Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8496 K.2023/8282

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalıya ait ... İnşaat iş yerinin gerçek iş verenliğinde ...İnş. Ltd. Şti. ve Delta Gıda Ltd.

Şti. ünvanlı aile şirketlerinin müşterek bürosunda 2011 Mart-2011 Ağustos tarihleri arasında büro görevlisi olarak çalıştığını, Kurum denetmenleri tarafından düzenlenen 19.04.2016 tarih ve 2016/28 sayılı rapor ile davacının çalışmalarının iptal edilerek davacının almış olduğu aylıklarının kesildiğini, her üç şirketin muhasebe işlemlerini yürüten Yasemin Özgüz'ün hataen veya talimatla, davacının işe girişinden bir yıl önce kesin hesabı yapılmış ve kanun kapsamından çıkarılmış 1102610 sicil numaralı iş yeri üzerinden sigortalı gösterdiğini,

davacının davalı iş yerinde çalıştığının sabit olduğunu belirterek davacının çalışmalarının tespiti ile kesilen aylıkların kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının 22.03.2013 tarihli emeklilik talebine istinaden kendisine 01.04.2013 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığını, Kurum denetmenlerince hazırlanan rapor ile davacının davalı ... iş yerinde 26.03.2011-19.07.2011 tarihleri arasında geçen 115 günlük çalışmalarının sahte bildirim nedeniyle iptal edildiğini, iptal edilen günlerin esas alındığında prim gün sayısının düşmesi nedeniyle yaşlılık aylığının durdurulduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacının, davalının yanında veya dava dilekçesinde belirtilen diğer şirketlerde çalışmadığını, düzenlenen herhangi bir iş akdi ve sözleşmesi, fiili çalışması olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kabulü ile davacının 1102610 sicil numaralı iş yerinde gözüken 26.03.2011-19.07.2011 tarihleri arasındaki çalışmalarının gerçek ve fiili olduğunun tespiti ile davacıya 01.04.2013 tarihi itibari ile aylık bağlanması gerektiğinin tespiti ile aksi Kurum işleminin iptaline” karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; Mahkemece davacı tanık beyanlarındaki çelişkilerin dikkate alınmadığını, davacının taleplerinin tanık beyanları haricinde somut delillerle ispat edilemediğini, müvekkilinin Oğuz, Delta ve ... İnşaat isimli şirketlerle hiçbir ilgisi bulunmadığını, müvekkili ile davacı arasında iş sözleşmesi bulunmadığını, davacının müvekkile ait iş yerinde çalıştığını ispatlayamadığını ileri sürmüştür.

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde; Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini, müvekkili tarafından yapılan işlemlerin mevzuat dahilinde olduğunu, hukuka aykırılık olmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili, davacının haksız iddiasının ispatlanamamasına rağmen lehine hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, tanık beyanlarındaki çelişkilerin dikkate alınmadığını, davacının taleplerinin tanık beyanları haricinde somut delillerle ispat edilemediğini, müvekkilinin Oğuz, Delta ve ... İnşaat isimli şirketlerle hiçbir ilgili bulunmadığını, davacı ile müvekkili arasında herhangi bir iş akdi ve fiili bir çalışma olmadığını, Mahkemece eksik araştırma ile hüküm kurulduğunu beyanla eksik incelemeye dayalı kararının bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili, mahkemece çalışma olgusunun hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde ispatlanamadığını, müvekkili Kurumun yapmış olduğu işlemlerin mevzuata uygun olduğunu, hukuka aykırılık bulunmadığını beyanla eksik incelemeye dayalı kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 2011 Mart-2011 Ağustos tarihleri arasında sigortalı olarak çalıştığının tespiti ile emeklilik işleminin iptaline dayalı olarak kesilen aylıkların kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2-Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi olup, bu tür davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

3.Değerlendirme

İnceleme konusu davada, davalı Kurum denetmenlerince düzenlenen 19.04.2016 tarih ve 2016/28 sayılı Denetmen Raporu ile davalı ...'a ait 1102610 sicil numaralı işyeri kayıtlarının incelendiği, davalıya ait işyeri ile birlikte dava dışı ...İnş. Ltd. Şti. ve Delta Gıda Ltd.

Şti. hakkında da inceleme yapıldığı, yapılan incelemede davalı ... yanında çalışması bulunan sigortalıların gerçekte bu iki şirkette çalıştıklarını beyan ettikleri ancak bu kişilerin sigortalılıklarının şirketlere aktarılmasının mümkün olmadığı değerlendirilmiş, aralarında davacının da bulunduğu sigortalı çalışanların davalı ... yanındaki çalışmalarının iptaline karar verildiği,

buna göre davacı tarafça davalı ...'a ait işyerinde 26.03.2011-19.07.2011 tarihleri arasında geçen 115 günlük hizmet sürelerinin iptaline ve giderek 31.03.2013 tarihli tahsis talebine istinaden kendisine bağlanan yaşlılık aylığının kesilmesine yönelik tesis edilen kurum işleminin iptalinin talep edildiği, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davacının aile işletmesi tarzında olan ...

İnşaat-... unvanlı iş yerinde 26.03.2011-19.07.2011 tarihleri arasında bildirilen hizmetlerin gerçek ve fiili olduğunun tespitine karar verilerek aksi Kurum işleminin iptaline ve davacıya aylığının kesildiği tarihten itibaren tekrardan 01.04.2013 tarih itibariyle aylık bağlanması gerektiği tespit edilerek davanın kabulüne karar verilmiş ise de, dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görünmemektedir.

Dosya kapsamında toplanan belgelere ve dinlenen tanık beyanlarına göre davacının çalışma olgusu sabit ise de gerek davacının dava dilekçesinde ...İnş. Ltd. Şti. ve Delta Gıda Ltd. Şti. unvanlı aile şirketlerinde çalıştığını beyan etmesi, gerekse tanık beyanlarına göre ...İnş. Ltd. Şti. ve Delta Gıda Ltd. Şti. ile ...-... İnşaat ünvanlı işyerinin aynı kişilere ait olduğunun belirtilmesi, ...İnş. Ltd. Şti. ve Delta Gıda Ltd.

Şti.'lerinde ortak olduğu anlaşılan...'ın gerçek işveren olduğunu, davalı ...'ın ise...'ın yeğeni olması sebebiyle tanıdıklarını beyan etmeleri, dinlenilen tanıkların sigortalılıklarının da dönem dönem ...İnş. Ltd. Şti. ve Delta Gıda Ltd.

Şti.'lerine ait işyerleri ile davalı ... işyerinden bildirilmiş olması karşısında, davacının 26.03.2011-19.07.2011 tarihleri arasında geçen 115 günlük çalışmasının davalı ...'ın emir ve talimatı altında mı gerçekleştiği hususu açığa kavuşturulmalı, bu kapsamda davalı ...'ın gerçek işveren olmadığının tespit edilmesi halinde gerçek işveren belirlenmeli, işverenin farklı kişi olması halinde de davanın kamu düzenine ilişkin niteliği gereği HMK’nın 124 üncü maddesi uyarınca husumetin doğru işverene yöneltilmesi için davacıya mehil verilmeli,

davaya usulüne uygun şekilde dahil edilmeli ve davaya dahil edilen işverenin de göstereceği deliller toplanmalı, gerektiğinde resen de araştırma yapılarak davaya konu çalışma hiçbir kuşku ve tereddüte yer bırakmayacak şekilde belirlenmeli ve oluşacak kanaate göre karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,