Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8034 K.2023/9575

Davalı ve Fer'i Müdahil Kurum yönünden Kısmen Kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ

Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI

2017/207 E., 2021/281 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraflar vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurunun esastan reddine, davalı şirket ve davalı Kurum vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı şirket vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverene ait işyerinde 06.11.2008 - 31.08.2014 tarihleri arasında çalıştığının tespiti ile bu süreler içinde yatırılmayan primlerin davalı tarafından yatırılmasına, davacının bu hizmetlerinin diğer hizmetleri ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, hak düşürücü sürenin dolduğunu, davacının sigortasının müvekkiline ait işyerinde fiili olarak çalışma gerçekleştiği gün sayısı kadar yapılmış olup, müvekkili tarafından eksik bildirim yapılmasının söz konusu olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir. 2. Fer'i Müdahil Kurum vekili, hak düşürücü sürenin dolduğunu, Kurum kayıtlarının resmi yazılı belge vasfında belgeler olduğunu, aksi yönde iddiaların aynı nitelikte belgelerle ispatlanması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

Somut olayda, kolluk marifeti ile komşu işyerlerinde çalışan ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan işçi ve işverenlerin belirlenmesi ile davalı işyerinin mevsimlik olup olmadığının tespiti, mevsimlikse dönerlerinin belirlenmesinin istenmesine karar verilmiş, verilen cevabi yazıda yapılan araştırmada davalı şirketin İshakçelebi mahallesinde olduğu, işletmeye en yakın Meydanoğlu Et isminde işletme olduğu, başkaca bir işletmenin bulunmadığı, Meydanoğlu Et işletmesinde davalı şirketin çalışmasını iç işleyişini bilebilecek durumda kimsenin tespit edilemediği anlaşılmıştır.

Davacının çalıştığını iddia ettiği döneme ait davacının çalışmasının niteliğinin belirlenmesi için, Tarım Müdürlüklerinden, ziraat odalarından ve vergi dairelerinden davalı işveren tarafından bildirilen muhtasar beyannameler sorularak dosya arasına alınmıştır. Dosyadan davacının çalıştığı iş yerinden talebe konu dönem boyunca çalışan yeterli sayıda bodro tanığı dinlenilmiştir.

SGK'ya müzekkere yazılarak, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesine 25.08.1999 tarih 4447 sayılı Kanun ile eklenen ay içinde bazı iş günlerinde çalıştırılmadığı ve ücret ödenmediği beyan edilen sigortalıların 30 günden az çalıştıklarını açıklayan bilgi ve belgelerin iş verence prim bildirgelerine eklenmesi şarttır düzenlenmesi uyarınca anılan tarih sonrasına ilişkin eksik bildirimlerin dayanağı belgelerin kuruma ibraz edilip edilmediği ve aksine durum mevcut ise eksik bildirim nedeniyle resen tahakkuk işlemlerinin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği,

gerçekleştirilmediyse nedenlerinin mahkememize bildirilmesinin istenilmesine karar verilmiş, davacı ... ile ilgili olarak, işveren davalı şirketin 27.07.2018 tarih 8975021 sayılı yazılarıyla halen davası devam eden sigortalılar adına ek aylık prim ve hizmet belgelerini düzenleyerek 7143 sayılı Kanun kapsamında yapılandırmaya müracaat ettikleri, işverenin verdiği aylık prim ve hizmet belgeleri için tahakkuk oluşturulduğu, dava sonucu kesinleştikten sonra hizmetleri verileceği bildirildiği anlaşılmıştır.

İşyerinin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığında ... Tarım Ürünleri İth. İhr. San. Tic. A.Ş. adına tescilli olduğu, 506 sayılı yasa kapsamına giriş tarihi: 01.07.1997 olduğu, İşyerinin davalı Sosyal Güvenlik Kurumundaki yapılan işin niteliğinin “üzüm işletmesi" ve işyerinin mahiyetinin "devamlı"olduğu tespit edilmiştir. Davalı 1029365.45.01 sayılı işyerinden verilen 25.04.2001-30.11.2008 tarihleri arası dönem bordroları ... SGK İl Müdürlüğünden celbedilmiştir.

Davacı ... ait ... sigorta sicil numaralı SGK şahsi kurum dosyası celbedilmiştir. Kurum dosyası içinde davacı imzasını içeren 06.11.2008 işe giriş tarihli davalı işyerinden verilen işe giriş bildirgesi bulunmaktadır.

06.11.2008 tarihli davacı imzası içeren işe giriş bildirgesi, 12.08.2014 tarihinde iadeli taahhütlü olarak gönderilen ve kendisine teslim edilen işe davet bildirim posta alındı belgesi örneği, 03.09.2014 tarihinde iadeli taahhütlü olarak gönderilen ve kendisine teslim edilen işe davet bildirim posta alındı belgesi örneği., Ocak-Ağustos 2014 dönemlerine ait imzalı ve imzasız puantaj ve ücret bordrosu kayıtları örnekleri, dosyaya sunulmuştur.

Davacının sadece 2014 yılı 4-5.aylardaki puantaj kayıtlarında imzası bulunmakta olup diğer ücret bordrosu ve puantajlarda davacı imzası bulunmamaktadır. Tanıklar dinlenilmiş, beyanlarında özetle.

Davacının mukavva bölümünde çalıştığı, davalı şirkette Ağustos ayında yoğunluk başladığı Ocak ayına kadar yoğunluğun devam ettiği, sonrasında şirketin çalışmaya devam ettiği, ancak işlerin azaldığı, işler sakinlediği dönemde ücretsiz izne ayrılanlar olduğu, iş olduğunda çağırdıklarını beyan ettikleri, davacının, çalışma dönemlerinin tümünde asgari ücretle bildirimin yapıldığı dikkate alındığında, davacının asgari ücretle çalıştığı kanaatine varılmıştır.

Dava dosyasına celbedilen ... 3.İş Mahkemesi E.2016/70 K.2018/112 sayılı emsal dosyası(Yargıtay 10.Hukuk Dairesi tarafından onanmıştır),vergi kayıtları, işyerinin dönemler itibariyle bildirilen işçi sayısı, ücret bordroları, hizmet sözleşmesi ve istifa dilekçesi bağlamında Ağustos-Aralık ayları arasında yoğun ve devamlı çalıştığı, kalan aylarda çağrı üzerine çalışma yapıldığı, yoğun olmayan dönemlerde SGK’ya yapılan bildirim kadar çalışma olduğu kanaatine varılmıştır.

Yerleşik Yargıtay içtihatlarında da belirtildiği üzere, kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir.

Bir başka anlatımla; sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi ya da çalışmaların Kurumca tespit edilmesi halinde. Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez.

Ne var ki; sigortalının Kuruma bildiriminin işe giriş tarihinden sonra yapılması, bir başka ifade ile sigortalının hizmet süresinin başlangıçtaki bir bölümünün Kuruma bildirilmeyerek sonrasının bildirilmesi ve Kuruma bildirimin yapıldığı tarihten önceki çalışmaların, bildirgelerin verildiği tarihide kapsar biçimde kesintisiz devam etmiş olması halinde, Kuruma bildirilmeyen çalışma süresi yönünden hak düşürücü sürenin hesaplanmasında;

bildirim dışı tutulan sürenin sonu değil, kesintisiz olarak geçen çalışmaların sona erdiği yılın sonu başlangıç alınmalıdır…” Ancak söz konusu Yönetmelikle tespit edilen belgelerin bu meyanda işe giriş bildirgesinin verilmesi durumunda hak düşürücü sürenin işlememesi, ancak iş bu belgelerin içerdiği işe başlama tarihinden sonraki dönem için söz konusudur.

Yukarıda belirtildiği üzere davacının 06.11.2008 işe giriş bildirgesinin verilme tarihi öncesi hizmetleri hak düşürücü süre kapsamına girmiştir. Sonuç olarak davacının talepleri hak düşürücü süre kapsamında değildir.

Davacının ilk işe giriş tarihinin 06.11.2008 olduğu, davacının işten çıkış tarihinin 31.08.2014 olduğu, bordro tanıklarının beyanlarından da anlaşılacağı üzere, davacının bu tarihleri arasında Ağustos-Aralık aylarında sezon döneminde devamlı-kesintisiz çalıştığı, diğer dönemlerde SGK’ya yapılan bildirim bağlamında hizmetinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Emsal Yargıtay içtihatlarında imzalı ücret bordroları, işe giriş bildirgesi ve hizmet sözleşmesi ve istifa dilekçesi bulunması durumunda ayrıca ilgili dönemler yönünden sigortalının imzası olan ücret bordrosu-puantaj kayıtlarına ait aylarda SGK Başkanlığına bildirilen kadar hizmeti bulunduğu, ayrıca bu belgeler bağlamında kesintili çalışma olduğu kabul edilmektedir. Sunulan puantaj kayıtlarında imzasının bulunduğu imzaların inkar edilmediği tespit edilmiştir.

6552 sayılı Kanun'un yürürlüğü sonrasında açılan davada SGK Başkanlığının fer'i müdahil olduğu hususunu da gözetilerek taraf sıfatı değiştirilmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda işyerinin mevsimlik bir işyeri olmadığı anlaşılmış, yukarıda anılan gerekçelerle 21.05.2021 tarihli bilirkişi raporunun usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmış, davanın kısmen kabul kısmen reddine, -Davacı, ... T.C ve ... sigorta sicil sayılı sigortalı ...'nın davalı işveren ... Tarım Ürn. İth. İhr.

San. ve Tic. A.Ş’ye ait ...

SGK İl Müdürlüğünde 1029365.45.01 işyeri sicil sayılı dosyada işlem gören üzüm işletmesi işyerinde 06.11.2008 – 31.08.2014 tarihleri arasında toplam 1128 gün çalıştığı ve bu çalışmalarının 703 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği 425 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediği, bildirimi yapılmayan dönemlerde o günlerin asgari ücretini aldığı, 2008/12.ay 20; 2009/8.ay 26; 2009/9.ay 1; 2009/10.ay 12; 2009/11.ay 30; 2009/12.ay 30; 2010/8.ay 9; 2010/9.ay 11; 2010/11.ay 28; 2010/12.ay 30; 2011/8.ay 30; 2011/9.ay 23; 2011/12.ay 8; 2012/8.ay 30; 2012/9.ay 6; 2012/11.ay 8; 2012/12.ay 30; 2013/8.ay 2; 2013/9.ay 23; 2013/11.ay 11;

2013/12.ay 27; 2014/8.ay 30 gün olmak üzere davacının 06/11/2008-31/08/2014 tarihleri arasında bildirilmeyen toplam 425 gün davalı işyerinde çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili, müvekkilinin hiçbir zaman işe giriş çıkış yapmadığını, 06.11.2008 tarihinden 31.08.2014 tarihine kadar çalıştığını, davalı işletme işlerin durağan olması dolayısıyla müvekkili ve yanındaki birçok işçiyi iş olduğunda tekrar çağıracağını beyan edip akabinde iş akidlerine son verdiğini, işverenin işbu fesih söylemi ile müvekkili ve iş arkadaşlarını işletmeye çağırıp vermediği maaşlarının bir kısmını vereceği vaadiyle okutmadan işçilerine bir belge imzalattığını, müvekkilinin iş akdi boyunca maaş alırken bordro dahi vermediklerini, müvekkili ile aynı sürelerde çalışan kişilerin açmış oldukları davaların emsal teşkil etmesi gerektiğini beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

2.İstinaf kanun yoluna başvuran davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, hak düşürücü sürenin dolmadığı yönünden verilen kararın hatalı olduğunu, müvekkili işyerine karşı derdest davası bulunan husumetli tanık beyanlarına itibar edilerek verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının çalıştığını beyan ettiği tarihlerde sigortasının yapıldığını, davacının müvekkili işyerinde hiçbir zaman kesintisiz çalışmadığını beyanla eksik inceleme ile verilen ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

3.İstinaf kanun yoluna başvuran fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili,hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddi gerektiğini, davacının Kurum kayıtlarında olan hizmet süreleri dışında bir çalışması bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda kesin ve net bir şekilde davacının çalışma olgusunu ispatlayacak delil bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda yoğun dönem olarak tespit edilen dönemlerde aynı davalıya ait aynı nitelikte bir çok dosyada davacıların yoğun olarak nitelendirilen bu dönemde çalıştıklarının kabul edildiğini, her bir davacı için ayrı ayrı inceleme yapılmadan genel olarak aynı gerekçe ile hüküm kurulduğunu,

davalı şirkete ait bir çok hizmet tespit davası bulunması ve tanıklarında aynı davalıya karşı dava açmış olması nedeniyle beyanlarına itibar edilmeyeceğini, yeterli delile ulaşılamadığını ve davanın ispatlanamadığını, davacının, çalıştığını iddia ettiği dönemde imzasını içeren hiçbir ücret bordrosu-puantaj kaydı bulunmadığının davacının bu dönemlerde çalışmadığının göstergesi olduğunu beyanla usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "İş bu davada dinlenen çalışması kayıtlara yansımış olmasından dolayı beyanlarının görgüye dayalı olduğu anlaşılan tanıkların anlatımından açıkça anlaşıldığı üzere (Özellikle tanıklar Rahime İnkaç ve ... beyanına göre) sezon döneminde, Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında tüm çalışanların tam çalıştığı sübuta ermiş olmakla ilk derece mahkemesinin bu yöndeki kabul kararında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Ancak emsal dosyalar ve iş bu dava dosyasında dinlenen tanıkların anlatımları birlikte değerlendirildiğinde Ağustos aylarında sezonun başlamadığı sübuta ermesine karşın iş bu ayda da tam çalışıldığının kabulü isabetli olmamıştır. Davacı tarafından bildirilen tanıklar dahi davacının sezon dışında çağrı üzerine çalıştığını ifade etmiştir. Bu nedenle davacının sezon dışı çalışmanın daha fazla olduğuna dair istinafı yerinde görülmemiştir.

Ayrıca davanın niteliğinin yargılama giderinin paylaşılmasına tesir etmesini gerektirir bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır. Şu halde davacının istinafı yerinde görülmemiştir.

Davanın çalışmanın sonlandığı tarihe göre 5 yıllık hak düşürücü süre içinde açıldığı açık olmakla bu yöndeki istinaf yerinde görülmemiştir.

Belirtildiği üzere emsal yargılamalar ve dinlenen tanık anlatımları itibariyle sezonun Eylül ayında başlamasına karşın Ağustos aylarında da tam çalışıldığının kabulü ile sonuca gidilmesi isabetli olmamıştır. Ayrıca bilen hayat deneyimleri itibariyle kuru üzüm işlemesi yapan davalı işverene ait işyerinin faaliyet konusu itibariyle, üzümlerin olgunlaşması, kurutulması ve işlenmek üzere davalıya ait fabrikaya getirilmesi süreci dikkate alındığında sezonun-yoğun çalışma döneminin Eylül ayı itibariyle başlamasının beklenir bir durum olduğu ortadadır. Şu halde davalının ve feri müdahil kurumun istinaf talebi yerinde bulunmuş olmakla kararın düzeltilerek esas hakkında karar verilmesi gerektiği kabul görmüştür." gerekçeleriyle

"A) 1-Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nden verilen 10.06.2021 tarih, 2017/207 Esas ve 2021/281 Karar sayılı kararının kaldırılmasına yönelik davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı yasanın 353/1-b.1 inci hükmü gereğince esastan reddine,

B) 1-Davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nden verilen 10.06.2021 tarih, 2017/207 Esas ve 2021/281 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 nci hükmü gereğince kaldırılmasına,

1.1-Davacının davasının kısmen kabulü ile, davacının davalı işverene ait, 1029365.45 sicil sayılı işyerinde, dönemin asgari ücreti ile, 2008/12. ay 20; 2009/9. ay 1; 2009/10. ay 12; 2009/11. ay 30; 2009/12. ay 30; 2010/9. ay 11; 2010/11. ay 28; 2010/12. ay 30; 2011/9. ay 23; 2011/12. ay 8; 2012/9. ay 6; 2012/11. ay 8; 2012/12. ay 30; 2013/9. ay 23; 2013/11. ay 11; 2013/12. ay 27 gün çalışmasının Kuruma bildirilmediğinin tespitine,

1.2-Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, " karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı şirket vekili temyiz dilekçesinde; İstinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir. 2.Fer'i Müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; İstinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu madde hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı şirket ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler ve dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR