Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8606 K.2023/10782

Taraflar arasındaki sigorta primine esas kazançların tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ile davalı Kurum vekili tarafından ayrı ayrı istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

26.03.2014 tarihinden itibaren davalı firmada üretim personeli olarak çalıştığı, işe başladığı tarihten 30.06.2016 tarihine kadar hafta içi 08:00-18:00 ve cumartesi günleri de 08:00-15:00 saatleri arasında çalıştığı, fazla çalışma ve mesai ücretlerinin ödenmediği ve SGK kayıtlarına yansıtılmadığı, davalı şirkete iş güvenliği ve iş yeri şartları sebebiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından cezai yaptırımlar uygulandığı, bu durumun maddi olarak kaybına ve emeklilik işlemlerinin gecikmesine neden olduğu,

gerçek ücretinin asgari ücret olmamasına rağmen şirket tarafından maaş farkının elden ödendiği iddiasıyla 26.03.2014-07.09.2018 tarihleri arasındaki sigorta prim kazancının daha önceki aylarda aldığı gerçek ücretine göre yeniden düzenlenmesine, ... Çalışma ve İş Kurumundan aldığı İşsizlik ödeneği ödeme kararının buna göre yeniden düzenlenmesine ve tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hizmet tespit davası olmadığı, davada Kurumun davalı olarak gösterilmesi gerektiği, Kurumun kendisine sunulan resmi bilgi, belge ve beyanlara bağlı olarak resmi işlemler yaptığı, Kurum işlemlerinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalı şirkette asgari ücretle çalıştığı, maaşlarının banka hesabı üzerinden kendisine ödendiği, haricinde kendisine herhangi bir ödeme yapılmadığı, imzalı bordrolarda görüleceği üzere asgari ücretle çalıştığı ve elden ödeme iddiasının dayanaksız olduğu, davacının işyerinde 08:10 - 17:10 arasında mesai yaptığı, toplam 1.5 saat ara dinlenme yaptığı, haftanın 6 günü çalışma yapıldığı, bir dönem cumartesi günleri yarım mesai yapıldığı, davacının kendisine ödenmesi gereken herhangi bir fazla çalışması bulunmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından.

2015 yılı Haziran dönemine ait bordro sunulmadığı, 2015 Haziran ayında davacının aldığını iddia ettiği ücretin net 1400 brüt 1958,31 TL olduğu, 2015 senetle ispat sınırının 2.500,00 TL olduğu, davacının aldığını iddia ettiği ücretin senetle ispat sınırının altında kaldığı, davalı tarafından 2015 Haziran ayı yönünden davacıya ait imzalı bordro veya yazılı belge sunulmadığı, sadece bu dönem yönünden senetle ispat zorunluluğu olmadığından tanık anlatımları ve emsal ücret araştırması sonuçlarına dayanıldığı,

dinlenen bordro tanıklarının davacının ücretini net olarak bilmedikleri ancak asgari ücretin üzerinde maaş aldıkları, maaşın asgari tutarını bankadan, kalanını elden aldıklarını beyan ettikleri, emsal ücret araştırması sonucunda Kristal-İş'den gelen yazı cevabında sendikasız çalışan işçinin 2018 yılında bildirilen brüt ücretinin 3,765,00 TL olarak bildirildiği,

3.765,00 TL'nin 2015 yılı asgari ücrete oranının 1,85 olması sonucunda, 2015 yılının Haziran ayı asgari ücretinin 1,85 katı 2.227,77 TL olmakla, davacının 2015 yılı ilk 6 ayı için net 1400,00 TL, brüt 1.958,31 TL aldığını iddia ettiği, tanık anlatımları ve emsal ücret araştırması sonucunda ve 2015 yılı Haziran ayı için SPEK tavan tutarının 7.809,90 TL olduğu da dikkate alınarak taleple bağlılık ilkesi uyarınca brüt 1.958,28 TL ile çalıştığı, diğer dönemlerin ispat edilemediği gerekçesiyle davacının 2015 yılı Haziran ayına ait SPEK tutarının brüt 1.958,28 TL olduğunun tespitine,

diğer talep ettiği dönemler yönünden taleplerin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı Kurum vekili ayrı ayrı istinaf yoluna başvurmuşlardır.

B.İstinaf Sebepleri: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kendisine ödenen ücretle iddia ettiği ücret arasındaki farkın kesinlik sınırının altında kaldığı, meslek odalarından alınan emsal ücretlerin iddiasını ispat ettiği, çalıştığı her yıl açısından hesaplama yapılması gerektiği iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; iddianın yazılı deliller ispat edilmesi gerektiği, çalışma olgusunun tanıkla ispatı gerektiği iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, prime esas kazanç tespitine ilişkin davalarda imzalı bordroların aksinin yazılı delille ispatlanabileceği, imzalı bordro bulunmayan döneme ilişkin tanık beyanları ve emsal ücret araştırmaları doğrultusunda davanın kısmen kabulünün yerinde olduğu, Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili; resmi Kurumun kendisine sunulan resmi beyanlar, bilgi ve belgelere bağlı olarak işlem yaptığı, iddianın yazılı deliller ispat edilmesi gerektiği, çalışma olgusunun tanıkla ispatı gerektiği iddiasıyla temyiz talebinde bulunmuştur. C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; prime esas kazançların tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlı Sigortası Kanunu'nun 80 inci maddesinin 1 inci fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:

"4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir.

a) Prime esas kazançların hesabında;

1) Hak edilen ücretlerin,

2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların,

3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.

b) Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz.

c) (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz.

d) Ücretler hak edildikleri aya mal edilmek suretiyle prime tabi tutulur. Diğer ödemeler ise öncelikle ödendiği ayın kazancına dahil edilir ve ücret dışındaki bu ödemelerin yapıldığı ayda üst sınırın aşılması nedeniyle prime tabi tutulamayan kısmı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden aydan başlanarak iki ayı geçmemek üzere üst sınırın altında kalan sonraki ayların prime esas kazançlarına ilâve edilir.

Toplu iş sözleşmelerine tabi işyerleri işverenlerince veya kamu idareleri veya yargı mercilerince verilen kararlara istinaden, sonradan ödenen ücret dışındaki ödemelerin hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenmesi durumunda, 82 nci madde hükmü de nazara alınmak suretiyle prime esas kazancın tabi olduğu en son ayın kazancına dahil edilir.

Bu durumlarda sigorta primlerinin, yukarıda belirtilen mercilerin kararlarının kesinleşme tarihini izleyen ayın sonuna kadar ödenmesi halinde, gecikme cezası ve gecikme zammı alınmaz ve 102 nci madde hükümleri uygulanmaz."

3. Değerlendirme

Eldeki dava dosyası incelendiğinde, 26.03.2014-07.09.2018 tarihleri arasında davalı işverene ait iş yerinde küvet ve duş tekne imal işçisi olarak bildirimleri bulunan davacı, prime esas kazancının tespitine karar verilmesini istemiştir. İlk Derece Mahkemesi tarafından ücret tediye bordrosu olmadığından bahisle davacının 2015 yılı Haziran ayına ilişkin prime esas kazancı yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

İspat külfeti üzerinde olan davacının iddiasını ispat edememesi karşısında sair dönemler yönünden davanın reddine karar verilmesi isabetlidir. Ne var ki sigortalı işçinin ücretinin, 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesinin 1 inci fıkrasında düzenlenen esaslar kapsamında makul bir neden olmaksızın, dört yıldan fazla süren bir çalışmada sadece bir aylığına davacının iddia ettiği gibi ödendiğinin kabul edilemeyeceği açıktır.

Bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerekirken sendika tarafından bildirilen ücretin güncellenmesi yoluyla kısmen kabulü yönünde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,