Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/89 K.2023/505

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen itibari hizmet süresi tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı, davalı işverene ait plastik üretimi ve üretilen plastik ambalajlara baskı işyerinde ekstruder makinesi operatörü olarak geçen ve bildirilen çalışmalarına itibari hizmet süresi verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti vekili özetle, davalının ekstruder makinesi operatörü olarak çalıştığını ancak itibari hizmet süresi verilmesini gerektirir koşullarda çalışmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 14.09.2020 tarihli ve 2020/10834 Esas, 2021/3379 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Davacının reddedilen 15.01.1996-01.03.2005 tarihleri arasındaki bildirimlerinin de 506 sayılı Kanun'un Ek 5 nci maddesi kapsamında olup-olmadığının tespiti açısından Mahkemece, davacının bildirimlerinin yapıldığı ve işin geçtiği işyeri binasının halihazırda matbaa ve basım işyeri olarak kullanılmasa dahi, davacı vekili beyanına göre, büyük oranda fiziki koşullarının değiştirilmeden varlığının söz konusu olması nedeniyle, 01.03.2005 tarihinden önceki çalışmalara ait işin geçtiği yerde, işyeri bordrolarında bulunan çalışanların beyanları alınıp, maruz kalınan etkenlerin oluşturduğu hastalıklar alanında uzman tıp doktoru,

matbaacılık işinden anlayan kimya yüksek mühendisi ve makine yüksek mühendisi, iş güvenliği uzmanlarından oluşacak üç kişilik bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak; davacı işçinin işyerinde yaptığı işin niteliği konusunda, işyerindeki incelemeden elde edilen bulgular esas alınarak, öncelikle, işyerinin basımevi niteliğinde olup olmadığı belirlenmeli bu ön koşulun varlığı belirlendikten sonra, çalışmanın basımevi işyerinin hangi bölümlerinde geçtiği, yapılan işin niteliği, özellikleri ve buna bağlı olarak hangi olumsuz dış etkenlere maruz kalındığı;

gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerdeki çalışma düzeniyle, çalışmanın gerçekleştiği saatler, gürültü düzeyi ve kullanılan maddelerin, insan sağlığı için tehlike sınırı ve ölçümleme yöntemiyle davacının itibari hizmet süresinden yararlanması gereken sürenin, primi ödenmiş sigortalılık süresi esas alınarak belirlenmesi gerektiğinden bahisle bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

Davacının eski ve yeni işyerlerinde çalıştığı dönemlerde, eski işyerinde, işin gereği, ekstruder ve kesme makineleri ile 01.06.2003 tarihi itibarıyla baskı makinesinin aynı çatı altında bulundukları ve aralarında bölmeler olduğu, ancak bölümlerin geçiş için koridora açılan geniş açıklıkları olduğu, davacının bodonözlerde ürettiği plastik film bobinlerini baskı için baskı makinasının bulunduğu bölüme götürdüğü, bu işi vardiyası boyunca çok kez yaptığı; bilirkişi raporlarına göre 01.03.2005 tarihinde taşınılmış yeni işyerinde, tüm makinelerin aynı çatı altında bulunduğu ve bölümler arasında hiçbir bölünmüşlük/ayrılma bulunmadığı,

bu nedenle çalışanların tamamının aynı çatı altında beraberce çalışmakta olduğu, aynı havayı teneffüs ettikleri bilirkişi raporlarından elde edilen bilgilerden ve çalışan beyanlarından tespit edilmiştir.

Dolayısıyla, aynı çatı altında bulunan bu bölümlerdeki ortamlarda çalışanlar, işi ve/veya görevi gereği bu ortamlarda bulunmak durumunda olanlar, makinaların çalışmaları esnasında bu bölümlerde ortaya çıkan mürekkep, solvent gaz ve buharı, kokusu, dumanı gibi kimyasal etkenlere, özellikle solunum yoluyla, maruz kaldıklarının belirlendiği, davacının çalışmalarının itibari hizmetten yararlanmayı gerektirir şekilde geçtiğinin tespiti üzerine davanın kısmen kabulü ile davacı ...’un, 1583/3 Sok.

No: 1-D .../... adreslerinde faaliyette bulunan 304295.35 sicil no.lu davalı ...Plastik San.ve Tic.ltd.şti'ne ait işyerlerinde 01.06.2003 - 30.09.2008 tarihleri arasında geçen ve 1A olarak diğer davalı Kuruma bildirilen Toplam 1362 günlük fiili çalışma süresinin 3A'lı olarak değerlendirilerek % 25’i olan (1362*0.25 =340,5 gün, işçi lehine yorumla 341 gün) 341 gün itibari hizmet süresinin salt sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı işveren vekili, davacı çalışmalarının itibari hizmet süresi kapsamında geçmediğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

Davalı Kurum vekili, davanın ispatlanamadığını belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının davalı işverene ait plastik ambalaj üretimi ve ve bu ambalajlar üzerine baskı yapılan işyerinde geçen çalışmalarına itibari hizmet süresi verilmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un Ek 5 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1.506 sayılı Kanun'un Ek 5 nci maddesi yönünden; basım ve gazetecilik işyerindeki çalışma koşulları nedeniyle itibari hizmet süresinden yararlanabilmek için, Yasada öngörülen iki koşulun birlikte gerçekleştiğinin belirlenmesi gereklidir. Bunlardan birinci koşul; sigortalının basım ve gazetecilik işyerinde çalışmış olmasıdır.

Ancak, bu koşulun araştırılıp saptanmasında; işyeri, dar anlamda muhakkak ve sadece gazete basımıyla uğraşan bir basımevi olarak düşünülmeyip, Yasanın açık amacı göz önünde bulundurularak söze değil, öze üstünlük tanıyan bir yorumla sonuca varılmalıdır. İkinci koşul ise, yine, aynı maddenin II. Alt Bendinin “a-f” işaretli alt bentlerinde yazılı fiziksel dış etkenlerden birinin olayda ayrıca gerçekleşmiş bulunmasıdır.

Davacının çalıştığı ve bildirimlerinin yapıldığı işyerlerinde keşif ve konusunda uzman bilirkişilerden oluşan heyetten rapor alınarak davacının 506 sayılı Kanun'un ek 5 nci maddesine göre itibari hizmet süresi kapsamında çalıştığı tespit edilmişse de itibari hizmet süresinin hesaplanmasında küsüratın tamamlanmayacağı gözetilmeksizin karar verilmiş olması usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

2. Ne var ki; bu aykırılığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 günü yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 ncü maddesinin yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438 nci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, temyiz eden davalılar vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2.Hükmün 1. numaralı bendinde yer alan “341” ibaresinin silinerek yerine, “340,5” ibaresinin yazılmasına ve hükmün bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan harcın istek halinde ilgiliye iadesine,

...