Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7648 K.2023/12518

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali, borçlu olmadığının tespiti ve itirazın iptali davasından yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacılar (birleşen davalılar) vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkilleri ... eşi ile ... ve ...'ın babaları 29.03.2012 tarihinde vefat eden ...'ın ...

Davet Organizasyon Toptan Gıda ve Tekstil firmasına girip çalıştığını, davalı kurumun 9.776.741 / 2013 sayılı yazısı ile 03.06.2013 tarihinde doğan borç için borç bildirim kağıdı gönderdiğini, müteveffa ... adına yersiz ödeme sebebiyle 84.014,69 TL anapara ve 19.355,73 TL faiz olmak üzere toplamda 103.370,42 TL borç bildiriminde bulunulduğunu, davalı Kurumun ödenmeyen maaşların gerekçesi olarak ...

Davet Organizasyon Toptan Gıda ve Tekstil firmasının sahte bir firma olduğunu iddia ettiğini, öne sürülen iddianın asılsız olduğunu belirterek, dava konusu borç bildirim belgesinin iptalini, müvekkillerinin davalı kuruma borçlu olmadığının tespitini, muris ... kurum nezdinde iptal edilen çalışmasının tespitini ve ödenmemiş maaşlarının yasal faizi ile eşi ... iadesi ile maaşların ödenmesinin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

2.Birleşen davada davacı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle; ..., 01.01.2010 tarihinden sonraki hizmetlerinin iptal edilmiş olduğunu, bu nedenle yersiz olarak aldığı tespit edilen sağlık yardımlarına ait hesaplama yapıldığını, yersiz tedavi nedeniyle davalıya haksız yere yapılan tedavi giderlerinin tazmini için Burdur İcra Müdürlüğünün 2013/6510 E numaralı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalı borçluların takibe itiraz etmesi nedeniyle takibin durduğunu, itirazlarının iptaline, takibin devamına. alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı birleşen davada davacı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı defi ve ilk itirazlarında bulunduğunu, davanın yersiz olduğunu beyanla, reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı-birleşen davada davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı ve diğer sundukları esasa ilişkin nedenlerle davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; I- Asıl davanın reddine, II-Birleşen davanın kısmen kabulüne, Burdur İcra Dairesinin 2013/6510 sayılı dosyasına yönelik itirazın 83.092,75 TL asıl, 21.243,64 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 104.336,39 TL'lik kısmına yönelik itirazın iptaline, takibin bu tutar üzerinden devamına, fazlaya ilişkin tutara yönelik talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri 1. Davacılar/birleşen davada davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın kaldırılmasına ve talep doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı-birleşen davada davalıların 83.415,62 TL asıl borçtan sorumlu tutulmalarına, en az %20 icra inkar tazminatına mahkum edilmeleri gerektiği gerekçelerle kararın kaldırılmasına ve talep doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar/birleşen davada davalılar vekili, temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı/birleşen davada davacı Kurum vekili, temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl davada Kurum işleminin iptali, borçlu olmadığının tespiti, birleşen davada itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın Yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

3. Değerlendirme Eldeki davada, Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme, hüküm kurmaya elverişli değildir.

Dava dışı şirket adına tescilli işyerlerine ait bordrolar, işyeri sicil dosyası, müfettiş raporları getirtilerek bordrolu çalışanlar belirlenerek tanık sıfatıyla dinlenmeli, davacının çalışmalarının geçtiği iddia edilen işyerlerine komşu işyerleri sahipleri ile çalışanları Sosyal Güvenlik Kurumu, Vergi Dairesi, Emniyet, Belediye, Ticaret Odası aracılığıyla tespit edilerek bu kişilerin bilgi ve görgülerine başvurulmalı, dinlenen tanıkların hizmet cetvelleri celp edilmeli, tanık beyanları arasında çelişki bulunması halinde giderilmeli, böylece uyuşmazlık konusu husus hiçbir kuşku ve duraksamaya yer verilmeyecek biçimde çözümlenip hasıl olacak sonuca göre tahsis şartları irdelenerek varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,