Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7957 K.2023/9968

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının 04.11.1998 tarihinde, davalı Bakanlığa bağlı Ankara İlköğretim Okulunda, okulun memur kadrosunda çalışanı olmaması nedeniyle, evrak takip, evrak tanzim gibi idari işlerde büro emekçisi sıfatıyla çalışmaya başladığını, çalışmasının tam zamanlı olarak halen aynı şekilde devam ettiğini ileri sürerek 04.11.1998 tarihinden dava tarihine kadar davalı işverenin yanında geçen ve Kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespitini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Fe'ri müdahil Kurum vekili, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 28.12.2018 tarihli ve 2017/208 Esas - 2018/552 Karar sayılı kararıyla; “Davanın kabulüne, davacının Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Ankara İlköğretim Okulu Müdürlüğünde sekretarya işinde 04.11.1998 - 27.04.2017 tarihleri arasında hizmet akdine istinaden asgari ücretle sürekli ve kesintisiz olarak çalıştığı, 04.11.1998-31.08.2002 döneminde 1377 gün, 04.01.2004-31.10.2004 döneminde 270 gün olmak üzere toplam 1647 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediğinin tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 05.04.2021 tarihli ve 2019/327 Esas - 2021/636 Karar sayılı kararıyla; istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairenin 26.01.2022 tarih ve 2021/7125- 2022/1159 sayılı kararında;

"Mahkemece yapılması gereken iş; yukarıda izah edilen hususlar kapsamında; davalı ...’na bağlı Ankara İlköğretim Okulu ile davalı ve davadışı işverenler arasında dava konusu dönemde yapılan temizlik işi ile ilgili hizmet alım ihale evraklarının temini ile iş yapım sözleşmeleri ve bu işyerlerinde davacıya ait şahsi sicil dosyaları, işyeri dosyaları celbedilmeli, bu işyerlerinden dönem bordrolarında ismi geçen bordro tanıklarıdinlenilmeli, Milli Eğitim Bakanlığı ve davalı işyerleri arasında ilişkinin niteliği belirlenmeli, asıl işveren-alt işveren ilişkisi belirlenmesi halinde sigorta primlerinden de asıl ve alt işverenlerin birlikte sorumlu olacağı dikkate alınrak hizmet tespitinin alt işverenler yönünden hüküm kurulmalıdır." gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “Davanın kabulüne, davacının Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Ankara İlköğretim Okulu Müdürlüğünde sekretarya işinde 04.11.1998 - 27.04.2017 tarihleri arasında hizmet akdine istinaden asgari ücretle sürekli ve kesintisiz olarak çalıştığı, 04.11.1998-31.08.2002 döneminde 1377 gün, 04.01.2004-31.10.2004 döneminde 270 gün olmak üzere toplam 1647 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediğinin tespitine" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili, temyiz dilekçesinde özetle; Yerel Mahkemede hükme esas alınan bilirkişi raporunda bilirkişice rapor tanzim edilirken, dava tanıklarının beyanlarının samimiyetinin tartışılmadığını, tanık beyanlarını tamamen doğrulayıcı, hiçbir bilgi ve belgeye dayanılmadığını, eksik araştırma ve inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un ve 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

2.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesi olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Hizmet tespiti davalarının amacı, hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3. Değerlendirme İlk Derece Mahkemesince davalı olarak gösterilen Milli Eğitim Bakanlığı haricinde diğer davalılar hakkında olumlu veya olumsuz herhangi bir karar kurulmaması, buna rağmen yargılama giderlerinden müştereken ve müteselsilen tüm davalıların sorumlu tutulması isabetsizdir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,