Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8003 K.2023/7780

Taraflar arasındaki 5510 sayılı Kanun'un geçici 68 inci ve geçici 71 inci maddelerinde yer alan teşvikten yersiz faydalandırılması nedeniyle teşvikin iptali ve kurumca resen tahakkuk ettirilen borcun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ilk Derece Mahkemesince davanın reddine dair karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ... vekilinin istinaf isteminin esastan reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete ait işyerinde yapılan teftiş sonucunda ÇSGB İş Müfettişleri tarafından düzenlenen 25.5.2017 tarihli, 8813/İNC/5-9431/İNC-11 sayılı rapora istinaden, Kanunda yer almayan hükme dayanılarak bildirimleri yapılan sigortalıların prime esas kazançlarının eksik bildirildiği gerekçesiyle, 2016–2017 yılının tamamı için asgari ücret desteğine ilişkin SGK teşviklerinin iptal edildiği,

ayrıca prim aslı ve gecikme faizi ile prim borcunun tahakkuk ettirildiğinin bildirildiğini, müvekkili şirkete 7.12.2017 tarihinde tebliğ edilen Menderes Sosyal Güvenlik Merkezinin teşviklerin durdurulmasına ilişkin 4.12.2017 tarihli, 6081837 sayılı bildirimi nedeniyle 18.12.2017 tarihinde davalı Kuruma itiraz dilekçesi verildiğini, yine, müvekkili şirkete 7.12.2017 tarihine tebliğ edilen Menderes Sosyal Güvenlik Merkezinin belge talebine ilişkin 4.12.2017 tarihli, 6081857 sayılı bildirimi nedeniyle de 18.12.2017 tarihinde davalı Kuruma itiraz edildiğini, müvekkili şirkete ait işyerinde yapılan teftişte,

çalışan işçilerin sigortalı olarak bildirilmemesinin söz konusu olmadığı gibi, sigortalı bildirilmesine rağmen fiilen çalışmayan bir işçinin de söz konusu olmadığını, iddia edildiği gibi 5510 sayılı Kanun'un 81 inci maddesine 21.5.2013 tarihli, 6486 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile eklenen ek fıkra gereğince prime esas kazançlarının eksik bildirilmesinin teşviklerin kesilmesi için bir gerekçe olarak yer verilmediği gibi,

müvekkili şirkete ait işyerinde çalışan işçilerin 2016-2017 yıllarında Kuruma bildirilen sigorta primine esas kazançları dışında bir kazançlarının olmadığını ve iddia edilen bu hususa ilişkin kesinleşmiş bir ücret veya ücret tespitine ilişkin bir kararında bulunmadığını” iddia ile, “Davalı Kurumun, müvekkili şirketle ilgili 2016–2017 yıllarına ait asgari ücret desteğine ilişkin SGK teşviklerinin iptaline ve prim aslı ile gecikme faizi şeklindeki prim borcunun tahakkuk ettirilmesine ve belge talebine ilişkin işlemlerinin kaldırılmasına karar verilmesini” talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı hakkında yapılan tespit ve değerlendirmeler ile kurum işlemlerinde herhangi bir hatanın ve hukuka aykırılığının bulunmadığını buna göre, esasen davanın reddi gerektiğini bildirmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile,"... Davaya konu uyuşmazlığın, davacı şirketin 2.Cad. No:186-187-188 Kısıkköy-Menderes/... adresinde faaliyet gösteren işyerinde yapılan denetim sonucu 2016/3-4-5-6-7-8-9-10-11-12 ve 2017/1-2 aylarında çalışanların prime esas kazanç tutarlarının Kuruma eksik bildirildiğinin tespiti sonrası resen ek prim tahakkuku ve asgari ücret desteğine dair SGK teşviklerinin iptaline ilişkin Kurum işlemlerinin iptal edilip edilmeyeceği noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.

5510 sayılı Kanun'a 14.1.2016 tarihli, 6661 sayılı Kanun'un 17 nci maddesi ile eklenen Geçici 68 inci maddesinin 1 inci fıkrasında, “Bu Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce; (a) bendinde, “2015 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde prime esas günlük kazancı 85,00 TL ve altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere, 2016 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının….”,

(b) bendinde, “2016 yılı içinde bu Kanun kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin toplam ödemde gün sayısının 2016 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemleri için günlük 3,33 TL ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilir ve bu tutar Hazinece karşılanır”,

Anılan maddenin 2 nci fıkrasında, “Mevcut bir işletmenin kapatılarak değişik bir ad, unvan ya da bir iş birimi olarak açılması veya yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi Hazine katkısından yararlanmak amacıyla muvazaalı işlem tesis ettiği anlaşılan veya sigortalıların prime esas kazançlarını 2016 yılı için eksik bildirdiği tespit edilen işyerlerinden Hazinece karşılanan tutar gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte geri alınır ve bu işyerleri hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz” hükmüne yer verilmiştir.

Ayrıca, söz konusu madde hükmü ile ilgili olarak SGK Başkanlığı Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünce çıkartılan 10.2.2016 tarihli, 2016-04 sayılı Genelgenin 2.3.3.sayılı maddesinde, “2016 sayılı için sigorta primine esas kazancın eksik bildirildiğinin veya hiç bildirilmediğinin denetim ve kontrol ile görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde veya mahkeme kararları neticesinde ya da kamu kurum ve kuruluşlarından alınan yazılardan anlaşılması halinde, 2016/Ocak ila 2016/Aralık ayları için destekten yararlanamayacağı gibi, yararlanılmış olması halinde, yararlandırılan tutarlar g.zammı ve g.cezası ile birlikte geri alınacaktır”,

Yine, 27.2.2017 tarihli, 2017-09 sayılı Genelgenin 1.3.3.sayılı maddesinde de, “2017 yılı için sigorta primine esas kazancın eksik bildirildiğinin veya hiç bildirilmediğinin denetim ve kontrol ile görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde veya mahkeme kararları neticesinde ya da kamu kurum ve kuruluşlardan alınan yazılardan anlaşılması halinde, 2017/Ocak ila 2017/Aralık ayları için destekten yararlanamayacağı gibi, yararlanılmış olması halinde, yararlandırılan tutarlar g.zammı ve g.cezası ile birlikte geri alınacaktır” denilmiştir.

Öte yandan, 5510 sayılı Kanun'un 17.4.2008 tarihli, 5754 sayılı Kanun'un 50 nci maddesi ile değişik 6 ncı fıkrasında, “Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu, kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup,

bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum Ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibi durdurur.

İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Yetkili mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz. Mahkemenin Kurum lehine karar vermesi halinde, 88 ve 89.maddelerin prim borcuna ilişkin hükümleri uygulanır” denilmiştir.

Diğer taraftan, sosyal güvenlik mevzuatına göre Genel Yasa niteliğindeki 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 20/2 ve 6335 sayılı Türk Ticaret Kanununun 18/2 nci maddelerinde; her tacirin ticari etkinliklerinde basiretli davranmakla yükümlü bulunduğu belirtilmiştir.

Bakanlık İş Müfettişleri tarafından 23.3.2016–22.5.2017 dönemine ilişkin işyeri kayıtlarının denetimi sonucu tanzim edilen 22.5.2017 tarihli kayıt inceleme tutanağında. 2016/3-4-5-6-7-8-9-10-11-12, 2017/1-2 aylarında davacıya ait işyerinde çalışan bir kısım sigortalıların sigorta primine esas kazançlarının eksik bildirildiği belirlenmiş ve davacı işveren vekili Mete Öznur’un 22.5.2017 tarihli tutanakta, konu ile ilgili olarak;

“işyerinde elden ödeme yapıldığı için 5,00 TL'nin altındaki küsuratları fazla olarak ödendiğini, 5,00 TL'nin üzerindeki ödemelerin ise fazla çalışma yapılan günlerdeki yol ve yemek ücreti ile fazla alışma ücreti karşılığı ödendiğini, ayrıca, yukarıda bahsettiği üzere bazı işçilere zaman zaman değişen miktarlarda ücretinden bağımsız olarak yardım amaçlı ödemelerde bulunduğunu, söz konusu makbuzların bu yardımları da içerdiğini..” beyan ettikten sonra bu tutanağın doğruluğunu ihtirazi kayıtsız / çekincesiz olarak imza etmiştir.

Yukarıda belirtilen bilgi ve belgeler, alınan tanık beyanları ve tüm dosya kapsamı bir bütün halinde değerlendirildiğinde; davacı şirketin 2016/3-4-5-6-7-8-9-10-11-12 ve 2017/1-2 aylarına ait ek aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmesine dair 5510 sayılı Kanunun 86/6.maddesindeki buyurucu kurala göre oluşturulan re’sen ek prim tahakkuku ile prime esas kazançların eksik bildirildiğinin tespiti ve bu tespit üzerine 5510 sayılı Yasanın 14.1.2016 tarih ve 6661 sayılı Kanun'un 17 nci maddesi ile eklenen Geçici 68.maddesinin 2. Fıkrası hükmüyle davacı şirketin 2016–2017 yılının tamamı için asgari ücret desteğine ilişkin SGK teşviklerinin iptal edilmesine dair Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğu kanaatine varılmakla, davanın reddine dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı şirket vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

İstinaf başvurusunda bulunan davacı vekili, usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne dair karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ".... İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında.

HMK 355 inci maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan incelemede; dava dosyasındaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere, vakıa ve hukuki değerlendirme ile yukarıda belirtilen gerekçe kapsamında ve özellikle, iş müfettişinin raporu eklerinde bulunan ödeme makbuzlarında işveren yetkilisinin imzalarının bulunduğu, ödeme makbuzlarında imza inkarı olmadığı, davacı vekilinin istinaf dilekçesi ekinde emsal olarak sunduğu,

Dairemizin 2018/264 E.-2019/1389 K. sayılı karara konu uyuşmazlığın 5510 sayılı Kanun'un 81 inci maddesinin (ı) fıkrası kapsamında teşvik ile ilgili uyuşmazlık olup, eldeki davanın yasal dayanağının 5510 sayılı Kanun'un Geçici 68 inci maddesi olduğu değerlendirildiğinde, delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davanın reddine dair verilen kararın yerinde olduğu belirgin olup, ayrıca, kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından; istinaf başvurusunun esastan reddine dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyizinde davalı Kurumun kendisi hakkında yaptığı işlemin hukuka ve kanuna aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı şirketin 5510 sayılı Kanun'un geçici 68 ve geçici 71 inci maddelerinde yer alan teşvikten faydalandırılması gerekip gerekmediğine ve Kurumca yapılan işlemin yerinde olup olmadığına ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un geçici 68 inci ve geçici 71 inci maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,