Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/875 K.2023/1445

...

MAHKEMESİ

Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI

2022/1955 E., 2022/1657 K. ...

İLK DERECE MAHKEMESİ

Maçka Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

2020/293 E., 2022/129 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı asıl, 01.01.2013 ile 31.08.2016 tarihleri arasında davalı işverene ait inşaat işyerinde kesintisiz çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde; hizmet tespiti davalarının kamu düzenini ilgilendiren davalardan olduğunu, çalışma olgusunun varlığının ayrıntılı bir şekilde araştırması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalılar cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile görgüye dayalı bilgi sahibi oldukları anlaşılan tanıkların birbiri ile uyumlu, somut anlatımlara dayalı, inandırıcı samimi ve her türlü şüpheden uzak görülen beyanları, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre davacının hizmet akdine bağlı olarak çalıştığının anlaşıldığı gerekçesi ile ,davacının davalı ... İnşaat Emlak ve Taahhüt ... firması isimli işyerinde 01.08.2013-24.12.2013 tarihleri arasında 144 gün, 18.10.2014-23.11.2014 tarihleri arasında 36 gün, 15.04.2015-30.06.2016 tarihleri arasında 436 gün olmak üzere toplam 616 günlük çalışma süresinin 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin 9 uncu fıkrası gereğince sigortalı hizmet süresi olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

SGK vekili; davacı tarafça gösterilecek tanık ifadeleriyle yetinilmeyerek aynı işyerinde bordrolara geçmiş çalışanları ve komşu işyerlerini çalıştıran kişiler ile bu işyerlerinde bordrolara geçen çalışanların kimlik ve adreslerinin re'sen araştırılarak çalışma konusunda bilgi ve görgülerine başvurulması gerektiğini, sigortalılığın oluşumu yönünden çalışma olgusunun varlığının zorunlu olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ifadesine başvurulan tanıklar ve tüm dosya kapsamına göre fiili çalışmanın kanıtlandığı, red olunan kısım yönünden davacı tarafın istinaf başvurusunun da bulunmadığı gerekçesi ile davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı kurum vekili, kurumun feri müdahil olmasına rağmen kararda davalı olarak gösterildiğini, mahkemece resen inceleme yapılarak fiili çalışma olgusu belirlenmesi gerekirken eksik araştırma ile karar verildiğini belirterek temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme Somut olayda, dosya içeriğine göre işyerinin davalı gerçek kişi ... adına tescil edilip kanun kapsamına alındığı, 25.12.2013 -17.10.2014 ve 24.11.2014-14.04.2015 tarihleri arasında ... sicil numaralı ... işyerinden bildirim yapıldığı, davaya ve kabule konu sürelerin bildirim öncesi ve bildirim sonrasına ilişkin bulunduğu, ne var ki hükmün pasif husumet ehliyeti de bulunmayan şahıs firmasına ilişkin olarak tesis olunduğu anlaşılmakla ,işverenlik sıfatı açık ve net biçimde belirlenip bu kapsamda gerekli tebligatlar yapılmak suretiyle sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının, sair yönler incelenmeksizin BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...