Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8755 K.2023/9577

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacının istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı şirket ve feri müdahil Kurumun istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverene ait işyerinde 05.06.2001 - 25.12.2015 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığını beyanla Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. vekili, hak düşürücü sürenin dolduğunu, davacının mevsimlik işçi olarak çalıştığını, davacını çalıştığı sürelerin Kuruma eksiksiz olarak bildirildiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir. 2. Fer'i müdahil Kurum vekili, hak düşürücü sürenin dolduğunu, Kurum kayıtları resmi yazılı belge vasfında olup aksinin aynı nitelikte belgelerle ispatlanması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; inceleme konusu davayla ilgili olarak toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde;davanın kısmen kabulüne karar verilerek hükme esas alınan, denetime ve hüküm kurmaya elverişli Bilirkişi Önder Berkan tarafından sunulan 27.06.2022 tarihli ek rapordaki tespitlere göre; "davacının çalışma süresinin.

10.05.2002 - 25.12.2015 tarihleri arasında olduğu, davalı işyerinde sezon döneminin Eylül-Ekim-Kasım- Aralık ayları arasında 4 ay sürdüğü, bu dönemde işyerinde devamlı-kesintisiz çalışma olduğu, diğer dönemlerde ise SGK’ya yapılan bildirim kadar hizmetinin bulunduğu kabul edilerek; ... TC Kimlik, ... sicil numaralı sigortalı ...'nin davalı işveren ... Tarım Ürn. İth. İhr. San. ve Tic.A.Ş’ye ait ...

SGK İl Müdürlüğünde ... işyeri sicil sayılı dosyada işlem gören üzüm işletmesi işyerinde. 10.05.2002 - 25.12.2015 tarihleri arasında toplam 3031 gün çalıştığı ve bu çalışmalarının 2498 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği 533 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediği, bildirimi yapılmayan dönemlerde o günlerin asgari ücretini aldığı belirlenerek,

2002/9. ayda 30 gün, 2003/10. ayda 30 gün, 2002/11. ayda 30 gün, 2002/12. ayda 30 gün, 2003/3. dönemde 68 gün, 2004/9. ayda 5 gün, 2004/10. ayda 5 gün, 2004/11. ayda 10 gün, 2004/12. ayda 10 gün, 2005/9. ayda 10 gün, 2005/10. ayda 10 gün, 2005/11. ayda 25 gün, 2005/12. ayda 25 gün, 2006/12. ayda 1gün, 2007/10. ayda 17gün, 2007/11. ayda11 gün, 2007/12. ayda17 gün, 2009/9. ayda 1 gün, 2009/11. ayda 15 gün, 2009/12. ayda 30 gün, 2010/11. ayda 22 gün, 2010/12. ayda 5 gün, 2011/9. ayda 30 gün, 2011/10. ayda 30 gün, 2011/11. ayda 4 gün, 2011/12. ayda 10 gün, 2012/9. ayda 3 gün, 2012/12. ayda 19 gün, 2013/9. ayda 30 gün,

olmak üzere toplam 533 günlük çalışmasının Kuruma eksik bildirildiğinin ve bildirimi yapılmayan dönemlerde günün cari asgari ücreti karşılığı çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesine dayalı olarak, "1-Davanın kısmen kabulüne, davacı [TCKN] TC Kimlik numaralı ...' nin davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic.

A.Ş'ne ait ... sicil numaralı işyerinde geçici işçi statüsünde 10.05.2002 - 25.12.2015 tarihleri arasında toplam 3031 gün, sezon olan yılın Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında kesintisiz ;diğer dönemlerde ise, SGK’ya yapılan bildirim kadar, hizmet akdiyle ve sigorta primine esas asgari ücretle çalıştığı, bu çalışmalarının 2498 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği,

2002/9. ayda 30 gün, 2003/10. ayda 30 gün, 2002/11. ayda 30 gün, 2002/12. ayda 30 gün, 2003/3. dönemde 68 gün, 2004/9. ayda 5 gün, 2004/10. ayda 5 gün, 2004/11. ayda 10 gün, 2004/12. ayda 10 gün, 2005/9. ayda 10 gün, 2005/10. ayda 10 gün, 2005/11. ayda 25 gün, 2005/12. ayda 25 gün, 2006/12. ayda 1gün, 2007/10. ayda 17gün, 2007/11. ayda11 gün, 2007/12. ayda17 gün, 2009/9. ayda 1 gün, 2009/11. ayda 15 gün, 2009/12. ayda 30 gün, 2010/11. ayda 22 gün, 2010/12. ayda 5 gün, 2011/9. ayda 30 gün, 2011/10. ayda 30 gün, 2011/11. ayda 4 gün, 2011/12. ayda 10 gün, 2012/9. ayda 3 gün, 2012/12. ayda 19 gün, 2013/9. ayda 30 gün,

olmak üzere toplam 533 günlük çalışmasının Kuruma eksik bildirildiğinin ve bildirimi yapılmayan dönemlerde günün cari asgari ücreti karşılığı çalıştığının; tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili,müvekkilinin sezonluk çalışmadığının bilirkişi tarafından sunulan kök rapordaki tespitler ile sabit olduğunu, müvekkiline imzalatılan hizmet sözleşmelerinde işçilerin çalışmadıkları izne ayrıldıkları dönemlerde taahhütlü mektupla tekrar işe davet edileceklerinin yazılı olduğunu, müvekkili yönünden herhangi bir mektubun bulunmaması nedeniyle müvekkilinin sürekli çalıştığının kabulü gerektiğini beyanla hatalı olarak verilen ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın tam kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2.İstinaf kanun yoluna başvuran davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. vekili, hak düşürücü sürenin dolduğunu, bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmeksizin rapora dayanılarak hüküm kurulduğunu, müvekkili şirkette sezon döneminde dahi kesintisiz değil, aralıklı (mevsimlik) çalışma yapıldığını ve davacının mevcut çalışmalarının Kuruma eksiksiz olarak bildirildiğini, müvekkili şirketin 4 ay boyunca kesintisiz çalışma yapabilmesinin mümkün olmadığını, kısmen kabul kısmen ret kararı verilmesine rağmen vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilmemesi ve davacının masraflarının tamamının müvekkiline yüklenmesinin hukuka aykırı olduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının müvekkili lehine kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

3.İstinaf kanun yoluna başvuran fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, hak düşürücü sürenin dolduğunu, davacının Kurum kayıtlarında olan hizmet süreleri dışında bir çalışması bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda kesin ve net bir şekilde davacının çalışma olgusunu ispatlayacak delil bulunmadığını, rapora itirazlarının dikkate alınmadığını, davacıyı tanımayan tanık beyanlarının hükme esas alındığını, bilirkişi raporunun çelişkili olduğunu, davacının çalıştığını iddia ettiği dönemde imzasını içeren hiçbir ücret bordrosu-puantaj kaydı bulunmadığının davacının bu dönemlerde çalışmadığının göstergesi olduğunu,

yeterli delile ulaşılamadığını ve davacı tarafından davanın ispatlanamadığını, aynı davalıya karşı derdest davaları bulunan tanık beyanları mahkemece esasa alınmış ve hüküm kurulduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "...İş bu davada dinlenen çalışması kayıtlara yansımış olmasından dolayı beyanlarının görgüye dayalı olduğu anlaşılan tanıkların anlatımından açıkça anlaşıldığı üzere sezon döneminde, Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında tüm çalışanların tam çalıştığı sübuta ermiş olmakla ilk derece mahkemesinin kabul kararında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davacının 2011 yılı 9, 10, 11 inci aylarında istirahat raporlarının bulunduğu görülmekle iş bu aylardaki eksik gün bildiriminde bir isabetsizlik görülmemiştir. İlk derece mahkemesinin iş bu dönem aralığına dair kabulü kesin delil karşısında tanık anlatımına itibar edilemeyeceğinden isabetli olmamıştır.

Yargıtay 10 uncu Hukuk Dairesinin hizmet tespitine ilişkin davada verilen 2018/5204 esas ve 2019/2128 karar sayılı ilamında "...6100 sayılı HMK nun “yargılama giderlerinin kapsamı” başlığını taşıyan 323 üncü maddesinde yargılama giderlerinin hangi kalemleri kapsadığı tek tek sayılmış, “yargılama giderlerinden sorumluluk” başlığını taşıyan 326 ncı maddede “kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği,” “yargılama giderlerine hükmedilmesi” başlığını taşıyan 332 nci maddesinde ise “yargılama giderlerine, mahkemece resen hükmedileceği, yargılama gideri, tutarı,

hangi tarafa ve hangi oranda yükletildiği ve dökümün hüküm altında gösterileceği,” hüküm altına alınmıştır.

Mahkemenin davanın esasına ilişkin kararında bir isabetsizlik bulunmamakta ise de, kısmen kabule uygun hüküm kurulmaması, Sosyal Güvenlik Kurumunun davadaki taraf sıfatının davalı olmasına rağmen lehine ve aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi, davada taraf sıfatı bulunmayan kaymakamlık lehine vekalet ücretine hükmedilmesi ve kısmen kabule göre davalı İçişleri Bakanlığı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi isabetsizdir ve bozmayı gerektirir..." tespitine yer verilmiştir.

Davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olmasına karşın yargılama gideri ve bu kapsamda olan vekalet ücretinin takdirinin isabetli olmadığı anlaşılmakla davalının ve feri müdahil kurumun istinaf talebi yerinde bulunmuş olmakla kararın düzeltilerek esas hakkında karar verilmesi gerektiği kabul görmüştür. " gerekçesiyle;

"A) 1-Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nden verilen 18.07.2022 tarih, 2019/289 Esas ve 2022/342 Karar sayılı kararının kaldırılmasına yönelik davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353/1-b.1 hükmü gereğince esastan reddine,

2-İstinaf yargılama giderlerinin başvuru sahibi üzerinde bırakılmasına,

3-İstinaf talebi reddedilen davacıdan alınması gereken 179,90 TL harçtan peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 99,20 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,

B) 1-Davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile; Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nden verilen 18.07.2022 tarih, 2019/289 Esas ve 2022/342 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına,

1.1-Davacının davasının kısmen kabulü ile, davacının davalı işverene ait, 1029365.45 sicil sayılı işyerinde, dönemin asgari ücreti ile 2002/3. dönemde 120 gün, 2003/3. dönem 68 gün, 2004/9. ayda 5 gün, 2004/10. ayda 5 gün, 2004/11. ayda 10 gün, 2004/12. ayda 10 gün, 2005/9. ayda 10 gün, 2005/10. ayda 10 gün, 2005/11. ayda 25 gün, 2005/12. ayda 25 gün, 2006/12. ayda 1 gün, 2007/10. ayda 17 gün, 2007/11. ayda 11 gün, 2007/12. ayda 17 gün, 2009/9. ayda 1 gün, 2009/11. ayda 15 gün, 2009/12. ayda 30 gün, 2010/11. ayda 22 gün, 2010/12. ayda 5 gün, 2011/12. ayda 10 gün, 2012/9. ayda 3 gün, 2012/12. ayda 19 gün, 2013/9. ayda 30 gün çalışmalarının bildirilmediğinin tespitine,

1.2-Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, "karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir. 2.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir. 3.Fer'i Müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu madde hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı, davalı ve feri müdahil Kurum vekillerinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ve dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR