Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7740 K.2023/8341

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, kısmen karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili kurumun sigortalısı ...'ün 26.07.2012 tarihinde geçirdiği trafik iş kazası nedeniyle vefat ettiğini, bu vefat sonrasında hak sahiplerine 262.247,49 TL peşin değerli gelir bağlandığını ve 363,00 TL cenaze yardımı yapıldığını, toplam Kurum zararının 262.610,49 TL olduğunu, 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesinin 4 üncü fıkrasına göre Kurum zararına istinaden kusur ve miktar yönünden fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 78.674,24 TL'nin 22.02.2013 onay tarihinden, (psdli gelirin gelir bağlama kararının onay tarihi- sadece psd kalemi için) işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen (sigorta şirketi açısından poliçe limiti dahilinde) tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkeme dosyası ile birleşen ...

6.İş Mahkemesi'nin 23.09.2022 tarihli, 2021/460 Esas, 2022/281 Karar sayılı dosyasında verilen dava dilekçesinde özetle, davacı kurumlarınca trafik iş kazası sonucu vefat eden sigortalının hak sahibi eşi ...'e 409.658,30 TL ilk peşin sermaye değerli gelir (ölüm geliri/maaşı) bağlandığını, durum değişikliğinin olduğu 01/02/2013 tarihine kadar da 7.180,00 TL fiili gelir ödemesi yapıldığını, ayrıca hak sahibi ...'e 363,00 TL cenaze yardımı yapıldığını, kaza nedeniyle oluşan zararın davalıdan tahsili amacıyla ...

13. İş Mahkemesi'nin 2020/311 (2013/265 E.) sayılı dosya üzerinden açmış oldukları ilk rücu davasında ilk peşin sermaye değerli gelir yönünden 78.674,24 TL'nin rücuan tahsili talep edildiğini rücuya esas İlk Peşin Sermaye Değerinin 391.576,24 TL olduğunun hesaplandığını, 391.576,24 TL İlk Peşin Sermaye Değerinden doğan Kurum zararının yarısı olan 195.788,12TL tutarının 3.kişi olan davalıdan tahsil edileceğini belirtildiğini, davacı Kurumlarının 195.788,12 TL olarak hesaplanan İlk Peşin Sermaye Değerli Gelir (ölüm aylığı )den doğan alacağı,

ilk rücu davasında hüküm altına alınan 78.674,24 TL'den düşüldüğünde davacı kurumlarının bakiye 117.113,88TL İPSD alacağı bulunduğunu, ayrıca ilk rücu davası ile de talep edilmeyen 363,00TL cenaze yardımı alacağı mevcut olduğunu, fazlaya ilişkin saklı tuttukları ve ilk rücu davası olan ...

13. İş Mahkemesi'nin 20.10.2021 tarih ve 2020/311 Esas 2020/204 Karar sayılı kararı ile taleple bağlılık ilkesi gereğince hüküm altına alınmayan bakiye 117.113,88 TL peşin sermaye değerli gelir alacağı ile ilk rücu davası ile talep edilmeyen 363,00 TL cenaze giderine ilişkin kurum zararının davalıdan tahsili için iş bu ek davanın açıldığını, ilk rücu davası olan ...

13. İş Mahkemesi'nin 20.10.2021 tarih ve 2020/311 Esas 2020/204 Karar sayılı kararı ile taleple bağlılık ilkesi gereğince hüküm altına alınmayan 117.113,88 TL peşin sermaye değerli gelirin 22.02.2013 gelir bağlama onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi, 363,00 TL cenaze masrafının ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu olayın müvekkili yönünden iş kazası olmadığını, haksız fiil niteliğinde olduğunu, 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesinin 4 üncü fıkrasının bu davada uygulanamayacağını, davaya konu kazada kasıt olmadığını, bu nedenle rücu şartlarının oluşmadığını, sigortalının hak sahibi ...'e 163.143,00 TL ödeme yapıldığını, sigorta poliçesindeki 225.000,00 TL'lik limitin 163.143,00 TL'sinin ...'e ödenmiş olması karşısında, müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun limitten kalan 61.857,00 TL'lik kısımla sınırlı olabileceğini, ayrıca bir kısım hak sahibi tarafından açılmış ...

7. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2012/816 Esas sayılı dosyasında tazminat davası olduğunu, ayrıca müvekkili şirketin tahsisin onay tarihinden itibaren faizden sorumlu tutulamayacağını, sigorta genel şartları gereğince faizin işleyeceği tarihin başvuru tarihinden 8 gün sonrasına göre belirlenmesi gerektiğini, ayrıca sigorta şirketinin poliçe limitiyle sınırlı olarak yargılama gideri ve masrafından sorumlu tutulabileceğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 05.03.2015 tarihli ve 2013/265 Esas, 2015/151 Karar sayılı kararıyla; "Davanın kabulü ile; 78.674,24 ¨ ilk peşin değerli gelirin 22/02/2013 onay tarihinden, 108,90 ¨ cenaze giderinin ödeme tarihinden itibaren (davalı ... açısından poliçe limiti ile sınırlı ve dava tarihinden itibaren) işletilecek yasal faizleri ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmasına," karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı Aviva Sigorta A.Ş. vekilleri ve ... tarafından davacı ve davalı Aviva Sigorta A.Ş. vekilleri ve ... tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 08.06.2017 tarihli ve 2015/13893 Esas, 2017/4924 Karar sayılı Bozma ilamında; "... Davacı Kurum dava dilekçesinde; davacı Kurum tarafından ölen sigortalının yakınlarına bağlanan peşin sermaye değerli gelir ve ödenen cenaze yardımı olmak üzere toplam Kurum zararının 262.610,49 TL olduğunu belirtmiş, 78.674.24 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmuştur.

Davacı vekili, 04.10.2013 tarihli cevaba cevap dilekçesinde ise cenaze yardımını eklemek suretiyle talebimizi genişletip değiştiriyoruz demek suretiyle talebini 78.783,14 TL'ye çıkarmıştır.

Davacı vekili bilirkişi raporundan sonra bu kez bilirkişi raporuna beyan dilekçesi olan 14.11.2014 tarihli dilekçesinde, PSD için 78.674,24 TL, cenaze yardımı için 108.90 TL olmak üzere, 78.783,14 TL'nin davalıdan tahsilini talep etmiş açıkça talebi ıslah ettiklerini belirtmemiş usulüne uygun ıslah dilkeçesi düzenleyip vermemiştir.

Hal böyle olunca 6100 sayılı HMK'nın 26 ncı maddesinde düzenleme bulan taleple bağlılık ilkesi, 141 inci maddesinde düzenlenen ve cevaba cevap dilekçesi ile yapılabilecek işlemler ve 177 ve devamında düzenlenen ıslah hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davacı vekilinin cevaba cevap dilekçesi ile talep miktarını artıramayacağı ve 14.11.2014 tarihli dilekçesinin de ıslah niteliğini taşımadığı ve duruşmada da vekilin ıslah talebinde bulunmadığı gözetildiğinde talepten fazlasına hükmedilmesi bozma nedenidir.

Kabule göre de; dosya kapsamında, Kurum tarafından gönderilen tabloda gelirin peşin değeri 262.247,49 TL olarak belirtilmiştir. Yukarıda anılan 5510 sayılı Kanun'un 21/4 maddesi gereğince 3 üncü kişinin sorumluluğu ilk peşin değerin yarısı ile sınırlı olacağından ve bu miktara kusur oranı uygulanacağından, Kurumdan sorulmak suretiyle ilk peşin değer belirlenip sonuca göre karar verilmelidir.

Davalı ... ödeme iddiasında bulunmuştur. Mahkemece bu iddia yöntemince araştırılmadan hüküm tesis edilmiştir. Davalı ... tarafından hak sahiplerine yapılan ödemenin kime yapıldığı, tarih ve miktarı dayanağı belgeler de getirtilerek, yöntemince araştırıldıktan sonra hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir." gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemece bozmaya uyularak verilen 03.07.2018 tarihli ve 2017/459 Esas, 2018/428 Karar sayılı kararıyla. "Davacının davasının kısmen kabulüne kısmen reddine, Davacı SGK tarafından sigortalıya ödenen 78.674,24 TL peşin sermaye değerli gelirin onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

(davalı ... yönünden poliçe limiti gözetilerek 36.857,00 TL'den sorumlu olduğu ve dava tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerektiği hususu gözetilerek) Davacının cenaze gideri ve davalı ... yönünden bu davada konu ettiği fazlaya ilişkin taleplerin reddine, Davacının diğer davalı yönünden fazlaya ilişkin taleplerinin saklı tutulmasına," karar verilmiş, karara karşı davacı ile davalılar Unico Sigorta A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 13.12.2018 tarihli ve 2018/6031 Esas, 2018/10587 Karar sayılı bozma ilamında; "... davacı vekilinin cevaba cevap dilekçesi ile talep miktarını artıramayacağı ve 14.11.2014 tarihli dilekçesinin de ıslah niteliğini taşımadığı ve duruşmada da vekilin ıslah talebinde bulunmadığı gözetildiğinde cenaze gideri yönünden açılmış bir dava bulunmadığı gözetilerek karar verilmesine yer olmadığı şeklinde karar verilmesi gerekirken açılmamış bir dava hakkında davanın reddine şeklinde esasa ilişkin karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Kabule göre de; dosya kapsamında, Kurum tarafından gönderilen tabloda gelirin peşin değeri 262.247,49 TL olarak belirtildiği bozma ilamından sonra ise ilk peşin değerli gelirin 409.658,30 TL olarak bildirildiği, mahkemce bu çelişki Kurumdan sorularak giderilmediği, yukarıda anılan 5510 sayılı Kanun'un 21/4 maddesi gereğince 3. kişinin sorumluluğu ilk peşin değerin yarısı ile sınırlı olacağından ve bu miktara kusur oranı uygulanacağından, Kurumdan sorulmak suretiyle ilk peşin değerler arasındaki çelişki giderilip belirlendikten sonra sonuca göre karar verilmelidir.

Davalı ... ödeme iddiasında bulunmuştur. Mahkemece bu iddia yöntemince araştırılmadan hasar dosyasında yapılan ödemenin mahsubu ile hüküm tesis edilmiştir. Davalı ... tarafından hak sahiplerine tazminat dosyasında ödeme yapıldığı iddai edildiğinden, tazminat dosyasında yapılan ödemenin kime yapıldığı, tarih ve miktarı dayanağı belgeler de getirtilerek, yöntemince araştırıldıktan sonra hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi, hasar dosyasında maddi zarara ilişkin yapılan ödemenin mahsup edilemeyeceği gözetilerek karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma, inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir." gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

C.Üçüncü Bozma Kararı 1-1. Mahkemece bozmaya uyularak verilen 23.05.2022 tarihli ve 2022/889 Esas, 2022/7610 Karar sayılı kararıyla; "Sigorta şirketi tarafından cismani zarar nedeniyle 163.142 TL ve 97.000 TL lik ödemelerle poliçe limitini dolduracak şekilde yapıldığı hususu dikkate alınması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozma nedenidir." gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararıyla; "... davalı ... tarafından poliçe limitini dolduracak şekilde ödeme yapıldığı anlaşıldığından dava sigorta şirketinin poliçe kapsamında sorumluluğuna gidilemeyeceğinin anlaşıldığı, asıl dava yönünden, dava dilekçesinde sadece ilk peşin sermaye değerli gelir talebinde bulunulduğu, cenaze giderine ilişkin herhangi bir talebin olmadığı, cenaze giderine yönelik açılmış bir dava bulunmadığından asıl dava hakkında kısmen kabulüne, kısmen reddine ve kısmen karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği,

davalı ... yönünden, davacı Kurumun davalı ... şirketinin hak sahiplerine zorunlu mali mesuliyet sigortasından kaynaklı yaptığı ödemeden haberinin olmaması sebebiyle, sigorta şirketi yönünden dava açılmasında herhangi bir kusuru bulunmayan davacı Kurum aleyhine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmemiş,birleşen dosyada ise bakiye ilk peşin sermaye değerli gelir ile cenaze giderinin davalı ...'ten istenildiği, dosya kapsamında söz konusu trafik iş kazası nedeniyle 363,00 TL cenaze gideri yapıldığının anlaşıldığı, Kurumca açılacak olan tazminat ve rücȗ davalarının, on yıllık zamanaşımına tâbi olduğu,

zamanaşımı tarihinin, ödemeler için ödeme tarihinden itibaren, gelirler yönünden gelir onay tarihinden itibaren başlayacağı, asıl ve birleşen davaya konu alacakların zamanaşımına uğramadığı," gerekçesi ile "Açılan asıl davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine kısmen karar verilmesine yer olmadığına, 78.674,24 TL ilk peşin sermaye değerli gelirin gelir onay tarihi olan 22.02.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı ... 'ten tahsili ile davacı kuruma ödenmesine,

Cenaze gideri yönünden açılmış bir dava bulunmadığından bu talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına, Davalı ... yönünden açılan davanın reddine, Mahkememiz dosyası ile birleşen ... 6. İş Mahkemesinin 2021/460 Esas sayılı dosyasında açılan birleşen davanın kabulü ile.

117.113,88 TL ilk peşin sermaye değerli gelirin gelir onay tarihi olan 22.02.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı ... 'ten tahsili ile davacı Kuruma ödenmesine, 363,00 TL cenaze masrafının ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı ...'ten tahsili ile davacı kuruma ödenmesine," karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; sigorta şirketinin sigorta poliçesindeki hangi teminat kalemi için kime ne miktarda ödeme yaptığının, yine faiz ödemesi ve vekalet ücreti ödemesi var ise bunlarında da ayrıca ve açıkça belirtilerek, davalı ... şirketinin poliçe dahilinde kalan sorumlu olduğu miktarın hiçbir tereddüte mahal bırakmadan tespit edilmesi gerektiğinden, eksik inceleme nedeniyle kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 21/4 üncü maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı SGK vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,