Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8159 K.2024/1364

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti ile prime esas kazancın tespiti istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili.

08.08.2009 ile 10.09.2014 tarihleri arasında aralıksız olarak davalı işyerinde çalıştığı, işten ayrıldığı tarihte 1200,00 TL ücret aldığı, bu ücretin prime esas bölümünün banka hesabına yatırıldığı, kalanının ise elden ödendiği, davalı şirkette temizlik ve servis görevlisi olarak çalışmakta olup, temizlik işini üstlendiği kurumların/işyerlerinin temizliğini ve çay servisini yaptığı, hafta sonlan da Ankara içinde ve dışında Akbank Şubeleri yanında Denizbank, TEB gibi farklı bankalara temizlik için şirket tarafından gönderildiği, bu çalışmalara ilişkin ücret ödenmediği,

işçi alacaklarının ödenmemesi nedeniyle 08.09.2014 tarihinde işyerinden ayrıldığı, Şirket tarafından kısmi zamanlı işçi olarak ayda 6 gün bildirim yapıldığı, işten ayrıldığı tarihe kadar Akbank .... Şubesinde tam zamanlı olarak çalıştığı belirtilerek. 08.08.2009-10.09.2014 tarihleri arasında tam zamanlı olarak ve 1200,00 TL ücret ile davalı şirket işçisi olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Sosyal Hizmetler Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; hak düşürücü süre bulunduğu, davacı ile imzalanan 15.08.2009 tarihli iş sözleşmesine istinaden 19.08.2009 tarihinde şirket kadrosuna alındığı, bu tarih ile sigorta girişinin yapıldığı, hafta içi 5 gün, günde 1,5 saat çalıştığı 08.09.2014 tarihli istifa dilekçesi ile işten ayrıldığı, tüm ücretlerin bankaya yatırıldığı, davanın reddinin gerektiği savunulmaktadır.

2.Davalı ... vekili; davanın hak düşürücü süreden reddinin gerektiği, Kuruma davalı olarak husumetin yöneltilemeyeceği, davacı çalışmalarının kısmi zamanlı olduğunu ve davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Kararda özetle; "Davanın kısmen kabulüne" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesi kararında özetle; istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilince temyiz isteminde bulunulmuştur.

2. Daire kararında özetle; “...Hukuk Genel Kurulu’nun 15.07.2009 tarih ve 2009/19-285 Esas, 2009/359 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere; bir mahkeme kararının gerekçesi o davaya konu maddi olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuksal düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyar; kısaca, maddi olgularla hüküm arasındaki mantıksal bağlantıyı gösterir.

Tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtay'ın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün bulunması, zorunludur.

Bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılması gerektiğini öngören Anayasa'nın 141/3 üncü maddesi ve ona koşut bir düzenleme içeren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297 nci maddesi, bu amacı gerçekleştirmeye yöneliktir. İlk derece mahkemesince, yukarıda belirtilen ilkelere aykırı olarak, “davanın aynı gerekçelerle” denilmek suretiyle gerekçesiz karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup, bozma sebebidir."gerekçesi ile karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; "Davanın kısmen kabulü ile davacının 19.08.2009 - 10.09.2014 tarihleri arasında 1112400 sicil sayılı işyerinde Kuruma bildirilen hizmetleri dışında prime esas alt kazanç üzerinden kesintisiz çalıştığının tespitine," dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekillerince temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili, Mahkemece verilen kararın bozulmasını talep etmiştir. 2.Davalı şirket vekili, davanın reddine karar verilmesi için bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti ile prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır.

Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İnceleme konusu davada, davacı davalı işveren nezdinde 08.08.2009-10.09.2014 tarihleri arasında tam zamanlı olarak ve 1200,00 TL ücret ile çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece davanın kısmen kabulü ile davacının 19.08.2009 - 10.09.2014 tarihleri arasında 1112400 sicil sayılı işyerinde Kuruma bildirilen hizmetleri dışında prime esas alt kazanç üzerinden kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görünmemektedir.

Öncelikle, davacı ve beyanı alınan tanıklar tekrar dinlenerek, davacının sözleşme kapsamı dışında başka iş/işler yapıp yapmadığı sorulmalı, davacının sözleşme kapsamı dışında başka işler de yapması halinde bunların neler olduğu, emir ve talimatı kimden aldığı araştırılmalı, sözleşme dışında başka bir iş yapmaması halinde ise sözleşme kapsamında belirtilen işlerin tam günü kapsayıp kapsamayacağı belirlenmeli, davacının çalıştığı banka şubesinde davacı dışında temizlik elemanı çalışıp çalışmadığı tespit edilerek,

tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirilip, uyuşmazlık konusu husus hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde somut, yeterli ve inandırıcı deliller ile kanıtlanarak karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir ve bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan, Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,