Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9220 K.2024/5218

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Türkiye'de doğduğunu, sonrasında öğrenim hayatını Almanya'da tamamladığını, sonrasında öz vatanına dönüp 02.03.1993-31.10.1994 ve ve 24.03.1997-24.07.1997 tarihleri arasında davalı işveren İstanbul Havayolları AŞ.'de kabin memuru (hostes) olarak çalıştığını, bu çalışmaları sırasında müvekkilinin sık sık yurtdışı uzun uçuşlara gittiğini, müvekkilinin 02.03.1993 ve 31.10.1994 tarihleri arasında davalı şirket işverende sigortalı olarak çalışmasından sonra ayrıldığını ve Almanya'daki ailesinin yanına döndüğünü, sonrasında tekrar çalışmak amacıyla İstanbul'a geldiğini,

24.03.1997-24.07.1997 tarihleri arasında yine İstanbul Hava yolları A.Ş.'de kabin memuru olarak çalıştığını, uzun yıllar sonra , yaşamını Almanya'da sürdürmekte olan müvekkilinin, emekli olabilmek amacıyla Yurtdışı Hizmet Borçlanma talebinde bulunduğunu, müvekkilinin 10.09.2019 tarihinde Unkapanı Sosyal Güvenlik Merkezinden almış olduğu yazıda.

"Emeklilik talebiniz ile ilgili olarak 1993-1997 tarihleri arasında 4a'ya tabii çalışmalarınız denetim raporuna istinaden iptal edilmiş olup borçlanmalarınızın statüsü 4b kapsamında değerlendirilmiştir.

Bu durumda 4a kapsamında emeklilik şartlarınız oluşmadığından dosyanız işlemden kaldırılmıştır." cevabını aldığını, müvekkilinin 10.09.2019 tarihinde almış olduğu SGK hizmet dökümüne baktığında 02.03.1993- 31.10.1994 ve 24.03.1997-24.07.1997 tarihleri arasında İstanbul Havayolları A.Ş. adlı işverende sigortalı olarak görülmesi gerekirken müvekkilinin sigortalılığının iptal edildiğini, sigortalılık süresi içerisinde müvekkilin normal şartlarda yurt dışında kalışının uygun olmadığının tespit edilmiş olduğunu, ... tarafından müvekkilinin yurt dışında bulunduğu sebebiyle çalışmaları da iptal edildiğini,

23.09.2019 tarihinde Avcılar Sosyal Güvenlik Kurumuna başvuruda bulunduklarını, başvurularının 13807621 Evrak numarası alındığını, bunun üzerine denetmen incelemesine gönderilmek üzere Esenyurt Sosyal Güvenlik Merkezine gönderildiğini, halen denetmen incelemesinde olan dosyalarının 2019/4985 E. Numarası ile incelendiğini, kendilerine bilgi verilmediğini ve sürünceme de bırakıldığını, Sosyal Güvenlik Kurumunun yapmış olduğu incelemenin eksik yapıldığını, sadece müvekkilinin yurt dışı çıkışlarına bakıldığını, müvekkilinin savunmasının alınmadığını, delil toplanmadığını,

aynı işverenden sigortalı bir kişi bile tanık olarak dinlenmediğinden bahisle; müvekkilinin sigortalılığının iptaline karar verilen kurum işleminin iptalini, 02.03.1993 ve 31.10.1994 ve 24.03.1997-24.07.1997 tarihleri arasında müvekkilinin sigortalı olduğunun tespitine ve sigorta kaydının sigortalı olarak düzeltilmesini ve bu hizmetlerinin diğer hizmetleri ile birleştirilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkili şirkete yönelik herhangi bir talebi bir husumeti olmadığını, davanın ...’nun işleminin iptaline yönelik olduğunu, müvekkilinin bu davada pasif dava husumeti bulunmadığından bahisle; davanın müvekkili açısından reddini savunmuştur.

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu işlemin somut tespit ve beyanlar neticesinde kurum nezdinde mevzuata ve usule uygun surette işlemler gerçekleştirildiğini, yapılan bu işlemlerde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, fiili çalışmaya dayanmayan tüm hizmetlerin iptalinin gerekeceği tüm mevzuatla ... olduğundan bahisle; davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin son celse verdiği beyanında, hizmet dökümüne dava açmalarına sebep olan eksikliklerin işlendiğinden bahisle konusuz kaldığını ifade etmesi, Avcılar SGM'nin 04.02.2022 tarili yazısında silinen hizmetlerin tekrar işlendiğinin belirtilmesi karşısında dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, Kurum, kendi işlemiyle dava açılmasına sebep olduğundan ve davacının dava açmakta haksız bir sebebi bulunmadığından davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili özetle; Kurumca dava sonrası oluşan şartlar nedeniyle gerekli idari işlemler yapılarak kanuni düzenlemeleri yapan ve idari işlemleri gerçekleştiren Kurum aleyhine vekalet ücreti ve yargılama masrafına hükmedilmesinin mümkün olmadığını, davacının tespit talebi dava tarihinden sonra tamamlamış olup yargılama giderleri ve vekalet ücretinin takdirinde dava tarihinin esas alınması ve bu sebeple davacı dava tarihinde hak kazanamadığından Kurum yararına vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

12.11.1970 doğumlu davacı ...'ın (...) 20.02.2017 tarihinde yurt dışı borçlanması ve 08.08.2017 tarihinde Kuruma yaşlılık aylığı talebinde bulunduğu, Avcılar SGM'nin 13.05.2019 tarihli yazısına göre davacının 1993/1--2-3, 1994/1-2-3 ve 1997/1-2.dönem hizmetlerinin iptal edildiği ve bunun sonucunda borçlanmanın yapılacağı sigortalılık halinin değiştiği, davacının 23.09.2019 tarihinde Kuruma dilekçe sunarak kayıtların düzeltilmesini istediği, eldeki davanın 31.08.2020 günü açıldığı,

Kurumun 03.01.2022 günü düzenlenen denetim raporuna istinaden davacının hizmetlerin gerçek (fiili) olduğunun tespiti üzerine davacının hizmetine tekrar işlendiği anlaşılmakla; uyuşmazlığın dava tarihinden sonra Kurumun idari işlemiyle düzeltilmesi nedeniyle davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına ve Kurum dava açılmasına neden olduğundan maktu vekalet ücretinin ve yargılama giderlerinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine dair İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından,

davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının tespit talebi dava tarihinden sonra tamamlamış olup yargılama giderleri ve vekalet ücretinin takdirinde dava tarihinin esas alınması ve bu sebeple davacı dava tarihinde hak kazanamadığından Kurum yararına vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Kurum işlemi iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79 uncu madde hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,