Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8419 K.2023/11619

Taraflar arasındaki 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinde yer alan teşvik indiriminden faydalandırılmak için verilen belgelerin Kurumca işleme alınması gerektiğinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

Kararın davalılardan ... Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf başvurunun esastan reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılardan ... Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Kurumda ... sicil sayılı dosya ile ... da bulunan şubesi nedeniyle işlem gördüğünü, davacı şirketin davalı kuruma 12.08.2016 tarihinde müracaat ederek, ... sayılı işyeri ile ilgili 6111 sayılı kanunun 4447 sayılı geçici Kanunun 10 uncu maddesi ile getirilen sigorta prim teşviğinden SSİY nin 103/4.f hükmü uyarınca yararlanma hakkına sahip olduğunu ve yasa ile işverenlere tanınan düzenleme gereğince, geçmiş dönemlere ilişkin, 2011/ 12. İla 2012/7. aylan, 2013/11-12, 2014/1-3-, 2014/6 ila 2015/6. ayları arasındaki aylarla ait 5510 sayılı Kanun türü iptal,

6111 sayılı Kanun gereği aylık prim ve hizmet belgelerinin düzenleyerek 6111 sayılı Kanun'a dayalı olarak sigorta prim indiriminden geriye doğru yararlanmak için ek bildirge ile düzeltme talep ettiklerini,, ancak kurumun işyerinin talebini 17.08.2016 tarihlil 1226463 sayılı yazı ile 2015/10 sayılı genelgeyi gerekçe göstererek reddetmiş olduğunu kurumun red işleminin hem genelgeye hem de yasaya aykırı olduğunu, yasa ile düzenlenen bir hususun genelge ile reddedilemeyeceğini, beyanla davalı kurumun prim teşviğinden yararlanmak taleplerinin reddine ilişkin 17.08.2016 tarihli işleminin iptali ile davacı şirketin 2011/ 12. ila 2012/7. ayları,

2013/11-12,2014/1-3-, 2014/6 ila 2015/6. aylarına ait 5510 6111 sayılı Kanun ile 4447 sayılı Kanun ile eklenen geçici 10 uncu maddesindeki sigorta prim teşviklerinden yararlanma hakkı olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalılardan Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı müsteşarlık cevabında, Müsteşarlığın yatırım ve istihdam teşviklerinin uygulanması ve ilgililere ödenmesi kapsamında yeki ve sorumluluğunun bulunmadığını ifade ederek davanın husumet yönünden reddine, bu husus kabul edilmediği takdirde açıklanan ve re'sen dikkate alınacak nedenlerle reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekâletin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Her ne kadar Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı'na da davanın yöneltilmiş ise de dava konusu muaraza SGK tarafından çıkartıldığı gibi davanın SGK işleminin iptaline yönelik olduğu, davalı ... Müsteşarlığına husumet düşmediğinden ve Yerleşik Yargıtay içtihatları ile işbu davalarda husumetin ...'na yöneltilmesi gerektiği hususu açıklık kazanmış olduğundan davanın ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, dosya kapsamındaki delil durumu, tanık anlatımları ve dosyaya uygun bilirkişi raporu doğrultusunda, davanın kısmen kabulüne, davalı ... yönünden açılan davanın husumet nedeniyle reddine, davalı ... Başkanlığı yönünden açılan davanın kabulü ile; ... Sosyal Güvenlik Merkezi'nin 17.08.2016 tarih, 49541817/1086246. 041/11.226.463 sayılı işleminin iptali ile davacının 12/2011 ila 07/2012, 11/2013 ila 01/2014, 03/2014, 06/2014 ila 04/2015, 06/2015, dönemleri yönünden yapmış olduğu teşvik başvurusunun işleme alınmasının tespitine.." dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan ... Başkanlığı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... Başkanlığı vekili , davacı hakkında yasa ve genelgeler gereğince işlem yapılıp davacıya uygun şekilde tebliğ edildiğini, kurum işlemlerinde herhangi bir hukuka aykırılık olmadığını, 2015/10 sayılı genelge hakkında açılan iptal davasının red ile sonuçlandığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine dair karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...SGK işlemleri yöneltmeliğinin 103/4 maddesinde ''daha önce kuruma belge türü veya kanun numarası hatalı seçilerek verilmiş olan aylık prim ve hizmet belgeleri,ne ilişkin düzeltme amaçlı olarak yasal süresi dışında verilen aylık prim ve hizmet belgeleri, düzeltme ile fiili hizmet süresi zammı kazandırma hali hariç belgede kayıtlı sigortalılar ve bu sigortalıların prim ödeme gün sayısı ile prime esas kazanç tutarının aynı olması kaydı ile ayrıca incelemeye gerek kalmaksızın işleme alınır,

bu nitelikte verilen aylık prim ve hizmet belgelerine idari para cezası uygulanmaz. Sonradan düzeltme amaçlı verilen belge ve fiili hizmet süresi zammı kazandırılması halinde söz konusu belgenin işleme alınmasında bu maddenin yukarıdaki fıkralarında belirilen usul izlenir '' düzenlemesi yer almaktadır. Buna göre fiili hizmet süresi zammı kazandırma hali hariç düzeltme amaçlı bildirge verilebileceğini hüküm altına almıştır .

Ayrıca Kurum içi yönetmelik ve genelgelerin yasaya aykırı olamayacağı, hukukun genel ilkesidir. Dolayısı ile kanunun tanıdığı bir hakkın, kullanılmasının yönetmelik yahut genelge ile sınırlandırılması veya engellenmesi hukuka aykırıdır.

Bu sebeple davacı şirketin yukarı da bahsi geçen dönemlere ait teşvik prim alacaklarının işleme alınması gerektiğine dair taleplerinin haklı olduğuna kanaat getirilmiş ve davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Her ne kadar Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı'na da davanın yöneltilmiş ise de; dava konusu muaraza SGK tarafından çıkartıldığı gibi davanın SGK işleminin iptaline yönelik olduğu, davalı ... Müsteşarlığına husumet düşmediğinden ve Yerleşik Yargıtay içtihatları ile işbu davalarda husumetin ...'na yöneltilmesi gerektiği hususu açıklık kazanmış olduğundan davanın ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir." gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

Dosya kapsamı ve Mahkemenin gerekçesine göre; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla, davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun oy birliği ile esastan reddine..." dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Başkanlığı vekili, davacı hakkında kurumca yapılan işlemlerin yerinde ve gerekli olduğunu aksi halde teşvik hükümlerinin anlamsız olacağını, şartlarını taşımadığı belirgin olan davacı hakkında kurumca yapılan işleme karşı açılan bu davanın reddi gerektiğini belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinde yer alan teşvik indiriminden faydalandırılmak için verilen belgelerin kurumca işleme alınması gerekip gerekmediğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri aynı zamandda 331 inci maddesi ile birlikte, 4447 sayılı Sosyal Sigortaları ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçici 10 uncu maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Dava açıldıktan sonra meydana gelen bir olay nedeniyle dava konusunun ortadan kalkması; eş söyleyişle tarafların, davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmaması halinde, bu olayın hükümde göz önüne alınması ve Mahkemenin, davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir. Dava tüm tarafları bakımından konusuz kalmadıkça inceleme yapılması ve uyuşmazlığın sonuçlandırılması gerekir.

2.Eldeki davada, dairemiz geri çevirme kararı ile davacı şirketin davalı Kurumdan ek 17 nci maddenin ikinci fıkrası kapsamında başvurusunun varlığı sorulmuş ve davalı Kurumun cevabi yazısında davacı şirketin ek 17 nci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında 22.05.2018 tarihinde başvuruda bulunduğu ve davacının davaya konu ettiği tüm dönemler bakımından 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinden faydalandırılmaya dair kuruma verdiği belgelerin işleme alındığı hususu ile birlikte davacının 22.05.2019 tarihli mahsuplaşma talebine göre mahsup işlemlerinin de gerçekleştirilmiş olduğunun belirtilmesi karşısında,

davacı şirketin açtığı bu dava ile 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu Maddesi hükümlerinden faydalandırılmaya yönelik olarak kuruma verilen belgelerin işleme alınmasını talep ettiğine göre, dava konusu istem bakımından davanın konusuz kalıp kalmadığı hususunun değerlendirilmesi ile sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,