Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7255 K.2023/8955

Taraflar arasındaki prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabulüne dair verilen karar davacı ve davalı kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; yapılan ön inceleme sonucunda gereği düşünüldü:

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir. Temyiz dilekçesinin süresinden sonra verilmesi hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen karar, davalı vekiline 08.04.2023 tarihinde, davalı kurum vekili tarafından sunulan temyiz dilekçesi ise 09.04.2023 tarihinde tebliğ edilmiş; temyiz dilekçesi ise yasal süre geçirildikten sonra 28.04.2023 tarihinde verilmiştir.

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin temyiz dilekçesinin süreden reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı kurum vekili tarafından da temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili ... 18. İş Mahkemesi 2014/773 E. sayılı dosyada 02.10.2014 tarihinde işlem gören dava dilekçesinde özetle, davacının davalılardan işveren yanında 1999 Mayıs ayında kasap olarak çalışmaya başlayıp SGK' ya işe giriş bildiriminin aynı yıl Eylül ayında yapıldığını, 2002 Ocak ayına kadar çalışıp işten ayrılıp Temmuz 2003'de aynı işyerinde tekrar işe başlayıp Ağustos 2014'e kadar aralıksız ustalık belgesi olup usta sıfatıyla çalıştığını, kuruma sigorta primlerinin asgari ücret üzerinden yatırılıp, eksik bildirimde bulunulduğunu, bu nedenle bir kısım işçilik alacaklarıyla birlikte davacının çalıştığı tarihler arası gerçek ücretine göre eksik yatırılan sigorta primine esas kazancının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılardan şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımının geçtiğini, dava dilekçesinde belirtilen hususların yersiz olup, davanın reddi gerektiğini bildirmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 19.02.2020 tarih ve E.2015/345, K.2020/73 sayılı belirtilen kararı ile "... 18. İş Mahkemesi'nce yargılama sırasında sigorta primine esas kazanç tespiti açısından tefrik kararı verilmekle, tevzi işlemi sonucu dosyamız esasına kaydedilip yargılamaya tefrik edilen şekliyle sigorta primine esas kazanç tespiti olarak devam edilip sonuçlandırılmıştır.

Davacı vekili 09.12.2015 tarihli yazılı beyanında davacının çalıştığı dönem ve yıllar itibarıyla aldığı iddia edilen gerçek ücretleri bildirmiştir.

Davacıya ait SGK kayıtları, işverene ait SGK sicil dosyası, vergi kayıtları, işyeri şahsi sicil dosyası, dönem bordroları, kamu tanığı tespitine ilişkin yazı cevabı, emsal ücret araştırmasına ilişkin yazı cevapları, banka kayıtları, ilgili tüm kayıt ve belgeler getirilmiş, deliller toplanmış, tanıklar, kamu ve bordro tanıkları dinlenmiş, uzman bilirkişi raporu aldırılmıştır.

... 18. İş Mahkemesi 2014/773 E. 2019/107 K. sayılı dava dosyası dosyamız içine alınmış incelendiğinde; davacı ve davalı şirketin aynı olduğu, bir kısım işçilik alacakları talepli yargılama sırasında uzman bilirkişi raporu aldırılıp yargılama sonucu davanın kabulüne karar verilip İstinaf edilmeksizin kesinleştiği görülmüştür.

Getirtilen belgeler ve dosya kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlığın dava konusu edilen sürelere ilişkin sigorta primine esas kazanç tespitine yönelik olduğu, davalı işyerinin dava konusu dönemde yasa kapsamında olduğu, hizmet dökümüne göre dava konusu edilen dönemde davacının davalı işveren yanında çalıştığı dönemlerin gösterildiği, davacı tarafça dava konusu dönemde ödenmeyen ücret iddiasında bulunulmadığı, dava konusu döneme ilişkin davacı iddiasının her döneme ilişkin aldığı iddia edilen gerçek ücretlerin davacı vekili 09.12.2015 tarihli yazılı beyanında açıklandığı,

davacının davalıya ait işyerinde 4 aylık hizmet prim belgelerinde isminin yer aldığı ve isminin yer almadığı dönemlerin uzman bilirkişi raporunda ayrıntısıyla gösterildiği, davacıya MEB tarafından 19.02.2007 tarihinde kalfalık, 24.09.2007 tarihinde ustalık, 21.03.2008 tarihinde usta yöneticilik belgeleri verildiği, davalı tarafça sunulan kayıtlarda ücret tevdiye bordrolarından davacıya 2009/8-2014/7 aylarında ödenen ücretlerin uzman bilirkişi raporunda tablo halinde gösterilen şekilde olduğu,

yine banka kayıtlarına göre davacıya ait hesap hareketleri ve 07.05.2008-29.08.2014 tarihleri arası davacıya ödenen ücretlere ilişkin banka kaydı dökümlerinin uzman bilirkişi raporunda tablo halinde gösterilen şekilde olduğu, toplanan deliller ve dosya kapsamına göre davacının davalıya ait işyerinde çalıştığı, banka kayıtları, hesap hareketleri, SGK kayıtları birlikte değerlendirildiğinde davacının ücret ödeme bordrolarındaki maaşları ile bankaya yatan maaşlarının farklı olduğu,

yine dosyaya sunulan ve bir kısım ücretin çalışanlara elden ödendiğini gösterir belgeler ve buna dair tanık anlatımları birlikte değerlendirildiğinde davacıya fazla mesai ve bunun gibi bir kısım alacaklarının elden ödendiği, tanık anlatımları ile de bu hususun doğrulandığı, bu haliyle davacıya yapılan ödemelerin ve sigorta primine esas kazançların uzman bilirkişi raporunda tablo halinde gösterildiği,

sonuç olarak toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davacının davalıya ait işyerinde 2003/8-2014/8 dönem ve tarihleri arasında aylık sigorta primine esas kazançlarının 12.11.2019 tarihli uzman bilirkişi ek raporu PEK hesaplama tablosunda "bildirilmesi gereken spek" sutununda belirtilen kazanç tutarında olduğu, buna göre eksik bildirilen kazanç tutarlarınında aynı ek raporda gösterilen dönem ve tutarlarda olduğunun tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı kurum vekili, kararın bozulması gerektiğini beyanla istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 28.12.2021 tarih ve E.2020/1255, K.2021/2295 sayısı belirtilen kararı ile "Somut olayda, davacının 2009-2014 yılları ücret bordrolarının imzalı olduğu, banka kanalıyla yapılan ödemeler ile Kuruma yapılan bildirimlerin ve ücret bordrolarının birbirleri ile uyumlu olduğu, mahkemece dinlenilen tanık beyanlarından davacının aldığı ücrete ilişkin olarak net anlatımlara ulaşılamadığı, dosyaya sunulan elden ödeme listelerinde davacının isminin yer almadığı, ayrıca söz konusu listelerin davalı işverene ait olduğunu gösterir kaşe ve imza gibi unsurların bulunmadığı, bu belgelerin sonradan düzenlenmesinin mümkün olduğu,

böylece davacının Kuruma bildirilenden daha fazla ücret alma iddiasının kanıtlanamadığı anlaşıldığından davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 bendi uyarınca kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilerek"

1-Davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin HMK'nın 353/1-b.2 maddesi uyarınca kabulüne

2-... 17.İş Mahkemesinin 19.02.2020 gün ve 2015/345 Esas, 2020/73 Karar sayılı kararının kaldırılmasına yerine,

3-Davanın reddine, karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 21.04.2022 tarih ve E.2022/1702, K.2022/6131 sayılı kararında; "Eldeki davada, davanın reddine dair verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Dosyada yer alan banka ödemelerinin, bordrolarla uyumlu olmadığı, bazı aylarda yapılan ödemelerin bordroda gösterilen tutarlardan daha yüksek olduğu anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, davacının açmış olduğu işçilik alacağına ilişkin davanın neticelenip kesinleşmesi ve işverence sigortalıya ödemenin yapılması halinde sadece hizmetin gerçekleştiği son ayın prime esas kazancına dahil edilebileceği gözetilerek karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olduğu" gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, davacının açtığı alacak davasında hüküm altına alınan alacak kalemleri bakımından davacıya yapılmış herhangi bir ödemenin bulunmadığı, mevcut banka ve bordro kayıtlarına göre kuruma bildirilenden farklı olarak davacının Nisan 2008 ayı prime esas kazancının 1.289,59 TL, Mayıs 2008 ayı prime esas kazancının 1.321,08 TL olarak hesaplanabildiği, bunun dışında yapılan ödemeler ile Kuruma bildirilen prime esas kazanç tutarlarının uyumlu olduğu anlaşıldığından 6100 sayılı HMK'nın 356 ncı ve 359 uncu maddeleri uyarınca,

"1-6100 sayılı HMK'nın 356 ve 359. Maddeleri uyarınca davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulü ile,

... 17. İş Mah. ait 19/02/2020 gün ve 2015/345 Esas 2020/73 Karar sayılı Kararının kaldırılmasına yerine;

2-Davanın kısmen kabulü ile, davacının Nisan 2008 ayı prime esas kazancının 1.289,59 TL, Mayıs 2008 ayı prime esas kazancının 1.321,08 TL olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı kurum vekili, davanın hak düşürücü süreye uğradığını, eksik araştırma ile hüküm kurulduğunu beyanla davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci; 200 ve 202 nci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 77/1 ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 80 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davacı vekilinin temyiz dilekçesinin süreden REDDİNE,

2.Davalı kurum vekilinin temyiz talebi yönünden ise; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Peşin yatırılan temyiz giderinin istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,