Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7499 K.2023/10720

Taraflar arasındaki hizmet tespitine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı, feri müdahil Kurum ve davalı şirket dışındaki tüm davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı, feri müdahil Kurum ve davalı şirket dışındaki tüm davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin eşi ve çocukları ile birlikte davalıların maliki bulunduğu apartmanda Ağustos 1999 yılında kapıcı olarak işe başlamış ve o tarihte kat malikleri tarafından kendisi ile bir yazılı sözleşme yapılmaksızın hemen sigorta girişinin yapılacağı ve kendisine kapıcı dairesinin tahsis edileceği, aylık ısınma ve elektrik parasının yardım olarak yapılacağı,aylık olarak asgari üzerinden ücret ödeneceği beyan edilmiş ve uzun yıllardır davacı müvekkilimiz bu apartmanda kapıcılık hizmetlerini sürdürmesine rağmen kendisine hiçbir aylık ücret ödenmediği gibi,yıllık izin hakları kullandırılmamış, sigortası yapılmamış,

fazladan kendisine yapılan hizmetlere karşılık olarak hak ettiği ücretleri de alamadığını, müvekkilinin davalıların ... Mah.1314.Cad.(Eski 8.Cad.) No:40 ... adresinde bulunan ...

Tapunun 25683 ada 4 parselde kayıtlı bulunan binanın 10 numaralı kapıcı dairesinde asgari ücretle hizmet aktine bağlı olarak 10.08.1999 tarihinde başlamış dava tarihi olan 09.04.2015 tarihine kadar ve halen devam eden hizmeti SGK’ya bildirilmediğinden bu dönem çalışmasının hizmet aktine bağlı asgari ücretle 10.08.1999-08.04.2015 ve halen devam ettiğinin ve bu hizmetinin sigortalı sayılması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... ve Nazif Dirikoç vekilleri, müvekkilinin dava konusu binada ikamet etmediğinden, kendisine ait 8 numaralı bağımsız bölümde bulunan kiracısı dışında, kat maliklerini ve halen bu binada kiracı olarak ikamet eden veya işyeri bulunan şahısları tanımamaktadığını, apartman yöneticiliği ve apartmanın bağlı bulunduğu mahalle muhtarlığına müzekkere yazılarak kayıtların celbini ve bildirilen kişilerden Mahkemece tespit edilecek bir kısım apartman sakininin tanık olarak dinlenmesini, açıklanan nedenlerle, yasal dayanağı bulunmayan davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili, ..., apartmanda kapıcı olarak çalışmamakta olup işçi-işveren ilişkisi hiçbir zaman kurulmamış, tesisat, fayans ve boya badana işleriyle uğraşan Adem Küçüksarıyıldızdan, kendisinin de belirttiği üzere sadece hizmet alınmakta olup vermiş olduğu hizmetler karşılığında kendisine hak etmiş olduğu ücret ödenmediğini, ..., Bağkurlu olarak çalışmaktadığını, apartmanın kapıcısı olmadığından apartmanın çalışanı olmadığını, bu kapsamda çalışanımız olmayan bir kişiye sigorta yaptırılması mümkün olmadığını, Çelebi Apartmanının kapıcısı olmadığını,

dolayısıyla kendisine aylık ücret ödenmemiş yıllık izin hakkı doğmamış sigortası yaptırılmadığını, Adem Küçüksarıyıldızdan sadece tesisat, boya badana ve bahçe işlerine ilişkin olarak zaman zaman hizmet alınmakta olup bu hizmeti karşılığı hak ettiği ücretler kendisine ödendiğini, bu kapsamda hiçbir zaman bir çalışan olmadığından dolayı kendisine bir ücret ödenmediğini, herhangi bir ücret taahhüdünde de bulunulmadığını, kaldı ki bir işçinin 16 yıldır ücret almadan sigortasının olmadığını fark etmeden yaşaması hayatın olağan akışına aykırı olup bu iddia abestle iştigal olduğunu,

fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak koşuluyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı şirket Mader Mad.Ltd.Şti.vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ..., kendisi Bağkurlu olarak tesisat ve boya badana işleriyle uğraştığını, ayrıca ..., kendisini yöneticisi olarak tanıtmakta olup apartman defteri ve ilgili belgeler de kendisinde olduğunu, bu kapsamda ...’ın iddialarının hiçbir dayanağı bulunmadığını, ... Çelebi Apartmanında hiçbir ücret ödemeden oturması ve geçimini tesisat işleriyle sağlamasına rağmen gerçekleri kendi lehine çarpıtarak haksız kazanç elde etme çabasıyla görülmekte olan bu davayı açtığını, huzurdaki davanın reddi gerektiğine karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalı Kurum (SGK) vekili cevap dilekçesinde özetle; usul ve yasalara aykırı olan davanın reddine, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalılar ... , ..., ..., ..., ... ve ... vekilleri cevap dilekçesinde özetle; davacı ile davalı kat malikleri arasında hiçbir zaman işçi-işveren ilişkisi kurulmadığını, hiçbir şekilde sözleşme yapılmadığı gibi davacı da hiçbir şekilde ücret vs gibi işçilik alacaklarına hak kazanmadığını, zira davacı geçimini iddia ettiği gibi kapıcılıkla asgari ücret alarak değil gerek apartmandaki kat maliklerinin gerekse dışarıda bulunan esnafların yanında birçok tesisat vs işi yaparak geçimini sağladığını,

kabul anlamına gelmemekle birlikte bir an için davacının apartmanda kapıcı olarak çalıştığının kabulü halinde ise davacının her akşam yarım saat süre içerisinde sadece çöp toplama işi yaptığı ve haftada 1 gün temizlik yaptığı iddiası dikkate alınarak davacının belki zorlama bir yorumla part time (kısmi zamanlı) çalışmasına göre değerlendirme yapılması gerektiğini, bilirkişi aşamasında rapor tanzim edilirken bu hususunda da dikkate alınarak gerekir ise terditli rapor tanzim edilmesini talep edildiğini, davacının haksız ve yersiz davasının reddine karar verilmesini etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine; Davacının davalılara ait Çelebi apartmanı ... mahallesi 1314 cadde no 40 ... adresinde bulunan tescilsiz işyerinde 1999/09 ayında 4 gün, 1999/10 ayında 8 gün, 1999/11-2000/4 ayları arası dönemde 10'ar gün, 2000/5-2000/10 ayları arası dönemde 8'er gün, 2000/11-2001/4 ayları arası dönemde 10'ar gün, 2001/5-2015/3 ayları arası dönemde 8'er gün, 2015/4 ayında 3 gün olmak üzere toplam 1509 gün asgari ücret üzerinden sigortalı olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, fer'i müdahil Kurum, ... ve ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; tanık beyanlarının dikkate alınmadığını, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, rapora itirazlarının mahkemece dikkate alınmadığını, yeniden bilirkişi incelemesi yapılmasını talep ettiklerini, davanın tam kabulü gerektiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kaldırılmasını talep etmiştir.

Fer'i Müdahil kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın açılmasına Kurumun sebebiyet vermediğini, toplanan delillerin hüküm kurmaya yeterli olmadığını, davanın sübut bulmadığını, Kurum aleyhine vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini, kararın usul ve yasa hükümlerine aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... ve ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkillerinin dava konusu binada oturmadıklarını bu nedenle davacıyı tanımadıklarını, davacının hiçbir aylık ödenmeden 16 yıl çalışmış olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davacının çalışma olgusunun Yargıtay içtihatları doğrultusunda araştırılması gerektiğini, çalışma olgusunun devamlılık gösterip göstermediğinin ve başlangıç ve bitiş tarihlerinin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde tespit edilmesi gerektiğini kararın usul ve yasa hükümlerine aykırı olduğunu belirterek kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, tanık beyanlarının mesnetsiz olduğunu, hükme esas alınamayacağını, davacının haksız kazanç elde etmeye çalıştığını, davanın reddi gerektiğini, kararın usul ve yasa hükümlerine aykırı olduğunu belirterek kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının apartman çalışanı olmadığını, kendisinin boya ve tesisat işi ile uğraştığını ve Bağ-Kurlu olduğunu, aynı zamana binanın yöneticisi olduğunu, davacının hem kapıcı hem yönetici olmasının mümkün olmadığını, sigortalı olmak için gerekli olan eylemlli çalışma ve bağımlılık unsurlarının hiçbirinin gerçekleşmediğini, kararın yasaya aykırı olduğunu, davanın reddi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Dosyadaki kayıt ve belgelerden, dava konusu edilen dönemde14.11.2008/15.02.2010 tarihleri arasında Ünal Emlak Turizm isimli işyerinde, 18.08.2010-07.09.2010 tarihleri arasında Virman İnşaat isimli işyerinde, 11.11.2010-26.11.2010 tarihleri arasında Venedik inşaat isimli işyerlerinden hizmet bildiriminin bulunduğu anlaşılmaktadır.

Somut olayda; dosyada dinlenen bordro tanığı Sedat Demirel'in alınan beyanlarında davacı ile birlikte çalıştıklarını bildirdiği, davacının çalışmasının kesintisiz olduğu anlaşılmakla davada hak düşürücü sürenin söz konusu olmadığı, tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde Mahkemenin kabulünün yerinde olduğu anlaşılmakla davalılar ve davalı SGK vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, fer'i müdahil Kurum, ... ve ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın kabulü ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... ve ... vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ... vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme Eldeki dava, davacının, davalı işyeri nezdinde 10.08.1999- 09.04.2015 tarihleri arasında geçen hizmet süresinin tespiti istemine ilişkin olup davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Tüm dosya kapsamı incelendiğinde, çalışmanın geçtiği iddia edilen apartmanın giriş katı işyeri ve üstünde olmak üzere 4 katlı ve 10 daireli olduğu, ön cephesinde beton bölüm hariç ortalama 20 metrekare çim ve 2 adet ağaç, cadde sokak kesişimi olan yan cephede beton zemin otopark bulunduğu, apartman karar defterlerine göre 10.09.1999 tarihinden önce kapıcı çalıştırıldığı, yeni kapıcı çalıştırılması yönünde karar alınmadığı anlaşılmakta olup öncelikle davacının hangi tarihte apartmanın kapıcı dairesinde oturduğu ortaya konulmamıştır.

Mahkemece, davacının ikamet kayıtları getirtilmeli, davalılara ait apartmanın bir dönem kömürle merkezi ısıtma sistemi ile ısıtıldığı anlaşılmakla kaloriferleri yakmak için ateşçilik belgesi zorunlu olduğundan davacının ateşçilik belgesi olup olmadığı araştırılmadığından bu durum araştırılmalı, davacının çalıştığı kanaatine varıldıysa hangi hizmeti verdiği, kaç saat çalıştığı hususu komşu kapıcılar da tespit edilip dinlenilerek ve binada kiracı olarak oturanların beyanları alınarak ortaya konulmalı, tüm bu durumlar tespit edildikten sonra gerekirse bilirkişi raporu alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken farazi tespit yapılarak,

bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,