Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7615 K.2023/8540

Taraflar arasındaki İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti istemli davadan dolayı verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı ile davalılar ..., ..., ..., İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, davalıya ait maden ocağında 01.12.1998 tarihinden 31.03.2004 tarihine kadar her yıl 8 ay boyunca (eylül-mayıs) arasında kesintisiz çalıştığını, davalı işyerinin şahıs firması olduğu ve 60 a yakın işçi çalıştırdığını, eylül-mayıs arasında kömür işi yoğun olduğu için işçilerin sabah 05.00-06.00 arasında maden ocağına gidip, öğlen molası vermeden evden getirdikleri yemekleri yediklerini, 19.00-20.00 'ye kadar çalıştıklarını, haftanın 6 günü bu şekilde çalışıp, pazartesi günü tatil yapıldığını, 1998-2004 arasında çalıştığı tüm bu yıllar boyunca hiç yıllık izin kullanmadığını,

resmi bayramlada da çalışmanın devam ettiğini, dini bayramlarda ise 2 gün tatil yaptırılıp, diğer bayram günlerinde ise çalışma yapıldığını, emeklilik için müracaat ettiğinde günlerinin yatırılmadığını öğrendiğini, bu yüzden emeklilik işlemlerinin geçiktiğini, bu sebeple davacının 01.12.1998 tarihinden 31.03.2004 tarihine kadar davalı maden ocağında 1440 gün çalışmasına karşın SSK kaydında sadece 120 gün gözüken sigortalılık günlerinin tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın haksız ve dayanaksız olduğunu, ... isimli bir işyeri bulunmadığını, hak düşürücü süre yönünden davanın reddini talep ettiğini, sigortalılık süresinin eksik olarak gösterildiğinin dayanaksız olduğunu, SSK da hizmet bildirim cetvellerinde gerçek anlamda çalıştığı günlerin gösterildiğini, madencilik sektöründe çalışmaların mevsimlik-sezonluk olduğunu, davacının ton başı hemde sezonluk çalıştığını, sezonluk çalışmalarında da ayda 30 gün kesintisiz çalışmadığını çalışmasının da mümkün olmadığını, sezon başlangıcı da Kasım ve Mart ayları arasında olduğunu, bu sebeple açılan davanın zamanaşı ve hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ..., Sema, ... vekili özetle, davacının sigortalılık süresinin eksik olarak gösterildiği iddiasının dayanaksız olduğunu, SK da hizmet bildirim cetvellerinde gerçek anlamda çalıştığı günlerin gösterildiğini, madencilik sektöründe çalışmaların mevsimlik-sezonluk olduğunu, davacının ton başı hemde sezonluk çalıştığını, sezonluk çalışmalarında da ayda 30 gün kesintisiz çalışmadığını çalışmasının da mümkün olmadığını, sezon başlangıcı da Kasım ve Mart ayları arasında olduğunu, bu sebeple açılan davanın zamanaşımı ve hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Fer'i Müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle, hizmet tespiti davalarının kamu düzenini ilgilendiren nitelikte olduğundan davacının çalışmalarının kesintisiz, devamlı, gerçek ve eylemli olup olmadığının belgelerle ispatlanmasının gerektiğinin, kurum kayıtlarında yer alanların ve davacının sigortalılık sürelerine eklenenlerin dışında davacı adına yapılmış hizmet bildirimi veya bordro benzeri bir evrağın olmadığını, davacının kurum kayıtlarının aksini ispat etmeye muktedir belge sunulmadığının, davanın tanık beyanları ile ispatlanmasının mümkün olmadığını, tanıkların bordro tanığı olması gerektiğini, hak düşürücü süredi açılmamasından dolayı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Özetle. “1-Davanın kısmen kabulü ile. Davacı ...'un, (10.09.1960 doğumlu tarihli Ahmet ve Fevziye oğlu, 42988936114 TC nolu ), 30557 Kurum sicil nolu işveren ... ... ... nezdinde.

01.12.1998-01.09.1999 tarihleri arasında kesintisiz ve kurum taban ücreti karşılığında yeraltı maden işlerinde çalıştığı halde hizmet süresinin 271 gün yerine 60 gün olarak bildirildiği ve böylece davacının bu döneme ilişkin asgari ücret üzerinden 211 günlük hizmetinin eksik bildirildiğinin tespitine, ...'un, 30557 Kurum sicil nolu işveren Erdoğanlar İnş. Tur. San. Tic. Ltd. nezdinde.

05.11.2003-31.03.2004 tarihleri arasında kesintisiz ve Kurum taban ücreti karşılığında yeraltı maden işlerinde çalıştığı halde hizmet süresinin 145 gün yerine 60 gün olarak bildirildiği ve böylece davacının bu döneme ilişkin asgari ücret üzerinden 85 günlük hizmetinin eksik bildirildiğinin tespitine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine,”dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraflar ve fer'i müdahil Kurum vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. “...Hizmet tespitine ilişkin olan iş bu dava, davada taraf gösterilmediği halde hakkında hüküm tesis edilen Erdoğanlar İnşaat Turizm San. Tic. Ltd. Şti.’nin de hak alanını ilgilendirdiğinden, 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124 üncü maddesinde “…maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir.

Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir…” hükmü uyarınca, anılan şirkete usulüne uygun şekilde husumet yöneltilmeli, göstereceği bütün deliller toplandıktan sonra, tüm deliller birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır.” gerekçesi ile ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla özetle. Davanın kısmen kabulü ile. 1-Davacı ...'un 30557 Kurum sicil nolu davalı işveren ... ... ... nezdinde.

01.12.1998-01.09.1999 tarihleri arasında kesintisiz ve Kurum taban ücreti karşılığında yeraltı maden işlerinde çalıştığı halde hizmet süresinin 271 gün yerine 60 gün olarak bildirildiği ve böylece davacının bu döneme ilişkin asgari ücret üzerinden 211 günlük hizmetinin eksik bildirildiğinin tespitine, 2-Davacı ...'un, 30557 Kurum sicil no'lu davalı işveren Erdoğanlar İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd, Şti. nezdinde.

05.11.2003-31.03.2004 tarihleri arasında kesintisiz ve Kurum taban ücreti karşılığında yeraltı maden işlerinde çalıştığı halde hizmet süresinin 145 gün yerine 60 gün olarak bildirildiği ve böylece davacının bu döneme ilişkin asgari ücret üzerinden 85 günlük hizmetinin eksik bildirildiğinin tespitine, fazlaya İlişkin taleplerin reddine, dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ile davalılar ..., ..., ..., Erdoğanlar İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Erdoğanlar İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili dilekçesinde özetle; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalılar ..., ... ve ... vekili hükmün bozulmasını istemiştir.

3.Feri müdahil Kurum vekili dilekçesinde özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir.

4.Davacı vekili dilekçesinde özetle; kararın bozulmasını istemiştir

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

Eldeki dava dosyası incelendiğinde mahkemece yanılgılı değerlendirme ve eksik araştırma ile hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Öncelikle talebe konu dönemdeki işverenlik sıfatının yeterli bir şekilde araştırılmadığı, dinlenen tanıkların hangi dönemde davacı ile çalıştıklarının hizmet döküm cetvelleri getirtilip karşılaştırıldıktan sonra belirlenmediği, davalı kişi/kişiler ve şirketin farklı dönemlerde faal ve kapsamda oldukları hususunun gözetilmediği, hak düşürücü süreye dair değerlendirmenin hangi tarihlere ve hangi kıstaslara göre yapıldığının yeteri kadar açıklanmadığı,

fer'i müdahil Kurum nezdinde “30557” sicilli iş yerinin hangi işverene ait olduğunun irdelenmediği ve nihayetinde alınan tanık ifadeleri arasındaki çelişkilerin giderilmediği ve davacının hangi adreste hangi işveren nezdinde çalıştığının gerekçeleri ile ortaya koyulmadığı görülmektedir.

Bu sebeple öncelikle yeterli sayıda bordrolu tanık beyanı alınmalı ve daha önce dinlenen tanık beyanları arasındaki çelişkiler giderilmeli, sonrasında ise yukarıda belirtilen tüm eksik hususlar değerlendirilip, açığa kavuşturulduktan sonra hüküm tesis edilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,