Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8533 K.2024/981

Taraflar arasındaki re'sen yapılan sigortalı tesciline dair kurum işlemlerinin iptali istemli asıl dava ve ödeme emirlerinin iptaline dair birleşen davalardan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince birleşen Muğla 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 2013/328 Esas–2015/258 Karar sayılı dosyasına yönelik kurulan hüküm yönünden, davalı SGK Başkanlığı vekilinin istinaf başvurusunun kesinlik nedeniyle reddine, asıl dava Muğla 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 2021/57 Esas (2012/2 Esas) dosyasına yönelik kurulan hüküm yönünden ve birleşen Muğla 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 2012/64 Esas–2015/259 Karar sayılı dosyasına yönelik kurulan hüküm yönünden, davalı SGK Başkanlığı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, 2012/2 Esas sayılı asıl dosyada; sitenin 01.01.2005-31.03.2011 dönemine ait defter ve belgelerin incelenmesi sonucu düzenlenen 24.05.2011 tarihli kayıt inceleme tutanağı ve buna dayalı olarak düzenlenen rapor uyarınca 19.08.2011 tarih ve 1653704 sayılı yazı ile 12.217,33 TL re'sen hesaplanan prim borcunun ödenmesi gereğinin bildirildiği ve Kurum ünitesine yapılan itirazın reddedildiğini beyanla; 19.08.2011 tarih ve 1653704 sayılı yazı ile tebliğ edilen prim borcu ve gecikme zammı tutarının iptaline karar verilmesini ,

Birleşen 2012/64 Esas sayılı dosyada; 24.02.2012 tarihinde tebliğ edilen 7 adet ödeme emrine konu işlem, prim ve idari para cezası tutarlarının dava konusu olmasına karşın, kesinleşmemiş alacak tutarlarının takibe konulduğu belirtilerek, ödeme emirlerinin iptalini,

Birleşen 2013/328 Esas sayılı dosyasında; prim ve idari para cezasının iptali konusundaki yargılama sonuçlanmadan 0,15 TL işsizlik sigortası prim ve gecikme zammı ile 1.281,16 TL idari para cezası ve gecikme zammının tahsili için tebliğ edilen 2 adet ödeme emrinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili; davacı siteye ait .... sicil numaralı dosyada işlem gören apartman işyeri ile ilgili olarak yapılan denetim sonucu düzenlenen 25.05.2011 tarih ŞK/2011/83 sayılı rapor kapsamında, kayıt dışı çalışanlar olduğu; ayrıca, ... adlı işçinin bazı dönemlerde aylık ücretlerinin verilmesine rağmen Kuruma bildiriminin yapılmadığının tespit edildiği; sigortasız çalıştırılan kişilerin prim belgelerinin verilmesi gereğinin 22.06.2011 tarih ve 13221558/13220859 sayılı yazılar ile bildirimine karşın işveren tarafından belgelerin verilmemesi nedeniyle re'sen prim tahakkuku yapılarak 19.08.2011 tarihli yazı ile prim borcunun bildirildiği,

25.08.2011 tarihinde tebliğ edilen yazı içeriğine yönelik 06.09.2011 tarihli itirazın 19.09.2011 tarihli Komisyon kararı reddedilip, 23.09.2011 tarihinde tebliğ edildiğini beyanla; hak düşürücü süre içinde dava açılmadığı için prim tahakkuk işleminin kesinleştiğini ve Kurum işleminin mevzuata uygun olduğunu beyanla davaların hak düşürücü süre yönünden ve esastan reddine karar verilmesi gereğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile

1-Mahkememizin 2013/328 Esas sayılı dosyası yönünden davanın kısmen kabulü ile Kurumun 2013/15596 takip numaralı 05.04.2013/5969928-5969992 tarih ve sayılı 1.062,00 TL idari para cezası asıl alacak miktarlı ödeme emrinin iptaline,

Kurumun 2013/15595 takip numaralı 05.04.2013/5869758-5969801 tarih ve sayılı 0,10 TL işsizlik primi asıl alacak miktarlı ödeme emri yönünden takibin devamına,

2-Mahkememizin 2021/57 Esas (önceki esası 2012/2) sayılı dosyası için açılan davanın kısmen kabulüne:

... için tahakkuk ettirilen toplam 11.643,00 TL (6.520,49 TL asıl, 5.122,51 TL gecikme zammı) yönünden, 9.994,52 TL resen prim tahakkuku yerinde olduğundan iptaline yer olmadığına, sigortalı ... için tahakkuk ettirilen 2005/12 (128,84 TL), 2007/6 (562,50 TL) 2008/1 (159,22 TL), 2008/5 (159,22 TL), 2008/8 (638,70 TL) dönemlerine ait toplam 1.648,48 TL resen prim tahakkukunun iptaline,

Sigortalı ...,...,...,ve ... için resen tahakkuk ettirilen 575,33 TL (265,05 TL prim, 310,28 TL gecikme zammı) primin iptaline,

3-Mahkemenin 2012/64 Esas sayılı dosyası için açılan davanın kısmen kabulüne

Davaya konu 7 adet ödeme emrinden:

02.02.2012/2096696-2096853, 02.02.2012/2095853-2096006, 02.02.2012/2096420-2096569, 02.02.2012/2096136-2096292, 02.02.2012/2095555-2095697 tarih ve sayılı idari para cezası konulu ödeme emirlerinin iptaline,

02.02.2012/2095274-2095421 takip ve sayılı işsizlik sigortası primi konulu ödeme emrinin 171,11 TL yönünden iptaline, 414,53 TL yönünden takibin devamına,

02.02.2012/2094995-2095148 takip ve sayılı primi konulu ödeme emrinin 4.007,55 TL yönünden iptaline, 4.801,96 TL yönünden takibin devamına," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili,eksik ve hatalı değerlendirmeye dayalı bilirkişi raporuna esas alınarak karar oluşturulduğunu, Komisyon kararının 23.09.2011 tarihinde tebliği üzerine davanın süresinde açılmadığı için reddi gerektiğini.

Kurum tarafından soruşturma raporu doğrultusunda işlem tesis edildiğini, Muğla İdare Mahkemesinin kesinleşmiş mahkeme ilamlarının dikkate alınmadığını, kesinleşmiş İdare Mahkemesi kararına konu idari para cezalarının da Muğla 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 2012/64 E. sayılı dosyada dava konusu edilen ödeme emirleri ile tahsilinin talep edildiğini, Muğla 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 2012/64 E. sayılı dosyadaki kararı ile İdare Mahkemesi kararlarının infaz kabiliyetinin ortadan kalktığını, mükerrerlik bulunmakta ise de bu konuda "karar verilmesine yer olmadığına" kararı verilmesi gerektiğini,

birleşen 2013/328 E. sayılı dosyada iptaline karar verilen idari para cezası yönünden Muğla İdare Mahkemesince ret kararı verilmiş olduğundan; kesinleşen idari para cezasının ödeme emri ile talep edilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığını, önceki kararda bu davanın reddine karar verilmiş olduğundan Kurum lehine kazanılmış bir hak oluştuğunu, davaların kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiş olmasına rağmen.

Kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin ve tüm yargılama giderlerinin Kurum üzerinde bırakılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın tümden reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile

1-) Muğla İş Mahkemesinin, 25.10.2022 tarihli, 2021/57 E, 2022/358 K. sayılı kararında;

A) Birleşen Muğla 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi’nin 2013/328 Esas–2015/258 Karar sayılı dosyasına yönelik kurulan hüküm yönünden, davalı SGK Başkanlığı vekilinin istinaf başvurusunun kesinlik nedeniyle reddine,

B) Asıl dava Muğla 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 2021/57 Esas (2012/2 Esas) dosyasına yönelik kurulan hüküm yönünden ve Birleşen Muğla 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 2012/64 Esas–2015/259 Karar sayılı dosyasına yönelik kurulan hüküm yönünden, davalı SGK Başkanlığı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl dava, re’sen prim borcu ve gecikme zammı tahakkukuna yönelik Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin 1 inci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un ilgili hükümleri, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124 üncü maddesi.

3.Değerlendirme

İnceleme konusu davada, davalı adına kayıtlı 1045491,48 sicil sayılı işyerinin 01.01.2000 tarihinden itibaren Kanun kapsamında olduğu, 25.05.2011 tarih ve ŞK/2011-83 sayılı denetmen raporunda, davacının işletme defteri ve gider pusulaları üzerinden yapılan tespitlerde, ... ve farklı kişilere ödemeler yapıldığı, sigortalı ...’ın ise davacı adına kayıtlı işyerinden genel olarak yılın Kasım ila Mayıs ayları arasında sigortalılık bildirimlerinin bulunduğu tespiti yapılması üzerine,

Muğla SGK İl Müdürlüğü’nün 22.06.2011 tarihli yazısı ile 25.05.2011 tarih ve ŞK/2011/83 sayılı denetmen raporuna istinaden, ... isimli kişinin işe giriş bildirgeleri ile aylık prim ve hizmet belgeleri verilmesinin davacı site yönetiminden istendiği,

Muğla SGK İl Müdürlüğünün 19.08.2011 tarihli yazısı ile 2005/1-11, 2006/1-12, 2007/1-5, 7, 12, 2008/6-7, 2008/9,11,12, 2009/1-8, 2010/1-6 dönemlerine ilişkin 12.217,33 TL gecikme zammı dahil prim borcu ve 1.089,71 TL gecikme zammı dahil işsizlik sigortası prim borcu tahakkukuna yönelik davacının itirazı üzerine Ünite İtiraz Komisyonunun 06.09.2011 tarih ve 2011/5 sayılı kararı ile itirazın reddine karar verildiği, Muğla SGK İl Müdürlüğünün 05.09.2013 tarihli yazısından, denetmen raporuna istinaden tahakkuk ettirilen primlerin sigortalılar ..., ...,...,...,...,, ... isimli kişilere ait olduğunun bildirildiği,

İtiraz Komisyonunun kararının davacı tarafa 23.09.2011 tarihinde tebliğ edildiği, davacı yönetimin yöneticisinin kendi adına, davalı Kurum aleyhine, idari para cezası ve prim tahakkuku işleminin iptaline yönelik 23.09.2011 tarihinde Muğla 2. İdare Mahkemesinin 2011/1642 Esas – 2011/423 Karar sayılı davasında davanın apartman yönetimi adına açılması gerektiği gerekçesi ile 23.09.2011 tarihinde dilekçe ret kararı verildiği, kararın 14.10.2011 tarihinde tebliğ edildiği,

davacı apartman yönetimi tarafından, 31.10.2011 tarihinde açılan prim tahakkukunun iptaline yönelik Muğla 2. İdare Mahkemesinin 2011/1820 Esas – 2011/596 Karar sayılı görev yönünden ret kararının davacıya 02.01.2012 tarihinde tebliğ edildiği, eldeki davanın 06.01.2012 tarihinde açıldığı, Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verildiği, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiği anlaşılmaktadır.

Öncelikle Mahkemece verilecek kararın dava dışı ...,...,...,..., ve ... hakkında yapılan 4/1-a kapsamındaki sigortalılık işleminin iptaline sebebiyet vereceğinden hak alanı etkilenen bu kişilerin HMK'nın 124 üncü maddesi kapsamında usulüne uygun şekilde husumet yöneltilerek, gösterilecek bütün deliller toplandıktan sonra, tüm deliller birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,