Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7727 K.2023/7772

Taraflar arasındaki 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinde yer alan teşvik indiriminden faydalandırılmak için verilen belgelerin kurumca işleme alınması gerektiğinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

Kararın davalı Sosyal Güvenlik Kurumu vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf başvurunun esastan reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Sosyal Güvenlik kurumu vekili ile diğer davalı Maliye ve Hazine Bakanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle.

13.02.2011 tarihinde resmi gazetede yayınlanıp 01.03.2011 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 6111 sayılı Kanun'un 74 üncü maddesi ile 4447 sayılı işsizlik sigortası kanununa geçici 10 uncu madde eklendiği, dava dilekçesinde belirtilen dönemlere ait 5510 sayılı Kanun'un türünde sürekli verilmiş bildirgeler için iptal, aynı dönemler için 6111 sayılı Kanun türü seçilerek düzenlenmiş ek aylık prim hizmet belgelerinin işleme alınmasını talep ettiğini, yani müvekkili şirketin geriye dönük prim teşvikinden yararlanmak için talepte bulunduğunu,

davalı kurumun 18.03.2015 tarih ve 2015/10 sayılı genelgeye göre sigorta prim teşviklerinden geriye yönelik yararlanma talepleri olmadığından dolayı işleme alınmadığının bildirildiğini, müvekkili şirketin sadece 5510 sayılı Kanun'un 81/1 (I) bendinde yer alan teşvikten faydalanacağını, aynı dönem bakımından sigorta işleri yönetmeliği 103/4.f.

Hükmü uyarınca hatalı şekilde seçmiş olduğu 5510 sayılı Kanun'un 81/1 bendindeki teşvik uygulamasında yararlanma hakkının bulunduğunu, bu nedenle kurumun red işleminin iptali ile müvekkilinin başvurusunun hukuka uygun olduğunun kabulü gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...5510 sayılı Kanun'daki teşvik primi işverenin ödeyeceği primin %5'i hazinece karşılanırken 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinde işverenin ödeyeceği primin tamamı işsizlik sigortası fonundan karşılanmaktadır. Dolayısıyla 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinde düzenlenen prim teşviki işveren lehine düzenlenmiş bulunmaktadır.

Davacı şirket daha önce 5510 sayılı Kanun'daki prim teşvikinden yararlandıktan sora daha lehine olan 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinde düzenlenen prim teşvikinden yararlandırılmak için dilekçe ile kuruma başvurmuştur.

Davalı kurum cevabi yazı ile genel müdürlük tarafından 18.03.2015 tarihinde 2015/10 sayılı genelgenin yayınlandığını, bu genelgeye göre herhangi bir sigorta primi teşvikinden yararlandıktan sonra geriye yönelik başka bir sigorta primi teşvikinden yararlanma talepleri hakkında yapılacak işlemler başlıklı bölümünde "sigortalının aynı ayda birden fazla sigorta primi teşviki kapsamına girmesi konusunda işverenlerin bu sigortalıyı cari aya ilişkin aylık prim ve hizmet belgesinin düzenlendiği tarihte tercih ettikleri herhangi bir sigorta primi teşviki kapsamında ilgili konun numarasını seçmek suretiyle yasal süresi içerisinde kuruma

bildirmelerinin mümkün bulunmadığını, sigorta primi teşvikinin değiştirmesi yönündeki talebinin mümkün olmadığını" belirterek davacı şirketin talebini reddetmiştir.

Herşeyden önce genelgelerin yasaya aykırı olmaması gerekmektedir. Bir işverenin prim teşvikinden yararlandıktan sonra başka bir prim teşvikinden yararlanamayacağına ilişkin yasal bir engel bulunmamaktadır. Dolayısıyla yasada bulunmayan bu hususun genelge ile düzenlenmesi mümkün değildir. Dolayısıyla davalı kurumun 2015/10 sayılı genelgesi 5510 sayılı Kanun'a ve 4447 sayılı Kanun'a aykırı bulunmaktadır.

Her ne kadar davacı şirket 5510 sayılı Kanun'un 81/1 maddesinde düzenlenen %5'lik prim teşvikinden yararlanmış ise de aynı dönemde ve aynı tarihte yürürlükte bulunan ve daha lehine olan 4447 sayılı Kanun'unn geçici 10 uncu maddesinden yararlanma hakkı bulunmaktadır. İşverenin bu durumu sonradan öğrenip geçmişe yönelik talepte bulunmasında yasal bir engel yoktur.

Dolayısıyla 5510 sayılı Kanun'dan yararlandığı prim teşviki iptal ettirerek 4447 sayılı Kanun'da düzenlenen ve daha lehine olan teşvikten yararlanması yasaya uygun bulunmaktadır. Davacı iş verenin dilekçe ile kurum başvurduğu dosyada kurum kayıtlarının bulunduğu davacının sigorta prim belgelerini süresi içinde kuruma verdiği anlaşıldığından davacının sunduğu emsal mahkeme kararları, Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 2017/353 Esas sayılı onama kararı ...

Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesinin kararları kuvvetli delil kabul edildiğinden dolayısıyla kurumun red işlemi hukuka aykırı bulunmaktadır.

BAM 34. Hukuk Dairesi'nin kararları, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı da birlikte değerlendirilerek açılan davanın kabulüne, davacının 27.06.2016 tarihli başvurusunun reddine ilişkin kurum işleminin İptali ile (04.07.2016 tarih ve 376571 numaralı) davacının dilekçesinin işleme alınması gerektiğinin Tespitine, (Prim teşvikinden yararlanmak için Avcılar SGM'ye verilen dilekçe 2013/2-3-5-6-7-8-9-10-11-12, 2014/1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12, 2015/7-8-9-10-11-12, 2016/1-2-3-4 yılı ve aylarına ilişkin prim teşvikinden faydalanmak için kuruma verilen dilekçe) karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili, davacı hakkında yasa ve genelgeler gereğince işlem yapılıp davacıya uygun şekilde tebliğ edildiğini, kurum işlemlerinde herhangi bir hukuka aykırılık olmadığını, 2015/10 sayılı genelge hakkında açılan iptal davasının red ile sonuçlandığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine dair karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Somut olayda; davacı şirket vekilinin 27.06.2016 tarih ve 9115876 sayılı dilekçesi ile Kurumun 1021090.34 sicil numarasında kayıtlı işyerinde çalışan sigortalılar ile ilgili olarak Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde (APHB) adı geçen sigortalıların 6111 sayılı teşvikten yararlanması gerektiği halde bildirimlerinin sehven 5510 sayılı Kanun kapsamında yapıldığını belirterek;

bu nedenlerle dilekçede yazılı aylar bakımından 5510 sayılı Kanun kapsamında yapılan bildirimlerin iptali ile 6111 sayılı Kanun ile eklenen 4447 sayılı Kanun'un Geçici 10 uncu maddesinde düzenlenen prim teşviğinden yararlanmaya yönelik aylık prim ve hizmet belgelerinin işleme konulmasını talep ettiği. Kurumun (Avcılar SGM) 04.07.2016 gün ...3765571 sayılı kararı ile yararlanmasının mümkün olmadığının (red) bildirdiği anlaşılmaktadır.

Davacının 5510 Kanun numarası seçerek prim teşviğinden yararlandığı ve süresi içerisinde aylık prim ve hizmet belgesini verdiği noktasında taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmadığı. Geçici madde 10'da prim teşviğinden yararlanmak isteyen işverenlerin "çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak.

5510 sayılı Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerini yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna vermesi" koşulu bulunmakta olup teşvik yanlış seçilmiş olsa dahi aylık prim ve hizmet belgelerini yasal süresi içerisinde Kuruma gönderen işverenlerin, prim teşvik maddesini yanlış seçtikleri gerekçesiyle 4447 sayılı Kanun'un Geçici Madde 10/5 fıkrası kapsamında bildirgeyi vermiş sayılmayacakları iddiasının hukuki dayanaktan yoksun olduğu;

davanın "teşvikten yararlanmaya yönelik dilekçenin işleme alınmamasına dair Kurum işleminin iptali" istemine ilişkin olması ve kararın da bu kapsamda verilmesi nedeniyle 6111 sayılı Kanun ile 4447 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 10 uncu maddesindeki işçi ve işveren yönünden sigorta prim teşvikinden yararlanma koşullarının infaz aşamasında Kurum tarafından dikkate alınabileceği (Yargıtay 21.Hukuk Dairesinin 08.02.2018 gün ve 2018/552 E. 2018/933 K. sayılı emsal kararı) kanaatine varılmakla;

istinaf kanun yoluna başvuran taraf ve HMK'nın 355'inci maddesine göre istinaf sebepleri dikkate alınarak yapılan istinaf incelemesine göre, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 bendi uyarınca oy birliğiyle esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili ile Maliye Bakanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili, davacı hakkında kurumca yapılan işlemlerin yerinde ve gerekli olduğunu aksi halde teşvik hükümlerinin anlamsız olacağını, şartlarını taşımadığı belirgin olan davacı hakkında kurumca yapılan işleme karşı açılan bu davanın reddi gerektiğini belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinde yer alan teşvik indiriminden faydalandırılmak için verilen belgelerin kurumca işleme alınması gerekip gerekmediğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri aynı zamandda 331 inci maddesi ile birlikte, 4447 sayılı Sosyal Sigortaları ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçici 10 uncu maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Dava açıldıktan sonra meydana gelen bir olay nedeniyle dava konusunun ortadan kalkması; eş söyleyişle tarafların, davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmaması halinde, bu olayın hükümde göz önüne alınması ve Mahkemenin, davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir. Dava tüm tarafları bakımından konusuz kalmadıkça inceleme yapılması ve uyuşmazlığın sonuçlandırılması gerekir.

2.Eldeki davada, mahkemece uyulan bozma ilamı sonrasında davacı şirketin davalı Kurumdan ek 17 nci maddenin ikinci fıkrası kapsamında başvurusunun varlığı sorulmuş ve davalı Kurumun cevabi yazısında davacı şirketin ek 17 nci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında 26.05.2018 tarihinde başvuruda bulunduğu ve davacının davaya konu ettiği tüm dönemler bakımından 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinden faydalandırılmaya dair kuruma verdiği belgelerin işleme alındığı hususu ile birlikte davacının 18.04.2019 tarihli mahsuplaşma talebine göre mahsup işlemlerinin de gerçekleştirilmiş olduğunun belirtilmesi karşısında,

davacı şirketin açtığı bu dava ile 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesi hükümlerinden faydalandırılmaya yönelik olarak kuruma verilen belgelerin işleme alınmasını talep ettiğine göre, dava konusu istem bakımından davanın konusuz kalıp kalmadığı hususunun değerlendirilmesi ile sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,