Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7876 K.2023/8493

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının, 26.11.1993 tarihinden başlayarak 26 gün süreyle dava dışı Orman ve Su İşleri Bakanlığı ... Bölge Müdürlüğü ...... Başmühendisliği ......

Mühendisliği bünyesinde sigortalı işçi sıfatı ile çalışmasının bulunduğunu, davacının bu çalışması esnasında işveren tarafından sigortasının yapıldığı ve primlerini ödendiğini bildiğini, davacıya aynı dönemde... sicil numaralı sigorta sicil kartı verildiğini, davacının SGK'ya yaptığı başvuru neticesinde 1993 yılına ait bu çalışmasının hizmetinden sayılmadığını öğrendiğini ve emeklilik işlemleri yapılırken hesaba dahil edilmediğini öğrendiğini, akabinde SGK Başkanlığına yaptığı başvuruya gelen cevabi yazıda da 1993 yılındaki çalıştığı döneme ilişkin bordro kaydına rastlanmadığından bahisle hizmetinin tespit edilemediğinin bildirildiğini,

bu durumun davacının maddi kayba uğramasına neden olduğu gibi emeklilik işlemlerinin de gecikmesine sebep olduğunu, SGK'nın bu çalışmaları sigortalılık hizmetlerinden sayabilmesi ve davacının sigorta başlangıç tarihinin 26.11.1993 olarak tespitine, sigorta priminin yatırılmasına, davacının bu hizmetinin diğer hizmetleri ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili açılan işbu davanın haksız ve mesnetsiz olup reddinin gerektiğini, [TCKN] TC nolu ...'a ait şahsi sicil dosyasının ve kayıtların tetkikinde davacının 26.11.1993 tarihinde ilk defa işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiğinin görüldüğü, 26.11.1993 tarihli işe giriş bildirgesine istinaden davacı adına prim yatırılmadığından, dönem bordrosu verilmediğinden dolayı bu giriş sigortalı giriş olarak kabul edilmediğini, davacının 26.11.1993 tarihinde 1 gün süre ile çalıştığı iddiası ile ilgili olarak yazılı bilgi belgesi olmadığından,

Kuruma prim yatırılmadığından ve dönem bordrosu verilmediğinden dolayı davasının reddedilmesi gerektiğini, ayrıca davacının davasının hak düşürücü sürüye uğradığını, davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddedilmesi gerektiğini, dava kısmen veya tamamen kabul edilecek olursa davanın açılmasına müvekkili Kurum sebebiyet vermediğinden davanın reddine talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile -Davacının Orman ve Su İşleri Bakanlığı ... Bölge Müdürlüğü ...... Başmühendisliği ve ...... Başmühendisliği bünyesinde işe giriş tarihinin 26.11.1993 tarihi olduğunun ve tarihte 1 gün süre ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde, davacının iddiasına ilişkin yazılı belgesinin bulunmadığını, Kuruma prim yatırmadığını, davanın hak düşürücü süreye uğradığını, tanık beyanlarının birbiriyle çeliştiğini savunarak mahkeme hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 26.11.1993 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2, 6, 9 , 79 ve 108 inci maddesi hükümleridir.

506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanun'un 79/10 uncu maddesi kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

Sigortalılığın tespitinde, yöntemince düzenlenerek yasal hak düşürücü süre içerisinde Kuruma verilen sigortalı işe giriş bildirgesi, ilgilinin işe alındığını gösteren yazılı delil niteliğinde ise de sigortalılığın kabulü açısından tek başına yeterli kabul edilemez ve bu kapsamda çalışma olgusunun da inandırıcı ve yeterli delillerle ispatlanması gerekmektedir. Bu amaçla; sigortalı işe giriş bildirgesinin Kuruma veriliş tarihi, bildirgedeki kimlik bilgilerinin, varsa imza ve fotoğrafın davacıya ait olup olmadığı, davacıya verilen sigorta sicil numarasının hangi yılın serilerinden olup sonraki dönemde gerçekleşen hizmetlerinde kullanılıp kullanılmadığı saptanmalıdır.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece tarafların sunduğu deliller ile yetinilmeyerek, kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmek suretiyle, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Bu amaçla hizmeti ortaya koyabilecek belgeler, varsa Kurum görevlileri tarafından düzenlenen rapor ve tutanaklar getirtilmeli, yine davalı iş yerinde aynı dönemde bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, gerektiğinde aynı çevrede faaliyet yürüten işverenler ve bunların çalıştırdığı kimseler yeniden Kurum ve Kolluk marifetiyle yöntemince belirlenerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle iddianın somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde kanıtlanıp kanıtlanmadığı değerlendirilmelidir. (HGK 29.06.2005 gün ve 2005/21-409- 413, 23.12.2009 gün ve 2009/10-581-619, 10.02.2010 gün ve 2010/10-72-72, 21.09.2011 gün ve 2011/10-527– 552)

3. Değerlendirme

1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına dava dışı Orman Bakanlığı ... Bölge Müdürlüğü...

Başmüh. isiml... sicil no.lu iş yerinden 26.11.1993 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği, iş yeri tescil bilgilerinde 17.05.1993-14.09.1993 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu, Kurum müfettişince tutulan 06.05.1998 tarihli kayıt inceleme tutanağı ve 07.05.1998 tarih 48 sayılı rapor ve resmi yazıya göre işyerinde yapılan denetimde işyerinin 1993-1994 dönem bordoları ve aylık bildirgelerinin kayıp olduğunun belirlendiği, dinlenen tanıklardan davacının çalıştığı yönünde beyanda bulunan bordo tanığı olarak sadece 93/3 üncü dönemde 5 gün çalışması bulunan ...'in olduğu,

diğer bordro tanıklarının davacıyı hatırlamadığı veya tanımadığı ve mahkemece eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2.Bu nedenle öncelikle, anılan dinlenmeyen bordro tanıklarından yeteri kadarının beyanlarına başvurulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,