Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9207 K.2023/11627

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı işveren yanında 13.09.2008 - 08.07.2014 tarihlerinde kesintisiz garson ve ocakçı olarak çalıştığını, son maaşının 1.500,00 TL olduğunu ancak çalışmasının Kuruma eksik bildirildiğini belirterek, Kuruma bildirilmeyen sürelerde hizmet akdiyle çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili; davacının 01.02.2012-05.10.2012 tarihleri arası ile 04.02.2014-10.08.2014 tarihleri arasında davalının yanında çalıştığını belirterek, davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili; hak düşürücü süre ve esastan davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne davacının davalıya ait işyerinde,

13.09.2008-31.12.2008 tarihleri arasında 107 gün,

01.01.2009-30.06.2009 tarihleri arasında 180 gün,

01.07.2009-31.12.2009 tarihleri arasında 180 gün,

01.01.2010-30.06.2010 tarihleri arasında 180 gün,

01.07.2010-31.12.2010 tarihleri arasında 180 gün,

01.01.2011-30.06.2011 tarihleri arasında 180 gün,

01.07.2011-31.12.2011 tarihleri arasında 180 gün,

01.01.2012-31.01.2012 tarihleri arasında 30 gün,

06.10.2012-31.12.2012 tarihleri arasında 84 gün,

01.01.2013-30.06.2013 tarihleri arasında 180 gün,

01.07.2013-31.12.2013 tarihleri arasında 180 gün,

01.01.2014-03.02.2014 tarihleri arasında 33 gün Kurum taban ücretinden az olmamak üzere asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri 1.Davalı Kurum vekili İstinaf dilekçesinde özetle; Kurumun fer'i müdahil olduğundan aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini, eksik inceleme sonucu karar verildiğini ileri sürerek kararın ortadan kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı mirasçıları vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece gerekli araştırmanın yapılmadığını, kesintisiz çalışma olgusunun ispat edilemediğini, tanık ifadelerinin net olmadıığını, çelişki arz ettiğini, Mahkemce dinlenen tanıkların bordrolu tanıklar olmadığını, tanık beyanlarına itibarla karar verilmesini talep etmediklerini ileri sürerek kararın kaldırılmasını, davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın eksik inceleme ve araştırma sonucu verildiğini beyanla, bozulmasını istemiştir. 2. Davalı mirasçıları vekili temyiz dilekçesinde, istinaf gerekçelerini tekrarlamıştır.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar

işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli,

işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle;

çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme

Somut olayda davacının 13.09.2008 -08.07.2014 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarının tespitini talep ettiği, davacının hizmet cetveline göre.

01.02.2012- 05.10.2012 tarihlerinde ve 04.02.2014-10.08.2014 tarihlerinde 1054753 sicil numaralı davalıya ait iş yerinden çalışmaların kuruma bildirildiği, 07.11.2012-10.04.2013 isteğe bağlı sigortalılığının, 01.01.2013-31.12.2013 isteğe bağlı sigortalılığının bulunduğu, davalı iş yerinin 09.03.2003 tarihinden itibaren kahvehane mahiyetinde kanun kapsamında olduğu, mahkemece bildirim öncesi dönem yönünden beyanlarına itibar edilen tanık ifadelerinin hüküm kurmaya yeterli olmadığı,

davacının işe başlama tarihi konusunda somut, net ve açık beyanlarının olmadığı anlaşılmakla, Mahkemece davalı iş yerinden bildirim öncesi dönem yönünden yeteri kadar bordro tanığı tespit edilerek, davacı yanın işe başlama tarihi konusunda ayrıntılı beyanları alınmalı;

gerekirse bu dönemde davacının çalışmasını bilebilecek komşu iş yeri çalışanları da tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, dosya kapsamında dinlenen bir kısım tanık beyanlarında davacının bir dönem ara verdiğinin belirtilmiş olması karşısında, ara verme dönemi açık ve net olarak belirlenmeli, varsa anılan dönemde Belediye tarafından yapılan denetim tutanakları, vergi yoklama fişleri vb. kayıtlar celp edilerek davacının, davalı işveren nezdindeki hizmet akdine dayalı çalışma başlangıç tarihi, süresi hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmeli, toplanan tüm deliller ışığında varılacak sonuca göre karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,