Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7986 K.2023/9947

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı şirket ile fer'i müdahil SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının fer'i müdahil SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalı şirket nezdinde 2004 yılından 2013 yılına kadar kesintisiz ve sürekli olarak nakliye şoförü olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı şirket yetkilisi 22.05.2018 tarihli duruşmada; "davacının iddiası yersizdir sadece yanımda bir yıl çalışmıştır," şeklinde beyanda bulunmuştur.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili, davalı şirket tarafından davacıya ait işe giriş bildirgesinin 01.01.2010 tarihinde Kuruma verildiğini, davacının bu tarihten önceki taleplerinin hak düşürücü süre nedeniyle tespitinin mümkün olmadığını, davacının hizmet döküm cetveli incelendiğinde farklı sicil numaralı işyerlerinde çalışmalarının olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece,"...davacının, ... Cihan Nak. San. ve Tic. A.Ş.'deki çalışmaları 10.04.2006 - 24.04.2006 tarihleri arasında geçmiştir. Davacının işe giriş tarihinin belirlenebileceği tek belgenin 04.06.2006 tarihli taşıma irsaliyesi olduğu, anılan belge tarihi olarak kabul edebileceği, bu tarih öncesi çalışma iddiasının 5 yıllık hakdüşürü süre nedeniyle dinlenemeyeceği ortaya çıkmaktadır.

Bu durumda davacının, davalı işyerinde 04.06.2006 tarihinden itibaren çalışmaya başladığı ve çalışmasının Kuruma bildirilen 15.01.2011 tarihinde sona erdiği, (davacının 2012 yılında dava dışı 1385292.35 ss ...’a ait işyerinde çalışmaya başladığı ve de imzalı istifa dilekçesi görüldüğünden ) buna göre davacının davalı işyerinde 04.06.2006 - 15.01.2011 tarihleri arasında hizmet akdine istinaden asgari ücret ile sürekli ve kesintisiz 1662 gün çalıştığı, 01.01.2010 - 15.01.2011 süresi 375 gün çalışmasının SGK'ya bildirildiği, 04.06.2006 - 31.12.2009 süresi toplam 1287 günlük çalışmasının SGK'ya bildirilmediği anlaşılmıştır.

Yukarıda yapılan tesbit ve açıklamalara göre, [TCKN] TC Kimlik nolu, 3501010133815 sigorta sicil numaralı davacı ...’nin, 11212779.35 sicil numaralı davalı ... Gümrükleme Nak.Tic.Ltd.Şti.’ne ait “gümrükleme nakliyat” işi işyerinde 04.06.2006 - 15.01.2011 tarihleri arasında hizmet akdine istinaden asgari ücret ile sürekli ve kesintisiz 1662 gün çalıştığı, 01.01.2010 - 15.01.2011 süresi 375 gün çalışmasının SGK'ya bildirildiği, 04.06.2006 - 31.12.2009 süresi toplam 1287 günlük çalışmasının SGK'ya bildirilmediği..." gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile

1.Davacının 11212779.35 sicil numaralı davalı ...ne ait "Gümrükleme Nakliyat " işi iş yerinde 04.06.2006-15.01.2011 tarihleri arasında hizmet akdine istinaden asgari ücret ile sürekli ve kesintisiz 1660 gün çalıştığı, 01.01.2010-15.01.2011 süresi 375 gün çalışmasının Kuruma bildirildiği, 04.06.2006-31.12.2009 süresi toplam 1287 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediğinin tespitine,

2.Fazlaya ilişkin istemlerin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket yetkilisi ile fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı şirket yetkilisi istinaf dilekçesinde, davacının kamyon şoförü olarak 01.01.2010 - 10.01.2011 tarihleri arasında çalıştığını, bu tarihler dışında çalışmasının mevcut olmadığını beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde, İlk Derece Mahkemesi tarafından yetersiz tanık anlatımları ve yetersiz bilirkişi raporu ile hüküm kurulduğunu beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve feri müdahil SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde, istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı sayılı Kanun'un 3 üncü, 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi hükümleridir.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili kanunlarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3. Değerlendirme 1.Eldeki dava, 2004-2013 yılları arasında kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespiti istemine ilişkin olup davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Tüm dosya kapsamı incelendiğinde, davacıya ait hizmet döküm cetveli incelendiğinde dava konusu olan 2004-2013 döneminde, davalı işyeri olan 1212779.35 ss davalı ... Gümrükleme Nak. Tic. Ltd. Şti.' (gümrükleme nakliyat işi)nden 01.01.2010 15.11.2011 tarihleri arasında 375 gün bildirimi olmakla birlikte dava dışı iş yerleri olan 1250458.35 ss Yusuf Er inşaat işi işyerinden 09.04.2005 -31.07.2005 tarihleri arasında 105 gün,1224212.35 ss ... İnş.San ve Tic.

A.Ş. bina inşaatı işi işyerinden 20.09.2005 - 20.01.2006 tarihleri arasında 121 gün,... Cihan Nak. San. ve Tic. A.Ş. nakliye işi iş yerinden 10.04.2006 - 24.04.2006 tarihleri arasında 15 gün, 1385292.35 ss ... işyerinden 02.04.2012 - 31.05.2012 tarihleri arasında 59 gün, 1... sanat yapıları inşası işi iş yerinden 19.09.2013 - 18.10.2013 tarihleri arasında 30 gün süre ile çalışmalarının bildirildiği, davalı 11212779.35 sicil numaralı davalı ... Gümrükleme Nak. Tic. Ltd.

Şti.’ne ait “gümrükleme nakliyat” işi işyerinin 10.04.2003 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamına alındığı ve halen faal olduğu, 2011 yılında davalı işverenin SGK'ya başvurarak davacı için 2004 ile 2011 yılları arasında çalıştığını belirterek ek olarak düzenlenmiş olan Aylık Prim ve Hizmet Belgelerinin kabul edilmesini talep etmesi üzerine Kurumca düzenlenen 22.08.2103 tarih ve AÇ-087 sayılı kayıt inceleme raporunda.

Kuruma verilmesi gereken yasal süresinin dışında Kuruma verilmiş olan aylık prim ve hizmet belgesinin işleme alınıp alınmayacağının incelendiği, rapor sonucunda davacının beyanı haricinde davalı şirket tarafından herhangi bir kaydın ibraz edilememesi nedeniyle verilen dönem bordrolarının ve aylık prim hizmet belgelerinin işleme alınmaması yönünde kanaatin oluştuğunun belirtildiği, davalı şirketin 23.01.1997 tarihinde kurulduğu, halen faal olduğu,

davalı şirket adına basılmış davacı ... imzası bulunan sevk irsaliyesi ile muhtelif işyerlerine teslim edilen mallara ait sunulan 355 adet irsaliyeden davacı imzası taşıyan en eski tarihlisinin 04.09.2006 tarihli(bu irsaliye tarihi bilirkişi raporu ve Mahkeme kararında 04.06.2006 olarak belirtilmiştir.)en son tarihlisinin ise 24.03.2011 tarihli olduğu, emniyet ve vergi dairesi tarafından dava konusu döneme ilişkin komşu iş yeri ve çalışanı belirlenemediği, davacı ve davalı tanıklarının dinlendiği anlaşılmaktadır.

3.Mahkemece, davacının davalı iş yerinde kullandığı araçlara ilişkin trafik tescil kayıtları celbedilmeli, dava konusu dönemde kullandığı araçlara ilişkin adına kesilen trafik cezalarının olup olmadığı araştırılmalı, öte yandan dinlenen tanıkların bir kısmının davacının 1 yıl süre kadar çalıştığı bir kısmının daha uzun süreli çalıştığı yönündeki çelişkili beyanları nedeniyle bu çelişkiler giderilmeli, işyerinin dönem bordroları da getirtilmek suretiyle varsa dinlenmeyen bordro tanıkları da dinlenmeli,

bu tanık beyanlarının yeterli olmaması halinde vergi dairesi ve SGK nezdinde de komşu işyeri ve kayda geçmiş çalışanları araştırılmak suretiyle çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenmeli, davalı işyerine ilişkin davacının imzasını taşıyan ilk sevk irsaliyesinin 04.09.2006 tarihli olduğu da gözetilmeli böylece toplanan ve toplanacak tüm deliller değerlendirilmek suretiyle çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,