Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9192 K.2023/10938

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özet olarak; müvekkilinin 06.03.2009-14.07.2011 tarihleri arasında 850 gün süreyle davalı ...'e iş akdine bağlı olarak çalıştığının tespitini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili, davanın 5 yıllık hak düşürücü süreye tabi olduğunu, müvekkilinin 2008 yılında bir klinik işletmesinin fiilen ve fiziken imkansız olduğunu, müvekkili ...'in skolyoz (omurilik eğriliği) ameliyatı olduğunu ve uzun süre yatağa mahkum olduğundan çalışamadığını, 2008 yılı Eylül ayında ... Tıp Merkezi'nde çalışmaya başladığını, medikal estetik uzmanlığının kişiye sıkı sıkıya bağlı bir iş olduğunu, müvekkilinin tam gün mesaili hastanelerde çalışırken başkası hesabına iş yeri kurdurduğu iddiasının bu nedenle gerçek dışı olduğunu belirterek, davanın reddine, ücret ve masrafların karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil SGK vekili, bu tür davaların kamu düzenini ilgilendirdiğinden, işverinin kabulünün tek başına hukuki sonuç doğurmayacağını, davanın kabulü olmamakla beraber davanın kısmen ya da tamamen kabul edilmesi durumunda müvekkili kurumun davanın açılmasında hiçbir kusuru olmadığının açık olduğunu, kurum aleyhine yargılama gideri ve ücreti vekalete hükmedilmemesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece Mahkemesince, "...davalı ...'in 1103080.001 iş yeri sicil nolu işyerinin 01.02.2010 tarihinde kanun kapsamına alındığı ve 31.05.2016 tarihinde kanun kapsamından çıktığı, Adana ... Vergi Dairesi'nde 06.03.2009 tarihinde başlama, 31.05.2016 tarihinde işi terk olduğu görülmektedir.

Mahkememiz dava dosyasında toplanan deliller, Mahkememizin 2016/190 E. 2018/235 K. sayılı dava dosyası, Adana 6. İş Mahkemesi'nin 2016/380 Esas sayılı alacak davasında toplanan deliller, 5510 sayılı Yasa ve Yargıtay içtihatları doğrultusunda davacının davalı işyerinde çalışması olduğu bordrolu olan tanık beyanlarından ve dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.

Bu çalışma mahkememizce ispatlanan fiili çalışma olarak kabul edilerek, davacının davalıya ait 1103080.001 iş yeri sicil nolu ... unvanlı iş yerinde 06.03.2009 tarihi ile 14.07.2011 tarihleri arasında aralıksız olarak hizmet akdiyle asgari ücretle çalışmış olduğu vicdani kanaatine ulaşılarak davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle

".1-Davanın kabulüne, 2-Davacının davalıya ait 1103080.001 işyeri sicil nolu ... unvanlı işyerinde 06.03.2009 - 14.07.2011 tarihleri arası kesintisiz olarak hizmet akdi ile asgari ücretle çalıştığının tespitine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı vekili, eksik araştırmaya dayalı hüküm verildiğini, hak düşürücü sürenin geçtiğini, Kurumun zorunlu dava arkadaşı olması gerektiğini, yerel mahkeme tarafından hükme dayanak alınan bilirkişi raporunda sadece davacı tanıklarının beyanları esas alınmış ve bu doğrultuda da davacının talep ettiği dönemler sigortasız çalıştığı sonucuna varıldığını, oysa taraflarından bildirilen ... adlı tanığın hem bordro tanığı hem de davalıya karşı herhangi bir davası bulunmadığını, bu nedenle de bu tanığın beyanlarına itibar edilmesi gerekirken bilirkişi tarafından ne yazık ki davacı tanıklarının beyanlarının esas alındığını ve bu doğrultuda rapor hazırlandığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil vekili, eksik araştırmaya dayalı hüküm kurulduğunu, hak düşürücü sürenin geçtiğini, tanık beyanlarının çelişkili ve yetersiz olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkeme kararı yerinde bulunarak istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi.

3. Değerlendirme 1.Dosya kapsamı incelendiğinde,14.07.2011-27.04.2016 tarihleri arasında davalı işyerinden bildirimi bulunan davacının 06.03.2009 -14.07.2011 tarihleri arasında davalı yanında çalıştığının tespiti için açılan işbu davada, İlk Derece Mahkemesince dinlenen tanık beyanları nazarında davanın kabulüne karar verilmiş ise de; eksik araştırmaya dayalı hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

2.Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Kanun'un 86 ıncı maddesinde; aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları kurum tarafından tespit edilemeyen sigortalıların, çalıştıklarını, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilam ile ispatlamaları halinde, mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayılarının dikkate alınacağı düzenlenmiştir.

3.İlgili kanunda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

4.Belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, İlk Derece Mahkemesince, davalıya karşı benzer taleple açılan Adana 1. İş Mahkemesinin 24.09.2021 tarih 2020/50-2021/160 sayılı dava dosyası ile, Adana 2. İş Mahkemesinin 27.10.2020 tarih ve 2019/394-2020/175 sayılı dava dosyalarındaki deliller irdelenmeli, davacının çalışmasını bilebilecek bina görevlisi, medikal hizmet alan kişiler tespit edilmeye çalışılarak tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, belirtilen dava dosyaları dışında davalıya karşı aynı şekilde açılmış varsa başka dava dosyaları ikmal edilip iş yeri kapasitesi araştırılarak uyuşmazlık konusu husus,

hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,