Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/780 K.2023/1719

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı asıl dava dilekçesinde; davacının vefat eden babasından dolayı almış olduğu yetim aylığının kesildiğini, davacının eşinden 2009 yılında boşandığını, boşanmadan 4 yıl öncesinde eşinden ayrı yaşadığını, boşanma öncesi kendisinin eşi ile birlikte ...'te yaşadığını, boşanma gerçekleştikten sonra Adana'ya baba evine geldiğini, eşinin ise emekli olduktan sonra Mardin'e babasının evine gittiğini, kendisinin eski eşiyle bir araya gelmediğini, herhangi bir birlikteliğinin olmadığını belirterek kurum işlemi iptali ile davacının kesilen yetim aylığının tekrar bağlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; kurumdan yetim aylığı alan davacının, kurum denetmeni tarafından tanzim edilen 22.02.2017 tarihli ve 2017/İA016 sayılı rapor ile boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının tespit edildiğini, bu nedenle 5434 sayılı Kanun kapsamında aldığı yetim aylıklarının 01.07.2009 tarihinden itibaren kesilerek, kendisine yersiz ödenen aylıklar nedeniyle borç çıkarıldığını, kurumun yapmış olduğu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığını belirterek haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava dışı eşin adresinin kayıtlı olduğu ... A-24 Blok No: 1/24 iç kapı no:8 .../... adresinde ev sahibi olan kamu tanığı ... beyanında davacı ile eşi ...'ın birlikte mutlu bir aile görüntüsü verdiğini, karı koca olarak bildiğini, ifade etmesi,

davacının 24.06.2009-23.07.2014 tarihleri arasında adresinin ... mahallesi .../.. gözükmesine rağmen medula kayıtlarına bakıldığında davacının ikametine yakın yerdeki hastaneye gitmesi gerekirken tedavisinin tamamını ... ilindeki hastane ve tıp merkezlerine gitmiş olması hayatın olağan akışına aykırı olduğu anlaşılmakla davacı ile dava dışı eski eşin 24.06.2009-28.02.2017 tarihleri arasında fiilen birlikte yaşadıkları kanaatiyle kurum işleminin hukuk ve yasaya uygun olduğundan davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; kurum denetmenleri tarafından eksik inceleme üzerine, yerinde denetim yapılmaksızın yetersiz olarak hazırlanmış olan rapor ile ölüm aylığının kesilmesini kabul etmediklerini, bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ortaya konulmasının önem arz ettiğini, Yerel mahkemenin birlikte yaşama olgusunu irdelediği ancak kesin yargıya varmak için yeterli bir inceleme yapmadığını, 22.02.2017 tarihli SGK raporu sadece iki beyan üzerine tanzim edilmiş ve davacının ölüm aylığı kesilerek ve bugüne kadar yapılan ödemelerin iadesi talep edilerek mağduriyetine yol açıldığını,

dosyada tanık olarak olarak dinlenilen kişilerin hepsi tarafların şiddetli geçimsizlik nedeni ile boşandığını ve ...'nin Adana'da yaşadığını beyan etmiş, ...mahalle muhtar ve azaları mahallenin çok büyük olması nedeni ile herkesi tanımalarının mümkün olmadığını ve birlikte yaşayıp yaşamadıklarını bilmediklerini beyan ettiklerini, en önemli hususun tutanak tanıkları ... ve ...'ün mahkemede tanık olarak dinlenilmediğini, Yerel mahkemenin sadece ev sahibi ... ...'in davacı ile eşi ...'ın birlikte mutlu bir aile görüntüsü verdiğini,

karı koca olarak bildiğini beyan ettiği kısmını cımbızla çekerek sonraki beyanlarına itibar etmeyerek gerekçeyi sadece bu tanığın beyanına dayandırarak davayı reddetmesinin hukuk karşısında kabulünün mümkün olmadığını, Yerel mahkeme tarafından verilen karar, sadece tanık ...'ün beyanının mutlu aile tablosu olan kısmı esas alınarak devamındaki beyanları görmezden gelinerek ve medula kayıtlarında müvekkilinin ikametgahının Adana'da olmasına rağmen Antep'teki hastanelere neden gittiği sorgulanarak kanaate dayalı hiçbir delil olmadan oluşturulduğunu, müvekkilinin dava dışı ...

Sincar'ın araştırma yapılan adresindeki evine de defalarca gittiğini, çünkü kavgalı olarak ayrılmadıklarını, düğünlerde, cenazelerde, torunlarının doğumlarında ve özel günlerde hep görüştüklerini, boşanan her insanın birbirine düşman olmasının beklenemeyeceğini, ...'te olduğu süre içinde kocasının evini defalarca temizlemeye gittiğini, müvekkilini Kuruma şikayet eden kişinin müvekkilinin gelini olduğunu, müvekkili ile gelini arasında husumet bulunduğundan gelini müvekkilini mağdur etmek ve canını acıtmak için asılsız ve dayanaksız bir şikayette bulunmuş,

bu şikayet neticesi kurum denetim memurlarınca yetersiz ve eksik inceleme ile rapor tanzim edilmiş ve ölüm aylığının kesildiğini, neticesinde de müvekkilinin yaşamını idame etmekte zor duruma düştüğünü, çocuklarının yardımı ile geçimini sağladığını, ancak bu yaştan sonra çocuklarının eline bakmanın ağrına gittiğini, ayrıca çocuklarının kazançlarının ancak kendi ailelerine yetecek kadar olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece bir kısım kurum yazı cevapları ile özellikle seçmen kayıtları nazara alındığında davacının boşandığı eşiyle birlikte yaşadığına ilişkin kurum denetmen raporunun aksini ispat edemediği gerekçesi davanın reddine karar verilmesinde dosya ve delil durumuna aykırı bir yön saptanmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi nin 1 numaralı alt bendi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı asıl temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; kurum denetmenleri tarafından eksik inceleme üzerine, yerinde denetim yapılmaksızın yetersiz olarak hazırlanmış olan rapor ile ölüm aylığının kesilmesini kabul etmediklerini, bu tür davalarda eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun tüm açıklığıyla ortaya konulmasının önem arz ettiğini, Yerel mahkemenin birlikte yaşama olgusunu irdelediği ancak kesin yargıya varmak için yeterli bir inceleme yapmadığını, 22.02.2017 tarihli SGK raporu sadece iki beyan üzerine tanzim edilmiş ve davacının ölüm aylığı kesilerek ve bugüne kadar yapılan ödemelerin iadesi talep edilerek mağduriyetine yol açıldığını,

dosyada tanık olarak olarak dinlenilen kişilerin hepsi tarafların şiddetli geçimsizlik nedeni ile boşandığını ve ...'nin Adana'da yaşadığını beyan etmiş, ... mahalle muhtar ve azaları mahallenin çok büyük olması nedeni ile herkesi tanımalarının mümkün olmadığını ve birlikte yaşayıp yaşamadıklarını bilmediklerini beyan ettiklerini, en önemli hususun tutanak tanıkları ... ve ...'ün mahkemede tanık olarak dinlenilmediğini, davacının kızının ... ilinde yaşaması ve kendisinin de uzun yıllar Gaziantepe'te yaşmış olması sebebiyle çocuklarının kendisine refakat etmelerinden dolayı ... ilindeki hastanelerde tedavi gördüğünü,

çocuklarının ve torunlarının Gaziantepte olmasından dolayı ...'e gittiğini, kızının yanında kaldığını, bu nedenle de Adana'dan çok ...'te vakit geçirdiğini, ev sahibi ... ...'in davacı ile eşi ...'ın birlikte mutlu bir aile görüntüsü verdiğini, karı koca olarak bildiğini beyan ettiği kısmını cımbızla çekerek sonraki beyanlarına itibar etmemesinin hatalı olduğunu, tanığın beyanları ile fiili birlikteliğin sürekliliğinin ispatlanamadığını, davacının kendi adresinde araştırma yapılmadığını, sadece kızının ve eski eşinin adresinde araştırma yapıldığını,

davacıyı ihbar eden kişinin gelini olduğunu ve bunu kasıtlı olarak kendisini mağdur etmek amacıyla yaptığını beyanla kararın bozulmasını istemiştir.

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, boşandığı eşiyle birlikte yaşamadığını belirterek yetim aylığının kesilmesine ilişkin olarak tesis edilen işlemin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 344 üncü maddesi, 370 ve 371 inci maddeleri ve 5510 sayılı Kanun'un 56 ve 96 ncı maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, özellikle davacı ve eski eşi adına kayıtlı adreslerde yapılan araştırma kapsamında dinlenen kamu tanıklarının beyanları, medula kayıtları ile dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR