında 1012597.68 sicil sayılı, 21.07.2012-13.09.2012 tarihleri arasında 1015262.68 sicil sayılı, 14.09.2012-30.09.2012 tarihleri arasında 1014883.68 sicil sayılı, 05.10.2012-05.11.2012 tarihleri arasında 1014609.68 sicil sayılı,

23.07.2013-04.09.2013 tarihleri arasında 1016774.68 sicil sayılı, 04.09.2013-17.12.2013 tarihleri arasında 1015299.68 sicil sayılı davalı şirketlere ait iş yerleri tarafından 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a kapsamında davacı için diğer davalı Kuruma bildirim yapıldığından bu süreler yönünden davanın hukuki yarar yönünden reddine ve davalı ... ... İnşaat Mimarlık ve Mühendislik Emlak San. Tic. Ltd.

Şti. hakkında açılan davanın reddine karar verilmiş olup, Yargıtay ilamı doğrultusunda dosyaya celbedilen kayıtlardan ve dinlenilen kamu tanıklarının beyanlarından mahkememizce istinaf öncesinde verilen kararı değiştirir herhangi bir husus bulunmadığı anlaşılmakla mahkememizin önceki kararı doğrultusunda, davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine, davacılar murisi ...' ün davalı ...' e ait tescilsiz iş yerinde 01.04.2013-22.07.2013 tarihleri arasında hizmet akdi ile boyacı olarak 5510 sayılı Kanun'a tabi olarak günlük brüt asgari ücret üzerinden hizmeti olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

21.03.2012-20.07.2012 tarihleri arasında 1012597.68 sicil sayılı, 21.07.2012-13.09.2012 tarihleri arasında 1015262.68 sicil sayılı, 14.09.2012-30.09.2012 tarihleri arasında 1014883.68 sicil sayılı, 05.10.2012-05.11.2012 tarihleri arasında 1014609.68 sicil sayılı, 23.07.2013-04.09.2013 tarihleri arasında 1016774.68 sicil sayılı, 04.09.2013-17.12.2013 tarihleri arasında 1015299.68 sicil sayılı davalı şirketlere ait iş yerleri tarafından 5510 sayılı Kanun 4/1-a kapsamında davacı murisi için diğer davalı kuruma bildirim yapıldığından bu süreler yönünden davanın hukuki yarar yönünden reddine, davalı ... ...

İnşaat Mimarlık ve Mühendislik Emlak San. Tic. Ltd. Şti. hakkında açılan davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddinin gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı murisi ...ün 01 Mart 2010 ile 12 Aralık 2013 tarihleri arasında Mart-Aralık dönemlerindeki (inşaat sezonunda) hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde; aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları kurum tarafından tespit edilemeyen sigortalıların, çalıştıklarını, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilam ile ispatlamaları halinde, mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayılarının dikkate alınacağı düzenlenmiştir.

3. Değerlendirme

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece re'sen araştırma yapılmalıdır.

Dosya kapsamında, davacının ... ... İnşaat Mimarlık ve Mühendislik Emlak San. Tic. Ltd. Şti. nden bildirimlerinin olduğu hususu da gözetilerek, takım sözleşmesi üzerinde durulup davalı ... ile davalı ... ... İnşaat Mimarlık ve Mühendislik Emlak San. Tic. Ltd. Şti. arasında asıl-alt işveren ilişkisi olup olmadığını araştırılmalı, şayet varlığı halinde prim alacağından asıl-alt işverenin birlikte sorumlu olacağını gözeterek müteselsil sorumluluk yoluna gidilmesi gerekeceği gözetilmeli; yine davalı ...'in de davalı ... ... İnşaat Mimarlık ve Mühendislik Emlak San. Tic. Ltd. Şti.nden bildirimlerinin olduğu hususu da bu kapsamda değerlendirilip varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,