Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9146 K.2023/8193

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen yurtdışı borçlanmasının talep tarihi itibariyle geçerli olduğunun tespiti davasından verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı 31.07.2019 tarihinde yurt dışı hizmetlerini borçlanma talebinde bulunduğunu, 03.03.2020 tarihinde borçlanmasına ait tahakkuku istediğinde davalı Kurumun 23.03.2020 tarihli yazıyla eksikliklerin üç ay içerisinde giderilmediği gerekçesiyle borçlanmasını iptal ettiğini beyanla Kurum işleminin iptalini 31.07.2019 tarihli yurtdışı hizmet borçlanmasının talep tarihi itibariyle geçerli olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP

Davalı Kurum vekili, davacının borçlanma talep dilekçesinde borçlanma yapmak istediği gün sayısını ve tarihlerini belirtmediğini, davalı Kurumun eksikliklerin tamamlanması için yazı çıkardığını ancak üç ay içinde eksiklikler giderilmediği için borçlanmanın iptal edildiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 26.11.2020 tarihli ve 2020/274 Esas, 2020/614 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilince istinaf başvurusunda bulunulması ve Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi üzerine davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Daire kararında "...somut olayda, davacının 31.07.2019 tarihli borçlanma başvurusunun eksik bilgiler içermesi nedeniyle bu eksikliklerin giderilmesi için davalı Kurum tarafından 19.10.2019 tarihli yazının gönderildiği, davacının borçlanmasına ait tahakkuk belgesinin gönderilmemesi üzerine 03.03.2020 tarihinde Kuruma başvurduğu davalı Kurumun cevaben 23.03.2020 tarihinde kanunda belirtilen üç aylık süre içerisinde eksik belgelerin tamamlanmaması nedeniyle borçlanmanın iptal edildiğini bildirdiği ancak eldeki davanın makul süreyi aşacak şekilde 19.08.2020 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, makul sürede açılmayan iş bu dava yönünden dava tarihindeki prime esas kazanç üzerinden borçlanmaya karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde talep tarihindeki prim üzerinden borçlanılmasına karar verilmesi..." nin usul ve kanuna aykırı olduğu belirtilerek bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davanın kabulüne, davacının dava tarihi olan 19.08.2020 tarihinden itibaren yurtdışı borçlanma talebinin geçerli olduğunun tespitine ve kurum tarafından dava tarihi dikkate alınarak yasal hükümler gereği borçlandırılmasına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının, yurtdışı borçlanmasına dair tahakkukunun, talep tarihi itibariyle geçerli günlük prime esas kazanç üzerinden yapılıp yapılamayacağı hususundadır.

2. İlgili Hukuk 1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile, 3201 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi.

2- İlgili madde; "Borçlanma tutarı ve borçlanma tutarının iadesi Madde 4 – (Değişik: 17.04.2008-5754/79 uncu md.) Borçlanılacak her bir gün için tahakkuk ettirilecek borç tutarı, başvuru tarihindeki 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 82 nci maddesinde belirtilen prime esas asgari ve azamî günlük kazanç arasında seçilecek günlük kazancın %45’idir. Ancak, prime esas asgari günlük kazancın altında olmamak üzere borçlanma tutarına esas alt sınırı farklı bir miktarda belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. (Mülga cümle:17.07.2019-7186/9 uncu md.)

Tahakkuk ettirilen borç tutarı, tebliğ edildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde ödenir. Ödeme yapılan gün sayısı prim ödeme gün sayısına ve prime esas kazanca dahil edilir. Tahakkuk ettirilen prim borcunu tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde ödemeyenler için yeniden başvuru şartı aranır.

Borçlanmadan sonradan vazgeçenler ile yapılan borçlanma sonrasında aylık bağlanması için gerekli şartları yerine getiremeyenlere ve bunların hak sahiplerine talepleri üzerine yaptıkları ödemeler, faizsiz olarak iade edilir.

Ancak yurt dışında iken borçlanma isteğinde bulunacak sigortalı veya hak sahipleri Yeni Türk Lirası olarak bildirilecek tutarın karşılığını cinsinden, Türkiye'de ise Yeni Türk Lirası olarak öderler.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Eldeki davada davacının borçlanma talebi üzerine hazırlanan tahakkuku üç ay içinde ödememesi karşısında, temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,