Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7459 K.2023/9496

Taraflar arasındaki Tarım Bağ-Kur sigortalılığının ve aidiyetinin tespiti istemine ilişkin davasından dolayı bozma ilamına uyulmak suretiyle yapılan yargılama sonucunda Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının uzun yıllardır nam ve hesabına tarımsal faaliyet yürütüldüğünü, teslim ettiği ürünlerden ilkini 30.05.1996 tarihinde olmak üzere %1 oranında Bağ-Kur sigorta primi kesildiğini, müvekkilinin davalı Kurum tarafından tevkifat kesintisi nedeniyle geriye dönek olarak sigortalı olma hakkının getirilmesi nedeniyle, prim kesintisine dayanarak Tarım Bağ-Kur sigortalısı olmak için müracaatta bulunduğunu, davalı Kurum tarafından da müracaatın kabul edildiğini 01.04.1996 tarihinden itibaren Tarım Bağ-Kur sigortalısı olan müvekkilinin 15.03.2013 tarihinde yaşlılık aylığı talebinde bulunduğunu,

Kurumca prim tutarları hesabına yüklenmediği için yaşlılık aylığı talebinin reddedildiğini belirterek, müvekkilinin 15.03.2013 tarihli talebine istinaden 01.04.2013 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanmasını talep etmiştir.

2.Davacı vekili 29.09.2017 tarihli ıslah dilekçesiyle talep sonucunu 13.03.1996 tarih ve 6138 sayılı müstahsil makbuzunun davacıya ait olduğunun ve davacının Tarım Bağ-Kur sigortalılık başlangıç tarihinin 01.04.1996 olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özet olarak; açılmış olan davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, prim tevkifatının yapılmasından sonra tevkifat tutarının Kurum hesabına geçmesi gerektiğini, davacının şahsi dosyası incelendiğinde 1996 dönemine ait tevkifat listelerinde ... 'dan %1 tevkifat yapıldığı, ancak o dönem ki tevkifat listelerinde anne baba isimlerinin bulunmadığını, buna rağmen davacının mağduriyetinin giderilmesi için Nüfus Müdürlüğü ile yazışmalar yapıldığını, aynı isimde birden fazla kişi olduğunu, bu nedenle davacının listelerde ismi geçen kişi olup olmadığının tespit edilemediğinden talebinin reddedildiğini belirterek tüm bu nedenlerle haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu beyan ettiği davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin10.03.2015 tarihli ve 2014/684 Esas 2015/133 Karar sayılı sayılı kararıyla; dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat edilmediği gerekçesiyle, HMK'nın 114/1-2 ve 115/2 maddesi gereği dava şartı noksanlığı nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. 1.Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin11.02.2016 tarihli ve 2015/16817 E.2016/1646 K. sayılı ilamında, "...5521 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinin 3 üncü fıkrasında yer alan düzenlemede öngörülen, dava öncesinde Kuruma başvuru zorunluluğunun dava koşulu niteliğinde olduğu belirgin bulunduğu gibi anılan hüküm yürürlüğe girmeden önce Kuruma tahsis isteminin yöneltilmesi karşısında bu şartın yerine getirildiği, düzenlemenin yürürlük tarihinden itibaren Kuruma yeniden başvuru yapılması zorunluluğundan da söz edilemeyeceği açıktır..." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 26.10.2017 tarihli ve 2016/98 E. 2017/343 K. sayılı kararıyla; ... adlı komisyoncu tarafından düzenlenen 2000/2. dönemine ait tevkifat listesindeki ... adına 1412,00 TL'lik tevkifatın ... T.C. Kimlik numaralı davacı ...'e ait olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, karara karşı taraf vekillerince temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Dairemizin 24.05.2018 tarihli 2018/1220 E. 2018/5118 K. sayılı ilamında; hüküm ve gerekçenin çeliştiği belirtilmek suretiyle karar bozulmuştur.

C. Üçüncü Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 27.11.2018 tarihli ve 2018/301 Esas 2018/427 Karar sayılı kararıyla; açılan davanın kısmen kabulü ile

2. ... adlı komisyoncu tarafından düzenlenen 13.03.1996 gün 6138 sayılı müstahsil makbuzunda adı geçen ...'in ... T.C. Kimlik numaralı davacı ...'e ait olduğunun tespitine,

3. ... adlı komisyoncu tarafından düzenlenen 2000/2. dönemine ait tevkifat listesindeki ... adına 1412,00 TL lik tevkifatın ... T.C. Kimlik numaralı davacı ...'e ait olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.

4.Dairemizin 04.03.2020 tarihli 2019/1494 E. 2020/1959

K. sayılı ilamında; "tüm tevkifat belgelerinin asıllarının celbi ile tüm tevkifatlar yönünden davacıya ait olup olmadıkları araştırılmalı, akabinde ürün tesliminin özel kuruluşca yapılması karşısında; hak ve mükellefiyetin başlangıcı bu tevkifatın Bağ-Kur’un hesabına intikal etmesi koşuluyla ilk tevkifat tarihini takip eden aybaşı olarak kabul edilmesi gerektiğinden, söz konusu tevkifatların Kurum hesabına intikal edip etmediğinin araştırılması; kesintinin intikali halinde, sonrasında yukarıda açıklanan ilkeler çerçevesinde, davacının 2926 sayılı Kanun'a tabi sigortalılık iradesini ortaya koyacak herhangi bir başvurusu, prim ödemesi,

ürün satışı veya bu satışlardan yapılan prim tevkifatı bulunup bulunmadığı hususları ayrıntılı olarak araştırılarak, sonucuna göre karar verilmelidir...." gerekçesiyle bozulmuştur.

D.Dördüncü Bozma Kararı 1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 04.03.2021 tarihli ve 2020/157 Esas 2021/87 Karar sayılı kararıyla; açılan davanın kısmen kabulü ile davanın kısmen kabulü ile

... adlı komisyoncu tarafından düzenlenen 30.05.1996 gün 6147 sayılı müstahsil makbuzunda adı geçen ...'in ... T.C. Kimlik numaralı davacı ...'e ait olduğunun tespitine,

... adlı komisyoncu tarafından düzenlenen 2000/2. dönemine ait tevkifat listesindeki ... adına 1412,00 TL lik tevkifat kesintisinin ... T.C. Kimlik numaralı davacı ...'e ait olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.

2.Dairemizin 13.10.2021 tarihli 2021/7892 E. 2021/12200 K. sayılı ilamında, mahkeme kararında hüküm ile gerekçenin çeliştiği belirtilerek karar bozulmuştur.

E.Beşinci Bozma Kararı 1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 08.03.2022 tarihli ve 2021/346 Esas 2022/77 Karar sayılı kararıyla; açılan davanın kısmen kabulü ile

... adlı komisyoncu tarafından düzenlenen 13.03.1996 gün 6138 sayılı müstahsil makbuzunda adı geçen ...'in ... T.C. Kimlik numaralı davacı ...'e ait olduğunun tespitine, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.04.1996 olduğunun tespitine

Fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

2.Dairemizin 21.09.2022 tarihli 2022/8073 E. 2022/11002 K. sayılı ilamında,"...

Davacı isteminin 01.04.1996 tarihi itibariyle sigortalılığının başladığına yönelik olması ve davacının 01.09.2001 tarihi itibariyle Kurum tarafından sigortalılık tescilinin yapılarak bu tarihten itibaren sigortalı sayılması hususları dikkate alınarak öncelikle Mahkemece, davacının talebinin 01.04.1996-01.09.2001 tarihleri arası döneme yönelik sigortalılığının tespiti talebi olup olmadığı davacıya açıklattırılmalı, bu döneme ilişkin davacının sigortalılık talebinin bulunması halinde bu dönem içinde Kuruma başvuru, prim ödemesi ya da prim tevkifatının olup olmadığı hususu araştırılmalı, varlığı halinde sonucuna göre karar verilmeli,

davacının talebinin 01.04.1996 tarihinin sigortalılık başlangıç tarihi olduğunun tespiti ile sınırlı olduğu yönünde beyanda bulunması halinde ise bu talebine ilişkin hukuki yararının bulunup bulunmadığı değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmelidir..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bozmaya uyan Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kararıyla; "... Davacı vekili son duruşmadaki imzalı beyanında, davadaki taleplerinin 13.03.1996 tarih ve 6138 sayılı müstahsil makbuzunun davacıya ait olduğunun tespiti" talebine ilişkin olduğunu açıklamıştır. Tüm yukarıda açıklananlar, bilirkişi raporu, Yargıtay bozma ilamları ve dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davanın kısmen kabulü ile ... adlı komisyoncu tarafından düzenlenen 13.03.1996 gün 6138 sayılı müstahsil makbuzunda adı geçen ...'in ... T.C. Kimlik numaralı davacı ...'e ait olduğunun tespitine karar vermek gerektiği sonuç ve vicdani kanaatine ulaşılmıştır..." gerekçesiyle,

Davanın kısmen kabulü ile ... adlı komisyoncu tarafından düzenlenen 13.03.1996 gün 6138 sayılı müstahsil makbuzunda adı geçen ...'in ... T.C. Kimlik numaralı davacı ...'e ait olduğunun tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddinin gerektiğini belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık Tarım Bağ-Kur sigortalılığını tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

2. 2926 sayılı Kanunun 2, 3, 5, 6, 7, 9 uncu maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle, Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,